II SA/Bd 899/18
WyrokWSA w Bydgoszczy2018-11-13
Skład orzekający: Jarosław Wichrowski, Anna Klotz, Katarzyna Korycka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych i nałożeniu obowiązku przedłożenia dokumentów w celu legalizacji samowoli budowlanej jest zgodne z prawem, gdy inwestor rozpoczął budowę bez wymaganego pozwolenia na budowę, ale złożył wniosek o jego wydanie, a następnie organ administracji architektoniczno-budowlanej nie rozpoznał wniosku?Ratio decidendi
Sąd uznał, że rozpoczęcie budowy bez ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę stanowi samowolę budowlaną, nawet jeśli inwestor złożył wniosek o pozwolenie, a organ administracji architektoniczno-budowlanej nie rozpoznał wniosku z powodu własnej bezczynności lub nieprawidłowych działań. W takiej sytuacji organ nadzoru budowlanego jest uprawniony do wszczęcia postępowania legalizacyjnego zgodnie z art. 48 Prawa budowlanego, nakładając na inwestora obowiązek przedłożenia wymaganych dokumentów, co pozwala na doprowadzenie samowolnie zrealizowanej inwestycji do stanu zgodnego z prawem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) w Bydgoszczy, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w B. nakazujące wstrzymanie robót budowlanych i przedłożenie dokumentów w celu legalizacji samowolnie wybudowanego budynku garażowo-gospodarczego. Budowa została zrealizowana bez wymaganego pozwolenia na budowę, pomimo złożenia wniosku do Starostwa Powiatowego, który nie został rozpoznany. Skarżąca zarzucała organom naruszenie przepisów KPA i Konstytucji RP, kwestionując sposób prowadzenia postępowania i przypisywanie jej winy za działania organów administracji architektoniczno-budowlanej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz asesor WSA Katarzyna Korycka (spr.) Protokolant asystentka sędziego Magdalena Tambelli- Orwat po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych i nałożenia obowiązku przedłożenia określonych dokumentów oddala skargę.
Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) w B. , na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm., dalej powoływanej jako "ustawa Prawo budowlane" lub "Pb") nakazał A. W. i M. W. wstrzymanie robót budowlanych polegających na budowie budynku garażowo-gospodarczego na działce o nr [...], w miejscowości B., gmina B. realizowanych bez wymaganej prawem decyzji o pozwoleniu na budowę oraz nałożył obowiązek przedstawienia w terminie do dnia [...] r. (postanowieniem z dnia [...] r. na wniosek A. W. i M. W. zmieniono termin wykonania nałożonego obowiązku do dnia [...] r.) następujących dokumentów związanych z budową przedmiotowego budynku garażowego, zrealizowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę: 1) czterech egzemplarzy projektu budowlanego budowy budynku garażowego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi; 2) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. PINB nie ustalił, wymagań dotyczących niezbędnych zabezpieczeń budowy w związku z tym, iż roboty są wykonywane w obiekcie zamkniętym, tj. terenie ogrodzonym.
W uzasadnieniu decyzji PINB wskazał, że w następstwie pisma z Komendy Powiatowej P. w B. z dnia [...] r. o prowadzonych czynnościach w śledztwie Prokuratury Rejonowej w B. w sprawie poświadczenia nieprawdy oraz przekroczenia uprawnień w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w okresie od [...] r. do [...] r. przez Inspektora Wydziału Architektury i Budownictwa (WAiB) Starostwa Powiatowego w B. A. G., inspektorzy nadzoru budowlanego przeprowadzili w dniach [...] r. i [...] r. czynności kontrolne budynku garażowo-gospodarczego na działce nr [...] w B. gmina B., w toku których ustalono, że inwestorzy i właściciele tego budynku A. i M. W. nie posiadają decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowego budynku, a jedynie złożony do Starostwa Powiatowego w B. w dniu [...] r. wniosek o wydanie pozwolenia na budowę, informując że A. G., jako pracownik WAiB zobowiązał się do wykonania projektu budowlanego, załatwienie wszystkich spraw formalnych związanych z budowę oraz zapewnił inwestorów, że wszystkie dokumenty są kompletne i można rozpocząć budowę. Pismem z dnia [...] r. Starosta [...] poinformował PINB, w odpowiedzi na jego zapytanie, m.in. że nie została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę przedmiotowego budynku.
