II SA/Bd 893/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2025 r. sprawy ze skargi firmy A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie usunięcia odpadów 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz firmy A. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] czerwca 2024 r., znak [...] Burmistrz K., działając na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 19 i art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2023 r. poz. 1587, 1597, 1688, 1852, 2029) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572) nakazał Hodowli [...] Sp. z o.o. w P. (dalej jako: "skarżąca" lub "Spółka") do [...] lipca 2024 r.: 1) usunięcie odpadów typu zużyte opony o kodzie 16 01 03 w ilości 100 szt. Z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania zlokalizowanego na terenie działki o numerze ewidencyjnym [...] obręb [...] położonej w miejscowości P., zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa tj. hierarchią sposobów postępowania z odpadami określoną w art. 17 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach przez: przygotowanie do ponownego użycia, recykling, inne procesy odzysku lub unieszkodliwianie; 2) pisemne powiadomienie Burmistrza K. o wykonaniu nałożonego obowiązku wraz z przedłożeniem potwierdzenia wykonania usługi transportu przez uprawnionego wykonawcę oraz potwierdzenie przyjęcia odpadów przez instalację odzysku, recyklingu lub unieszkodliwiania. W wyniku wniesienia odwołania przez Spółkę od powyższego rozstrzygnięcia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2024 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że strona skarżąca nie kwestionuje okoliczności zalegania odpadów na działce nr [...] w P., natomiast spór koncentruje się wokół prawidłowego wskazania adresata decyzji oraz podmiotu zobowiązanego do usunięcia odpadów. Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, że przedmiotowa działka jest własnością Skarbu Państwa w użytkowaniu Spółki. W dniu [...] kwietnia 2024 r. pracownik Spółki zauważył na terenie działki zalegające opony w miejscu zadrzewionym na poboczu dolnej drogi dojazdowej na terenie rolniczym, co zgłosił do Komisariatu Policji oraz do Urzędu Miejskiego w K. Ujawnione odpady to zużyte opony samochodowe, przyczep i maszyn rolniczych w ilości ok. 100 szt., którym przyporządkowano kod 16 01 03. Komendant Komisariatu Policji w K. pismem z dnia [...] czerwca 2024 r. poinformował Burmistrza, że przeprowadzone czynności wyjaśniające nie dostarczyły podstaw do skierowania wniosku o ukaranie sprawcy w sprawie pozostawionych odpadów w postaci opon samochodowych w nieustalonym czasie na terenie należących do Spółki, z powodu niewykrycia sprawcy wykroczenia. Również skarżąca nie wskazała w toku postępowania administracyjnego na innego posiadacza odpadów. W takich okolicznościach, w ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji nie miał podstaw do prowadzenia dalszego postępowania dowodowego. Nie było bowiem żadnych dowodów, które mogłyby doprowadzić do ustalenia wytwórcy odpadów lub posiadacza odpadów innego, niż władający nieruchomością. Kolegium wywiodło, że w sytuacji gdy nie można wyraźnie wskazać na innego posiadacza odpadów, działa domniemanie prawne z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach. Dla sprawy nie ma zatem znaczenia dowodzenie, że skarżąca nie wytworzyła odpadów, skoro nie prowadzi to do ustalenia tożsamości innego ich posiadacza. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję Spółka zarzuciła naruszenie: 1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ, a mianowicie: - art. 6 k.p.a. – poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie; - art. 7 k.p.a. – poprzez wydanie decyzji przy braku podjęcia czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes skarżącej; - art. 8 k.p.a. – poprzez naruszenie zasad bezstronności i równego traktowania oraz brak działania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej; - art. 9 k.p.a. – poprzez niewyczerpujące i niekompletne uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji; - art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. – poprzez nierozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego w sprawie. 2. przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 3 ust. 1 pkt 19 w zw. z art. 26 ust. 1, 2 i 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach poprzez uznanie skarżącej za posiadacza odpadów w sytuacji dokonanego obalenia domniemania, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 z późn. zm. – dalej "ustawa" lub "ustawa o odpadach") w szczególności art. 26 tej ustawy, stosownie do którego posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania (ust. 1). Z zastrzeżeniem art. 26a, w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami (ust. 2). Posiadaczem odpadów, jak wynika z legalnej definicji tego pojęcia zawartej w art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach jest ich wytwórca lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów. Przepis ten ustanawia również domniemanie, wedle którego władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Wskazać należy że wytwórcą odpadów, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o odpadach jest nim każdy, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów (pierwotny wytwórca odpadów), oraz każdego, kto przeprowadza wstępną obróbkę, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów; wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania jest podmiot świadczący usługę, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że na działce nr [...] w P. zalegają odpady o kodzie 16 01 03 w ilości 100 sztuk, a powyższa działka nie jest miejscem przeznaczonym do składowania lub magazynowania. Jednocześnie nie ulega wątpliwości, że nie doszło do dobrowolnego niezwłocznego usunięcia powyższych odpadów stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach. W związku z tym zaktualizowały się podstawy do wydania decyzji, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy. Intencją organów, wobec nieustalenia wytwórcy odpadów lub osoby, która porzuciła odpady na przedmiotowej nieruchomości, było uczynienie adresatem decyzji "władającego powierzchnią ziemi", o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach. Wyjaśnić należy w związku z tym, że ustawa o odpadach nie definiuje wprawdzie pojęcia "władającego powierzchnią ziemi", jednakże pojęcie to definiuje ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Stosownie do art. 3 pkt 44 tej ostatniej ustawy, pod pojęciem "władającego powierzchnią ziemi" rozumie się właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający. Za zastosowaniem powyższej definicji na gruncie ustawy o odpadach przemawia chociażby wykładnia systemowa i w ocenie sądu nie budzi szczególnej wątpliwości tak możliwość jak i celowość zastosowania wspomnianego przepisu do ustalenia posiadacza odpadów na użytej postępowania prowadzonego w oparciu o przepisy ustawy o odpadach. W niniejszej sprawie organy obu instancji zgodnie przyjęły, że stronę skarżącą należy uznać za władającego nieruchomością, jako użytkownika nieruchomości. Jednakże w aktach administracyjnych sprawy nie znajduje się żaden dokument, z którego wynikałoby dla strony skarżącej prawo do dysponowania nieruchomością. Zebrany materiał dowodowy wskazywać może wręcz, że adresatem decyzji powinien być inny podmiot. Jedynym bowiem dokumentem znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy na podstawie, którego można ustalić podmiot władający przedmiotową nieruchomością jest informacja z operatu ewidencyjnego w zakresie gruntów (k.8 akt I instancji), z której wynika, że przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa, a wykonywanie prawa własności powierzone zostało Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa Oddział Terenowy w W. W ocenie Sądu w aktach sprawy nie ma dowodów uzasadniających przyjęcie, że to strona skarżąca powinna zostać uznana za posiadacza odpadów i zobowiązana do ich usunięcia. Wskazane braki w materiale dowodowym świadczą o naruszeniu przepisów postępowania mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie, w tym przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a także o naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, prowadzącym do przedwczesnego zastosowania w sprawie art. 26 ust. 1, ust. 2 i ust. 6 ustawy o odpadach. Biorąc powyższe pod uwagę, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1801 z późn. zm.), na które składają się: uiszczony wpis w kwocie 200 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł oraz 17 zł tytułem opłaty od pełnomocnictwa. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uzupełni materiał dowodowy, w sposób pozwalający na jednoznaczne ustalenie podmiotu zobowiązanego do usunięcia odpadów.