II SA/Bd 895/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rozprawie w dniu 23 listopada 2006r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] 2006 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B., działając na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r., Nr 90, poz. 575 z późno zm.) w rozpatrzeniu wniosku J. S., wydał decyzję NR [...] o braku podstaw do stwierdzenia przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy wymienionej w poz. 20(1) wykazu chorób zawodowych. Decyzja wydana została na podstawie orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. z dnia [...] 2005 r. nr [...], znak: [...] oraz orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] 2006r. nr [...] i wyników przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. W uzasadnieniu organ wskazał, iż J. S. od 1973 r. do 1983 r. pracowała jako sprzedawca w Gminnej Spółdzielni w B. Następnie w latach 1995 - 1996 w firmie - Wynajem Powierzchni Sklepowych dla Celów Handlowych w K. jako sprzątaczka. Od 11 czerwca 1996 r. do 30 czerwca 1998 r. pracowała jako asenizator w Zakładach Azotowych w K. Od 1lipca 1998 r. do chwili obecnej jest zatrudniona w K. na stanowisku sprzątaczki. Pracę wykonuje na terenie Zakładów Azotowych w K. Zdaniem organu analiza narażenia zawodowego w zestawieniu z wynikami badań lekarskich przeprowadzonych we w właściwych jednostkach medycyny pracy nie uzasadniają stwierdzenia u wnioskodawczyni choroby zawodowej wynikającej ze sposobu wykonywania pracy. Od powyższej decyzji J. S. odwołała się podnosząc, iż nie zgadza się z wydaną przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. decyzją administracyjną. Podkreśliła, że jej praca polega na częstych ruchach skręcania i prostowania obu rąk w stawie nadgarstkowym, przy czym dolegliwości się nasilają i pozostają, jej zdaniem, w wyraźnym związku z wykonywaną pracą. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] 2006 r. nr [...], znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, że zważywszy na charakter wykonywanej dotychczas pracy, zakres obowiązków J. S. ograniczał się do sprzątania pomieszczeń biurowych (m.in. odkurzania : wykładzin, mebli tapicerskich, mycia podłóg, opróżniania koszy, przecierania na sucho urządzeń komputerowych), ponadto sprzątania traktów komunikacyjnych, (holi, schodów, korytarzy) oraz sprzątania pomieszczeń sanitarnych. W zakresie obowiązków było też okresowe sprzątanie terenu przyzakładowego. Stwierdzono, że czynności, które strona musi wykonywać charakteryzują się dużą zmiennością w ciągu dnia pracy, a zatem nie można potwierdzić występowania ruchów monotypowych, trwających niezmiennie w ciągu dnia pracy. Pozwoliło to przyjąć organowi, iż pomimo faktu odczuwania przez Juliannę Stach dolegliwości bólowych po wykonywanej pracy, nie jest to argument przemawiający za zawodową etiologią tego schorzenia. Przy tego typu schorzeniach dolegliwości bólowe mogą występować nawet po nieznacznym wysiłku fizycznym. Ostatecznie organ odwoławczy potwierdził słuszność rozstrzygnięcia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z [...] 2006 r. podkreślając, że w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu jednostek organizacyjnych właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych i nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania choroby. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy J. S. zakwestionowała prawidłowość rozstrzygnięcia organu odwoławczego i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji całości. Skarżąca zarzuciła, że odmowa uznania stwierdzonego schorzenia nie znajduje uzasadnienia, ponieważ zgłaszane przez nią dolegliwości bólowe oraz stwierdzony zespół cieśni nadgarstka uzasadniał wystąpienie, przed wydaniem decyzji, do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację, zgodnie z przepisem § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Zdaniem skarżącej zgłaszane przez nią dolegliwości w postaci drętwienia, osłabienia dłoni i przedramion z zaburzeniami czucia powierzchniowego, zaniki mięśni kłębów w dłoniach pozostają w związku z wykonywaną pracą i w związku z tym, nie zgadza się z opinią wydaną przez jednostki orzecznicze, co do przyczyny zachorowania, między innymi na skutek zaburzeń hormonalnych u kobiet lub na skutek innych schorzeń. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie, powołując się na szczegółowe, merytoryczne uzasadnienie swojego stanowiska zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podkreślono, iż organ odwoławczy przed wydaniem decyzji administracyjnej ocenił zgromadzoną w sprawie dokumentację, także orzeczenia lekarskie wydane przez właściwe jednostki medyczne, co pozwoliło na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie bez konieczności występowania o kolejną opinię lekarską. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż rozstrzygając sprawę dotyczącą stwierdzenia choroby zawodowej, zarówno organ I jak i II instancji, nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późń. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpatrując skargę w niniejszej sprawie ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego, natomiast nie jest uprawniony do poddania merytorycznej ocenie rozpoznania dokonanego przez uprawnione jednostki medycyny pracy. Punktem wyjścia dla rozważań uzasadniających słuszność podjętego w sprawie rozstrzygnięcia uczynić należy § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), stosownie do którego chorobą zawodową jest choroba ujęta w wykazie, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi "narażeniem zawodowym". Definicja prawna choroby zawodowej składa się więc z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w określonym wykazie, a drugi dotyczy określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 1998 r., III RN 36/98, pub!. OSNP 1999/6/192 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 1998 L, I SA 786/98, System Informacji Prawnej" Lex nr 45 835). Właściwymi do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania są wyłączone jednostki orzecznicze wymienione w § 5 rozporządzenia. W rozpoznawanej sprawie jednostki orzecznicze, zarówno pierwszego, jak i drugiego stopnia, rozpoznały u skarżącej chorobę - obustronny zespół cieśni w obrębie nadgarstka, która to choroba ujęta jest w wykazie chorób zawodowych, stanowiących załącznik do rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. Jednocześnie jednostki orzecznicze oceniły, że sposób wykonywania przez skarżącą obowiązków zawodowych nie doprowadził do powstania u niej rozpoznanej choroby zespołu cieśni ; nadgarstka. Jak wynika z opinii obu jednostek orzeczniczych, do powstania zawodowego zespołu cieśni nadgarstka usposabiają czynności obciążające stawy nadgarstkowe ruchami monotypowymi, a przy wykonywaniu przez skarżącą obowiązków zawodowych, polegających na typowym wykonywaniu prac porządkowych (sprzątanie pomieszczeń biurowych, traktów komunikacyjnych, korytarzy, schodów, hali, pomieszczeń sanitarnych oraz okresowo terenów przyzakładowych), nie stwierdzono ruchów monotypowych, usposabiających do powstania zawodowego zespołu cieśni nadgarstka. Wynika więc z tych opinii, że istota powstania zawodowego zespołu cieśni nadgarstka sprowadza się do oceny, czy sposób wykonywania obowiązków zawodowych związany jest z ruchami monotypowymi, które mogą spowodować nadmierne obciążenie narządów, przy czym stwierdzenie to nie zależy od czasu wykonywania czynności zawodowych. Nawet bowiem długotrwałe wykonywanie tych czynności, jeżeli nie jest związane z ruchami monotypowymi, nie usposabia do powstania zawodowego zespołu cieśni nadgarstka. Obie jednostki orzecznicze - Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Opolu z/s w K. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. zgodnie uznały, że warunki pracy skarżącej nie charakteryzowały się powtarzalnością, rytmicznością, uciskiem oraz rozciąganiem określonych elementów narządu ruchu, mogącymi doprowadzić do przeciążenia i uszkodzenia określonych struktur narządu ruchu. Ponadto potwierdzone badaniem EMG uszkodzenie nerwu pośrodkowego, najczęściej występuje w zespole cieśni nadgarstka. Wskazano przy tym, że zespół cieśni nadgarstka obustronny u kobiet występuje bardzo często na skutek zaburzeń hormonalnych w określonym wieku i na skutek innych schorzeń. W tym miejscu podkreślić należy, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowany był powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2000, I SA 2334/99, z dnia 8 listopada 2000 r., I SA 664/00, z dnia 11 grudnia 2001 r., I SA 746/99 - nie pub!., z dnia 24 lutego 1998 r., I SA 1520/97, pub!. ONSA 1998/4/150). Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie przyjmuje, iż bez orzeczenia lekarskiego (opinii) bądź sprzecznie z nim, organ nie może dokonać rozpoznania choroby; tym samym oznacza to, iż ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego. Co warte też uwagi - wykaz chorób zawodowych, stanowiący załącznik do w/w rozporządzenia, określa zamknięty katalog chorób zawodowych. Oznacza to, iż za chorobę zawodową może zostać uznana wyłącznie choroba wymieniona w wykazie, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Mając na uwadze powyższe, podnoszony przez skarżącą zarzut braku dodatkowej konsultacji jednostki orzeczniczej II stopnia, poprzedzającej wydanie przez organ odwoławczy decyzji administracyjnej nie zasługuje na uznanie. Wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia w sprawie poprzedzone zostało prawidłowo dokonaną oceną zgromadzonej w sprawie dokumentacji, a także orzeczeń lekarskich wydanych przez właściwe jednostki medyczne. Wyniki przeprowadzonych badań i konsultacji oraz analiza narażenia zawodowego, zgodnie wykluczające związek przyczynowy między zaistniałym schorzeniem a wykonywaną pracą zawodową są jednoznaczne i wiążą organ orzekający w sprawie. Przyczyną wydania orzeczeń lekarskich o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej był brak związku przyczynowego między wykonywaną pracą zawodową a zaistniałym schorzeniem, w związku z czym organy inspekcji sanitarnej nie mogły uznać schorzenia skarżącej za chorobę zawodową i słusznie orzekły o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Brakuje również uzasadnienia dla uznania zasadności zarzutu sugerującego, jakoby lekarskie jednostki orzecznicze błędnie wskazały na genezę stwierdzonego schorzenia m.in. na skutek zaburzeń hormonalnych. Organ odwoławczy przywołując w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. nie miał wpływu na zawartą w nim opinię, która notabene wskazuje na złożoną etiologię schorzenia zespołu obustronnego cieśni nadgarstka, którego występowanie w populacji kobiet może być skutkiem różnych czynników, w tym również zaburzeń gospodarki hormonalnej. Wobec powyższych ustaleń Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.