Mając na uwadze powyższe ustalenia oraz zgromadzony w sprawia materiał dowodowy PINB stwierdził, że budowa wolnostojącego budynku garażowo-gospodarczego zrealizowana została bez ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Jednocześnie organ uznał, że w sprawie zachodzi możliwość legalizacji obiektu. W tym zakresie organ wskazał, że obiekt zrealizowany został na terenie, na którym obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (uchwała nr [...] z dnia [...] r. Rady Gminy B. zatwierdzająca miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy B.) i, że zgodnie z tym planem zagospodarowania działka nr [...] przeznaczona jest pod budownictwo jednorodzinne i mieszkaniowe. PINB poniósł też, że obiekt usytuowany jest niezgodnie z warunkami technicznymi, w ścianie w odległości 3 m od granicy działki wykonane są otwory okienne.
W tym stanie rzeczy, PINB uznał, że w sprawie zaistniały podstawy do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, zgodnie z art. 48 ust. 2 i 3 pb.
Od powyższego postanowienia skarżąca A. W. wniosła zażalenie. Domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, skrżąca zarzuciła PINB naruszenie art. 48 ust. 2 i 3 pb w zw. z:
1. art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa poprzez nie ustalenie czy zamiarem inwestora było świadome i celowe obejście przepisów prawa, co skutkuje koniecznością zastosowania najbardziej uciążliwego trybu legalizacyjnego, a także nie ustalenie czy wniosek o wydanie pozwolenia na budowę został już rozpoznany oraz nie przeprowadzono dowodu z przesłuchania A. G. na okoliczności objęte przedmiotem niniejszej sprawy;
2. art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 i 2 Konstytucji RP poprzez podważenie zaufania do demokratycznego państwa polskiego przez przyjęcie, iż bezprawne działanie w imieniu Starosty [...] Naczelnika Wydziału Budownictwa skutkuje koniecznością zastosowania najsurowszego środka w stosunku do zobowiązanych, co może skutkować pozwem wobec Skarbu Państwa i tym samym poniesieniem odpowiedzialności przez Wojewodę Kujawsko-Pomorskiego.
Decyzją z dnia [...] r. Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) w B. nr [...] uchylił w całości zaskarżone postanowienie PINB i nakazał A. W. i M. W. wstrzymanie robót budowlanych polegających na budowie przedmiotowego budynku garażowo-gospodarczego oraz nałożył obowiązek przedstawienia w terminie do dnia [...] r. następujących dokumentów związanych z budową ww. budynku: 1) zaświadczenia wójta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) czterech egzemplarzy projektu budowlanego budowy budynku garażowo-gospodarczego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi; 3) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. WINB nie ustalił, wymagań dotyczących niezbędnych zabezpieczeń budowy w związku z tym, iż roboty są wykonywane w obiekcie zamkniętym, tj. terenie ogrodzonym.
W uzasadnieniu decyzji WINB wskazał, że w postępowaniu odwoławczym przeprowadzone zostało uzupełniające postępowanie dowodowe w trybie art. 136 kpa, w toku którego PINB pozyskał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przyjęty uchwałą Rady Gminy B. nr [...] z dnia [...] r. oraz dokonał analizy wykonanych robót w szczególności w odniesieniu do ustaleń obowiązującego planu miejscowego i warunków jakie inwestorzy mają spełnić, aby zrealizowana inwestycja była zgodna z obowiązującymi przepisami, w tym warunkami technicznymi, z której to analizy wynika, iż budynek spełni warunki techniczne po zamurowaniu otworów okiennych w ścianie oddalonej 3 m od sąsiedniej działki o nr [...]. Tym samym, jak stwierdził WINB, spełnione zostały w sprawie warunki określone w art. 48 ust. 2 pb i w efekcie zaistniały podstawy do zastosowania dyspozycji art. 48 ust. 3 pb, a więc nałożenia na inwestorów określonych w tym przepisie obowiązków. Oznacza to, że przyjęty przez PINB tryb postępowania jest prawidłowy. Jednakże PINB w zaskarżonym postanowieniu pominął jeden z obowiązków określonych w art. 48 ust. 3 pb, tj. w zakresie zaświadczenia wójta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego planu miejscowego, co wymagało jego uzupełnienia.
