II SA/Bd 887/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 marca 2025 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Zarządu [...] w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić stronie skarżącej ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi. [...] z siedzibą w [...] wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Dyrektora [...] z dnia [...]., nr [...] wydaną w oparciu o art. 54 § 2 i 3 p.p.s.a. oraz art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Decyzją tą uznano za zasadną skargę [...] wniesioną do tut. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Dyrektora [...] z dnia [...] nr [..] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie (pkt 1), uchylono decyzję ww. decyzje z [...] (pkt 2) i ponownie odmówiono udzielenia informacji o środowisku i jego ochronie (pkt 3). W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] wniósł o oddalenie skargi wskazując na interes publiczny i brak podstaw do udostepnienia żądanego operatu wodnoprawnego z uwagi na ochronę prawa własności intelektualnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna wobec niewyczerpania trybu zaskarżenia. Dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego obwarowana jest wieloma warunkami, do których należy zaliczyć między innymi przesłankę wyczerpania trybu zaskarżenia na drodze postępowania lub w innej formie podjętej przed organem administracji publicznej. Stanowi o tym przepis art. 52 § 1 p.p.s.a. (ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2024 r., poz. 935), który przewiduje, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Wskazać przy tym należy, że samo wniesienie środka zaskarżenia nie jest równoznaczne ze spełnieniem warunku, o którym mowa w art. 52 § 1 p.p.s.a. Stosownie bowiem do przepisu art. 52 § 2 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Nie można zatem mówić o spełnieniu tego warunku, dopóki wniesiony przez stronę środek zaskarżenia nie zostanie wniesiony i rozpoznany przez organ administracyjny. Zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne. Jednocześnie z zasady ogólnej ochrony trwałości decyzji administracyjnej wynika, że po upływie terminu do złożenia odwołania, decyzja staje się ostateczna i podlega ochronie w tym znaczeniu, że jej wzruszenie może nastąpić tylko w trybach nadzwyczajnych, przewidzianych kodeksem postępowania administracyjnego. Jak wynika z akt sprawy, przedmiotem skargi jest prawo do informacji o środowisku i jego ochronie udzielanej na zasadach i w trybie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2024 r., poz. 1112 ze zm., dalej: "ustawa"). Powyższa ustawa w kompleksowy sposób reguluje procedurę dostępu do informacji o środowisku i jego ochronie, przewidując w art. 20 ust. 1, że odmowa udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie następuje w drodze decyzji. Żaden z przepisów ustawy nie określa, że postępowanie administracyjne w tej kategorii spraw jest jednoinstancyjne. Oznacza to, że zgodnie z ogólnymi regułami wynikającymi z art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne będzie dwuinstancyjne. Z treści skargi wynika, że przedmiotem zaskarżenia jest decyzja dyrektora [...], który wydał rozstrzygnięcie merytoryczne jako organ I instancji. Od decyzji organu I instancji, przysługiwało stronie prawo złożenia odwołania do dyrektora [...] jako organu II instancji – art. 14 ust. 4 ustawy. Zaskarżona decyzja zawiera jednak wadliwe pouczenie, bowiem błędnie pouczono skarżącego o przysługującym mu prawie wniesienia środka zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, co skutkowało niewyczerpaniem przez stronę skarżącą dwuinstancyjnego toku postępowania. Sąd wskazuje, iż zgodnie z powyższym skarga, której przedmiotem jest decyzja wydana przez organ I instancji jest niedopuszczalna, albowiem postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać uruchomione, jeżeli nie zostały skutecznie wykorzystane środki weryfikacji kwestionowanego aktu administracyjnego w drodze postępowania administracyjnego. Pominięcie tego postępowania i wniesienie skargi przed wyczerpaniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego powoduje, że skarga wniesiona do sądu administracyjnego, jest niedopuszczalna. Na marginesie należy wskazać, że organ błędnie pouczył stronę skarżącą odnośnie sposobu zaskarżenia decyzji z [...] Tym samym pomimo, iż zaskarżona decyzja nie zawiera pouczenia o możliwości złożenia odwołania do organu II instancji, to stronie skarżącej przysługuje prawo złożenia odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W świetle art. 112 k.p.a. brak prawidłowego pouczenia nie może szkodzić stronie, a zatem jest to okoliczność uzasadniająca przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Uwzględniając zatem powyższe, strona skarżąca winna wystąpić ze stosownym wnioskiem zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. Dopiero wydanie decyzji ostatecznej przez organ działający, jako organ II instancji da podstawę do jej zaskarżenia do sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia (pkt 1 sentencji). Natomiast, zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego, Sąd orzekł o zwrocie uiszczonego wpisu od tej skargi (pkt 2 sentencji).