WINB podkreślił także, odnosząc się do zarzutów zażalenia, że przedmiotowy budynek został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej, gdyż inwestorom nie udzielono wymaganego pozwolenia na budowę inwestycji, że ustanowienie przez inwestorów pełnomocnika, nie zwalnia ich z obowiązku uzyskania rzeczonej decyzji, że ustawa Prawo budowlane jednoznacznie wskazuje, że to na inwestorach spoczywa obowiązek zapewnienia prawidłowego procesu budowy (art. 18 ust. 1 pb) oraz, że kwestia ewentualnych roszczeń względem pracownika Starostwa Powiatowego w B. i jego odpowiedzialności na zajmowanym stanowisku pracy nie są objęte regulacją przepisów ustawy Prawo budowlane. Organ odwoławczy wskazał też, że choć w sprawie opłata legalizacyjna wynosić będzie [...] zł, to jednak kwestie związane z uiszczeniem ustalonej opłaty (np. możliwością rozłożenia jej na raty, umorzenia) pozostają w wyłącznej dyspozycji Wojewody Kujawsko-Pomorskiego w B..
Na powyższe postanawianie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Skarżąca zarzuciła WINB naruszenie art. 48 ust 3 pb w związku z:
1) art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 poprzez stwierdzenie, iż inwestorzy nie wystąpili o wydanie decyzji o pozwoleniu na rozbudowę, pomimo że organ dysponował wnioskiem potwierdzonym przez biuro podawcze Starostwa Powiatowego w B. oraz wydana została po paru latach decyzja o umorzeniu postępowania;
2) art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 7, art. 8 § 1 kpa poprzez przyjęcie, iż za rażące naruszenie prawa oraz ogromną przewlekłość Starosty [...] odpowiada nie organ, lecz jego pracownik i tym samym obywatel nie powinien mieć zaufania do organu, co wiąże się z tym, iż tylko on musi ponieść konsekwencje zdarzeń zaistniałych w niniejszej sprawie;
3) art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 i art. 107 § 3 kpa poprzez nie wyjaśnienie, w jaki sposób ustalono wyznaczoną w postanowieniu opłatę legalizacyjną dla budynku garażowego.
4) art. 2 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, iż skarżąca winna uiścić w późniejszym czasie opłatę legalizacją i domagać się odszkodowania od Skarbu Państwa za to, że Starostwo Powiatowe przez kilka lat nie wydało decyzji z jego winny (organ może od pracownika domagać się odszkodowania, a nie inwestor).
W uzasadnieniu skargi skarżąca powołała się na wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1283/17 z dnia 27 marca 2018 r. Wskazała, że organy obu instancji nie dokonały ustaleń, dlaczego nie rozpoznano wniosku o pozwolenie na budowę, nie przesłuchały naczelnika wydziału na tą okoliczność uznając, iż doszło do przestępstwa z art. 90 pb. W tak ważnej sprawie zagrożonej sankcjami karnymi oraz bardzo wysoką opłatą organy potraktowały sprawę tak jakby zamiarem inwestora było celowe i świadome obejście przepisów prawa, co już samo w sobie podważa zaufanie do organów państwa, albowiem to organ nie wydał decyzji, a nie jego pracownik. Zdaniem skarżącej orzekający Sąd winien wskazać czy rażące naruszenie art. 35 § 3 kpa, przy całkowitej bierności Starosty [...], obarcza całą winną inwestora, który zrealizował obiekt w dobrej wierze, mając zaufanie do organu, tym bardziej, że postępowanie z art. 90 pb nie jest prowadzone.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, dalej powoływanej jako "ppsa"), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie.
Istota sprawy dotyczy kwestii zgodności z prawem zastosowania do przedmiotowej inwestycji trybu legalizacji przewidzianego w przepisach 48 ust. 2 i 3 pb, w ramach którego nałożono na inwestorów obowiązek przedstawienia w terminie do dnia [...] r. dokumentów wymienionych w zaskarżonym postanowieniu.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 28 ust. 1 pb roboty budowlane - a takie stanowi realizacja spornej inwestycji - można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31, gdzie określono wyłączenia od ogólnej zasady ustanowionej w art. 28 ust. 1, które to nie dotyczą przedmiotowej inwestycji, gdyż ta jak wynika z akt sprawy polegała na wybudowaniu wolnostojącego budynku garażowo-gospodarczego o wymiarach: 9 m x 5 m i wysokości 3 m. Negatywną przesłankę udzielenia pozwolenia na budowę jest rozpoczęcie robót budowlanych z naruszeniem przepisu art. 28 ust. 1 (art. 32 ust. 4a pb), a więc rozpoczęcie (a tym bardziej zakończenie) robót budowlanych w sytuacji, gdy inwestor nie uzyskał decyzji o pozwoleniu na budowę. Nie jest bowiem celem decyzji o pozwoleniu na budowę legalizowanie już zrealizowanej inwestycji, ani też dokonanie oceny wykonanych robót. Powyższe należy do kompetencji organów nadzoru budowlanego, a nie organów administracji architektoniczno-budowlanej. Pozwolenie na budowę może być zatem udzielone przed rozpoczęciem, a nie po rozpoczęciu czy zakończeniu robót budowlanych. Po zrealizowaniu określonej inwestycji, udzielenie pozwolenia na budowę jest bezprzedmiotowe, a postępowanie w tym zakresie winno z mocy art. 105 § 1 kpa ulec umorzeniu, co też w sprawie miało miejsce w związku ze złożonym w dniu [...] r. do Starostwa Powiatowego w B. wnioskiem inwestorów o wydanie pozwolenia na budowę (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 285/05, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 17 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 924/17 – dostępny na stronie http://orzeczenia. nsa.gov.pl/ cbo/query).
Sankcją prawną przewidzianą w prawie budowlanym za budowę lub wybudowanie obiektu budowlanego bez uzyskania pozwolania na budowę jest nakaz rozbiórki orzeczony w trybie art. 48 ust. 1 pb. Zgodnie z treścią tego przepisu właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Niewątpliwie sankcja wyrażona w art. 48 ust. 1 pb, stanowi najdalej idącą konsekwencję naruszenia norm prawa budowlanego, rodzącą nieodwracalne bądź trudne do odwrócenia skutki. Dlatego też ustawodawca przewidział możliwość zalegalizowania dokonanych samowolnie robót budowlanych. Legalizacja obiektu budowlanego w trybie art. 48 pb przebiega kilkustopniowo. Najpierw o ewentualności zalegalizowania samowoli budowlanej rozstrzyga organ nadzoru budowlanego, który musi zbadać, czy w ogóle zachodzą przesłanki z art. 48 ust. 2 pb (zgodność budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, brak naruszenia przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem). Tylko jeśli takie przesłanki zachodzą, organ uznając, że legalizacja jest dopuszczalna wydaje postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych i nakłada na inwestora obowiązki określone w art. 48 ust. 3 pb (w tym m.in. obowiązek przedstawienia zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego planu miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy w przypadku jego braku, 4 egzemplarzy projektu budowlanego wraz z wymaganymi dokumentami, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane). W dalszej kolejności inicjatywę przejmuje inwestor, który musi wywiązać się z nałożonych na niego obowiązków, pod rygorem nakazania rozbiórki. W przypadku niespełnienia nałożonych obowiązków organ wydaje nakaz rozbiórki wybudowanego bez pozwolenia na budowę obiektu budowlanego. Wypełnienie natomiast w wyznaczonym terminie nałożonych obowiązków traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona. Stwarza to więc możliwość skutecznego przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego i w konsekwencji wydania decyzji zatwierdzającej przedłożony w jego toku przez inwestora projekt budowlany (art. 49 ust. 4 pb). Przed wydaniem jednak tej decyzji organ stosownie do art. 49 ust. 1 i 2 pb, bada przedłożone przez inwestora dokumenty z punktu widzenia ich kompletności i zgodności z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 49 ust. 1 pb) oraz ustala w drodze odrębnego postanowienia wysokość opłaty legalizacyjnej (art. 49 ust. 2 pb). Ustalenie opłaty legalizacyjnej ma więc miejsce po wykonaniu nałożonych obowiązków, a nie w postanowieniu o nałożeniu obowiązków z art. 48 ust. 3 pb. Tym samym więc, wbrew zarzutom skargi, kwestia ustalenia i wysokości opłaty legalizacyjnej nie stanowi przedmiotu kontrolowanego postępowania administracyjnego i nie może wpłynąć na legalność postanowienia w przedmiocie nałożenia na inwestorów obowiązków z art. 48 ust. 3 pb..
Odnosząc natomiast przytoczone regulacje do okoliczności przedmiotu sprawy, który stanowi zgodność z prawem nałożenia w ramach postępowania legalizacyjnego obowiązków określonych w art. 48 ust. 3 pb należy wskazać, że orzekające organy nadzoru budowlanego prawidłowo uznały, że w sprawie doszło do wybudowania budynku garażowo-gospodarczego bez uzyskania wymaganego do realizacji takiego obiektu pozwolenia na budowę, a zatem że w sprawie zaistniały przesłanki objęte hipotezą art. 48 ust. 1 pb. Ewidentne i niekwestionowane w sprawie jest to, iż skarżąca oraz M. W. nie przedłożyli organowi decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowego obiektu. Podkreślić należy z art. 63 ust. 1 pb wynika obowiązek właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego przechowywania przez cały okres istnienia obiektu m.in. dokumentacji budowy, przez która zgodnie z art. 3 pkt 13 należy rozumieć pozwolenie na budowę wraz z załączonym projektem budowlanym (także dziennik budowy, protokoły odbiorów częściowych i końcowych). Istotne jest, że również Starosta [...] w piśmie z dnia [...] r. wskazał, że w sprawie nie została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę przedmiotowego budynku. W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, prawidłowo ustaliły organy, że sporny obiekt budowlany zrealizowany został z naruszeniem art. 28 kpa, tj. bez uzyskania pozwalania na budowę. Przedłożona zaś przez inwestorów kopia wniosku o pozwolenie na budowę złożona do Starostwa Powiatowego w B. w dniu [...] r. (wbrew zarzutom skarżącej organy nie stwierdziły, że taki wniosek nie został złożony do Starostwa, a jedynie opisały treść pisma Starosty [...] z dnia [...] r.) w żadnym wypadku nie może stanowić o legalności wykonanego obiektu budowlanego, gdyż przepis art. 28 ust. 1 pb wiąże uprawnienie do realizacji robót budowlanych tylko i wyłącznie z decyzją o pozowaniu na budowę (wymogiem jej uzyskania przed rozpoczęciem robót budowlanych), a nie złożeniem do organu wniosku o uzyskanie pozwolenia na budowę. Okoliczność, że na skutek niezgodnych z prawem działań Naczelnika WAiB Starostwa Powiatowego w B. złożony przez inwestorów wniosek nie został rozpatrzony, a więc bezczynność organu, w żadnym wypadku nie uprawnia inwestorów do samowolnego przystąpienia do realizacji obiektu budowlanego wymagającego uzyskania pozwolenia na budowę. Zauważyć należy, że ustawodawca przewidział w Kodeksie postępowania administracyjnego środki prawne zwalczenia bezczynności organu oraz przewlekłego prowadzenia postępowania, które to stanowią instrument prawny "wymuszenia" na organie określonego działania. Samo natomiast milczenie organu w żadnym wypadku nie stanowi podstawy do pominięcia wymogu uzyskania decyzji, to której wydania właściwy i kompetentny jest ten organ. Także zobowiązanie się za wynagrodzeniem A. G. do wykonania projektu budowlanego, prowadzenia budowy z całą dokumentacją, załatwienia wszystkich spraw formalnych związanych z budową oraz zapewnienie przez A. G. inwestorów, że wszystkie dokumenty są kompletne i można rozpocząć budowę, nie oznacza, że inwestorzy mogli przystąpić do realizacji obiektu i nie sprawdzić czy rzeczywiście spełnione zostały warunki do wykonania obiektu budowlanego oraz, że nie poniosą konsekwencji nie spełnienia tych warunków. Posłużenie się osobą trzecią (i to w co najmniej budzących wątpliwości okolicznościach – zawiązanie odpłatnej umowy z pracownikiem organu właściwego w sprawie udzielania pozwolenia na budowę m.in. na załatwienia spraw formalnych związanych z budową) nie zwalnia inwestorów z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, z odpowiedzialności za brak takiej decyzji oraz z obowiązku zorganizowania procesu budowy (art. 18 ust. 1 pb). W świetle treści art. 28 ust. 1 pb bez znaczenia dla stwierdzenia samowoli budowlanej pozostaje także znajdujący się w aktach sprawy projekt techniczny mgr inż. W. K.. Skarżąca, celem uwolnienia się od zarzutu samowolni budowlanej, o której mowa w art. 48 ust. 1 pb, powinna była przedłożyć decyzję o pozwoleniu na budowę budynku garażowo-gospodarczego, czego w sprawie nie uczyniła.
Brak uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę i pomimo tej okoliczności przystąpienie do realizacji i wybudowanie spornego obiektu budowlanego, stanowi o całkowitym zignorowaniu przez inwestorów obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. W takiej sytuacji, wbrew stanowisku skarżącej, brak jest potrzeby i celowości weryfikacji zamiaru inwestorów. Istotnym jest bowiem, że w sprawie zupełnie zlekceważyli oni wymogi prawne możliwości realizacji przedmiotowego obiektu budowalnego. Z powołanych powyżej względów nie usprawiedliwia działania inwestorów powoływana przez nich okoliczność posłużenia się w procesie budowlanym osobą trzecią. Jednocześnie zauważyć należy, że stroną postępowania o wydanie decyzjo o pozwoleniu na budowę, której doręcza się decyzję jest inwestor, a nie osoba trzecia. Doręczenie decyzji administracyjnej osobie trzeciej wymagałoby uzyskanie przez tą osobę formalnego statusu pełnomocnika inwestora w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. W aktach sprawy brak jest dokumentu potwierdzającego taką okoliczność. Również inwestorzy nie wskazyali na taki status A. G. w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę.
Prawidłowo stwierdzając zatem, że wykonane przez inwestorów roboty budowlane polegające na wybudowaniu budynku garażowo-gospodarczego zostały zrealizowane w warunkach samowoli budowlanej określonej w art. 48 ust. 1 pb, organ I instancji przeprowadził w sprawie postępowanie legalizacyjne. Takie działanie organu odpowiadało normie prawnej zrekonstruowanej ze ww. przepisów art. 48 - 49 pb, która stwarza inwestorowi możliwość zalegalizowania obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, w sytuacji wystąpienia warunków określonych w art. 48 ust. 2 pb. W związku z tym, iż w sprawie warunki te zaistniały (budowa jest zgodna z ustaleniami obowiązującego planu miejscowego przyjętego uchwałą nr [...] z dnia [...] r. – działka nr [...] przeznaczona jest pod budownictwo jednorodzinne i mieszkaniowe; budowa nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem – możliwość zamurowaniu otworów okiennych w ścianie oddalonej 3 m od działki o nr [...]), co nie było kwestionowane przez skarżącą, organ zobligowany był do przeprowadzenia procesu legalizacji samowoli budowlanej i zobowiązania w pierwszej kolejności inwestorów do przedłożenia, w wyznaczonym terminie określonych w art. 48 ust. 3 pkt 1-2 dokumentów, w celu legalizacji samowoli budowlanej. Tak też uczynił organ I instancji wydając na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 pb postanowienie z dnia [...] r., którym wstrzymał roboty budowlane i nałożył na inwestorów obowiązek przedstawienia 4 egzemplarzy projektu budowlanego wraz z wymaganymi dokumentami oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomościach na cele budowlane. W związku z tym, iż PINB nie nałożył na inwestorów obligatoryjnego obowiązku określonego w art. 48 ust. 3 pkt 1 pb, tj. zaświadczenia wójta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego planu miejscowego, organ II instancji prawidłowo zaskarżonym postanowieniem uchylił postanowienia organu I instancji i orzekł ponownie tak jak organ I instancji, dodatkowo nakładając na inwestorów obowiązek z art. art. 48 ust. 3 pkt 1 pb.
W tym stanie rzeczy, skoro w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo stwierdzono wykonanie przez skarżącą przedmiotowego obiektu budowlanego w warunkach samowoli budowlanej z art. 48 ust. 1 pb, i skoro jednocześnie w zgodzie z obwiązującymi przepisami prawa umożliwiono skarżącej doprowadzenie samowolnie zrealizowanej rozbudowy do stanu zgodnego z prawem, nakładając na skarżącą obowiązek przedłożenia określonych prawem dokumentów, to tym samym wniesiona w sprawie skarga nie może zostać uwzględniona.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na postawie art. 151 ppsa, orzekł o oddaleniu wniesionej w sprawie skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło