II SA/Bd 90/08

WyrokWSA w Bydgoszczy2008-03-12

Skład orzekający: Grażyna Malinowska – Wasik, Wiesław Czerwiński, Grzegorz Saniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który uzależnia przyznanie świadczenia od daty złożenia wniosku, a nie od daty powstania niepełnosprawności, jest zgodny z Konstytucją RP, w szczególności z zasadami państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie w jakim uzależnia przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego od daty złożenia wniosku, a nie od daty powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z Konstytucją RP. W szczególności narusza zasadę państwa prawnego (poprawna legislacja, brak ponoszenia konsekwencji wadliwych decyzji organów) oraz zasadę sprawiedliwości społecznej (ochrona słabszych jednostek). Zasiłek pielęgnacyjny powinien być przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o niepełnosprawności, gdyż od tej daty osoba wymaga pomocy i ponosi zwiększone wydatki.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od daty wcześniejszej niż data złożenia wniosku. Prezydent Miasta W. przyznał zasiłek od daty wpływu wniosku, argumentując brakiem możliwości przyznania świadczenia za okres wcześniejszy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, uznając, że nie zachodzi kontynuacja świadczenia. Skarżący kwestionował datę początkową, powołując się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego i wskazując, że jego niepełnosprawność powstała wcześniej, a opóźnienie w złożeniu wniosku wynikało z przewlekłości postępowania sądowego.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grażyna Malinowska – Wasik (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Wiesław Czerwiński asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 marca 2008 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego 1. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...] 2. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] Prezydent Miasta W. przyznał Arkadiuszowi W. na podstawie art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności w wysokości [...] zł. miesięcznie na okres od [...] września 2007 r. do [...] listopada 2008 r. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że ze względu na to, iż wniosek o przyznanie świadczenia z załączonym do niego wyrokiem Sądu Okręgowego we W. z dnia [...] lipca 2007 r. przyznającym prawo do renty socjalnej do [...] listopada 2008 r. z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, wpłynął w dniu [...] września 2007 r., a wcześniej strona nie przedłożyła zaświadczenia potwierdzającego wystąpienie z wnioskiem o ponowne ustalenie niepełnosprawności, brak jest możliwości przyznania świadczenia za okres wcześniejszy. W odwołaniu od powyższej decyzji Arkadiusz W. zakwestionował początkową datę przyznania mu świadczenia, powołując się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. sygn. P28/07 i podnosząc, iż winien je otrzymywać od czerwca 2003 r. Odwołujący się wskazał, że ustalenie jego niepełnosprawności nastąpiło przed szesnastym rokiem życia i skutkowało do maja 2003 r. wypłatą renty uczniowskiej wraz z zasiłkiem z tytułu niepełnosprawności. W maju 2003 r. ZUS odmówił przyznania mu renty z tytułu niezdolności do pracy i jednocześnie pozbawiono go zasiłku z tytułu niepełnosprawności, przy czym postępowanie w tej sprawie zawisło, w wyniku wniesionej od wyroku Sądu Okręgowego w T. apelacji, przed Sądem Apelacyjnym w G. Po przyznaniu mu natomiast wyrokiem Sądu Okręgowego we W. z dnia [...] lipca 2007 r. prawa do renty socjalnej mógł wystąpić dopiero we wrześniu 2007 r. o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Spóźnione złożenie wniosku było, według niego, spowodowane przewlekłością postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. nr SKO [...] orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia SKO wskazało, że z uwagi na to, iż ZUS Oddział we W. w maju 2003 r. pozbawił Arkadiusza W. prawa do renty w wyniku uznania go za częściowo tylko niezdolnego do pracy i sprawa ta nie została jeszcze zakończona prawomocnym wyrokiem sądowym, przeto wniosek z dnia [...] września 2007 r. o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego jest pierwszym wnioskiem o przyznanie świadczenia rodzinnego i w sprawie ma zastosowanie artykuł 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., nie zaś przepisy dalsze tego artykułu. Jednak mimo to, zdaniem organu, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. nie ma odniesienia do rozpoznawanej sprawy, gdyż dotyczy on sytuacji, w której osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia rodzinnego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez wojewódzki zespół d/s orzekania o niepełnosprawności po rozpoznaniu odwołania od orzeczenia zespołu powiatowego, a sytuacja taka nie ma miejsca w niniejszym przypadku. Zatem SKO uznało, iż jakkolwiek do wniosku z dnia [...] września 2007 r. dołączony został odpis wyroku Sądu Okręgowego we W. przyznającego stronie, na skutek złożonego odwołania od decyzji ZUS – Oddział w T., prawo do renty socjalnej z powodu całkowitej niezdolności do pracy przynajmniej od maja 2005 r. do [...] listopada 2008 r., prawo do świadczenia trafnie organ I instancji ustalił począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. Arkadiusz W. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. wnosząc o jej zmianę i przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego począwszy od czerwca 2003 r. Skarżący zarzucił niesłuszne przyjęcie przez organ II instancji, iż wniosek z dnia [...] września 2007 r. jest pierwszym wnioskiem o przyznanie zasiłku z tytułu niepełnosprawności, gdyż zasiłek taki otrzymywał pod rządem dawnych przepisów z ZUS wraz z rentą do maja 2003 r., zaś niekorzystne dla niego rozstrzygnięcie ZUS kwestionujące całkowitą niezdolność do pracy, utrzymane w mocy przez Sąd Okręgowy w T., jest obecnie przedmiotem oceny przez Sąd Apelacyjny w G. i wyrok w tej sprawie zapadnie prawdopodobnie [...] stycznia 2008 r. W międzyczasie prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w T. z dnia [...] lipca 2007 r. przyznane zostało mu prawo do renty socjalnej. Według skarżącego nie może on ponosić konsekwencji ustalenia przepisami innego organu właściwego do wypłacania zasiłku. Poza tym, jak stwierdził skarżący, jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i jego niepełnosprawność powstała w okresie dziecięcym – przed 21 rokiem życia, w związku z czym posiada prawo do zasiłku dla osób niepełnosprawnych. Skarżący podniósł także, że jakkolwiek wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, to ma on również istotne znaczenie w jego sprawie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie wywodząc, iż w rozpatrywanym przypadku nie zachodzi kontynuacja świadczenia rodzinnego, o której mowa w art. 24 ust. 3a i 3b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeśli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada zatem, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w trakcie jego wydawania przepisami prawa. W razie zaś stwierdzenia naruszenia prawa mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym nie posiadając kompetencji do rozstrzygania bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania. Zatem nie mogąc rozstrzygać co do meritum sprawy Sąd nie jest władny orzec o przyznaniu świadczenia względnie o zmianie przyznanego przez organ administracji publicznej świadczenia. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 16 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) zasiłek pielęgnacyjny między innymi przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Skarżący w związku z wyrokiem Sądu Okręgowego we W. z dnia [...] lipca 2007 r. sygn. [...] przyznającym mu prawo do renty socjalnej poczynając od [...] maja 2005 r. do dnia [...] listopada 2008 r. z tytułu całkowitej okresowej niezdolności do pracy spełnia kryterium posiadania umiarkowanego stopnia niepełnosprawności wymaganego przepisem ust. 3 art. 16 ustawy. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 20 ustawy o świadczeniach rodzinnych umiarkowany stopień niepełnosprawności oznacza między innymi całkowitą niezdolność do pracy orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (pkt b), zaś dla celów renty socjalnej, jak wynika z art. 5 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. Nr 135, poz. 1268 ze zm), ustalenia całkowitej niezdolności do pracy dokonuje lekarz orzecznik ZUS, na zasadach i w trybie określonych w ustawie z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. nr 162, poz. 1118 ze zm.). Poza tym rentę socjalną przyznaje się osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które w szczególności powstało przed ukończeniem 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej – przed ukończeniem 25 roku życia (art. 4 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r.), zaś ustalenia, zawarte w uzasadnieniu wymienionego wyżej prawomocnego wyroku wskazują, że schorzenia skarżącego (padaczka) datują się od 13 roku życia. Tak więc rozstrzygnięcie o ustaleniu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego było trafne. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do przyjętej w decyzji Prezydenta Miasta W. daty początkowej pobierania przez skarżącego omawianego świadczenia. W art. 24 ust. 2, 3a i 3b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. zawarto w tym zakresie dwie dotyczące dwóch różnych sytuacji regulacje, mające między innymi odniesienie do zasiłku pielęgnacyjnego jako świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności. Przepisy art. 3a i 3b dotyczą kontynuacji pobierania świadczenia, to jest przypadku, gdy upłynął okres pobierania świadczenia w związku z utratą ważności orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności i złożony zostaje w ośrodku pomocy społecznej wniosek o przyznanie tego samego świadczenia na dalszy okres. W świetle tych przepisów, celem nieprzerywania ciągłości pobierania świadczenia zależnego od niepełnosprawności, wystarczy złożenie w organie pomocy społecznej w miesiącu, w którym kończy się prawo do świadczenia, wniosku o jego przyznanie z załączonym do niego zaświadczeniem właściwej instytucji potwierdzającym wystąpienie z wnioskiem o ponowne ustalenie niepełnosprawności (lub stopnia niepełnosprawności), a następnie – przedłożenie w organie nowego orzeczenia o niepełnosprawności (stopniu niepełnosprawności), zazębiającego się czasowo z poprzednim orzeczeniem (faktycznie wydłużającego okres poprzednio orzeczonej niepełnosprawności). W opisanym przypadku, przy zachowaniu wszystkich wymienionych wyżej wymogów, osoba zainteresowana otrzymuje świadczenie od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia dot. niepełnosprawności. Jeśli wniosek w organie pomocy społecznej nie został złożony, jak wyżej wskazano, w miesiącu, w którym kończy się prawo do świadczenia, lecz później, to świadczenie podlega przyznaniu od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Podobnie świadczenie przyznaje się od daty złożenia wniosku, mimo orzeczonej niepełnosprawności obejmującej okres sprzed tej daty, gdy okresy niepełnosprawności się nie zazębiają z sobą lub gdy zainteresowany nie załączył zaświadczenia, o którym była mowa (ust. 3b). W razie zatem braku przesłanek do przyjęcia że zachodzi kontynuacja świadczenia wobec braku ciągłości niepełnosprawności, zastosowanie ma art. 24 ust. 2, zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym upłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Przepis ten należałoby stosować także w razie ubiegania się o świadczenie rodzinne w ogóle po raz pierwszy. Ze względu na to, że – jak sam skarżący przyznaje – od maja 2003 r. nie otrzymuje renty ani zasiłku z tytułu niepełnosprawności w związku z decyzją ZUS – Oddział we W. z dnia [...] maja 2003 r. opartą na orzeczeniu lekarza orzecznika stwierdzającym częściową tylko niezdolność do pracy, a apelacja od niekorzystnego dla skarżącego wyroku Sądu Okręgowego w T. wydanego w powyższej sprawie nie została jeszcze rozpoznana, Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo przyjęło, iż sytuacja skarżącego wyczerpuje dyspozycję art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych (brak kontynuacji świadczenia), jakkolwiek istotnie wniosek z dnia [...] września 2007 r. o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego nie jest w ogóle pierwszym wnioskiem o świadczenie związane ze stopniem niepełnosprawności. W tym miejscu podkreślić należy, że organy administracji publicznej obligowane są wydawać decyzje na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie orzekania. Także Sąd według tych kryteriów ocenia legalności zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym wyrok Sądu Apelacyjnego w G. zapadły po dniu [...] grudnia 2007 r. (data decyzji II instancji) nie może mieć żadnego wpływu na wynik niniejszej sprawy. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta W. nie mogą się jednak ostać jako oparte na przepisie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który w zakresie określenia daty początkowej ustalenia prawa do świadczenia rodzinnego uzależnionego od niepełnosprawności względnie stopnia niepełnosprawności jest, w ocenie składu orzekającego Sądu, niezgodny z Konstytucją RP. Jakkolwiek wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. sygn. P 28/2007 r., na który powołuje się skarżący, zapadł na tle innego stanu faktycznego związanego z przyznaniem zasiłku pielęgnacyjnego, bowiem dotyczył on osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, to motywy tego wyroku mają pełne odniesienie do niniejszej sprawy, w której ustalenie całkowitej niezdolności skarżącego do pracy (a tym samym również - umiarkowanego stopnia niepełnosprawności) nastąpiło wyrokiem sądowym wydanym w wyniku rozpoznania odwołania od decyzji ZUS. Podkreślenia także wymaga, że na skutek wydania wskazanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych utracił domniemanie konstytucyjności. W art. 24 ust. 2, jak wcześniej wskazano, jako początkowy termin przyznania świadczenia przewiduje się miesiąc złożenia wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Treść art. 24 ust. 2 ustawy powoduje, że w razie rozbieżności między datą wystąpienia stopnia niepełnosprawności stwierdzoną orzeczeniem kompetentnego organu czy sądu a datą złożenia wniosku o świadczenie, uznaje się za bez znaczenia datę wskazaną we wspomnianym orzeczeniu. Przy powyższym unormowaniu przedłużające się postępowanie w przedmiocie niepełnosprawności spowodowane czy to opieszałością prowadzącego je organu, czy to wadliwością rozstrzygnięcia organu pierwszoinstancyjnego skutkuje ponoszeniem przez osobę ubiegającą się o świadczenie konsekwencji takiego stanu rzeczy w postaci ustalenia późniejszego początkowego terminu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.To z kolei pozostaje w sprzeczności z celem, jakiemu ma służyć zasiłek pielęgnacyjny. Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. w art. 2 pkt 2 statuuje, iż zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem opiekuńczym, zaś jego przyznanie i cel sprecyzowano w art. 16 ust. 1,2 i 3. Zasiłek pielęgnacyjny w myśl tych ostatnich przepisów przysługuje między innymi osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o znaczącym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności na częściowe pokrycie wydatków wynikających z konieczności zapewnienia takiej osobie opieki i pomocy innej osoby. Mające charakter konstytutywny orzeczenie w przedmiocie niepełnosprawności, przez którą należy rozumieć także, jak to ma miejsce w przypadku skarżącego, całkowitą niezdolność do pracy orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 3 pkt 20 ustawy), określa datę jej powstania i od tej pory dana osoba wymaga pomocy, gdyż ponosi zwiększone wydatki związane z niepełnosprawnością przy jednoczesnym braku możliwości podjęcia pracy zarobkowej. Zatem zasiłek pielęgnacyjny spełnia swój ustawowy cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu w przedmiocie niepełnosprawności. Unormowanie zawarte w art. 24 ust. 2 ustawy ma charakter bezwarunkowy – nie przewiduje żadnego wyjątku. Natomiast wyjątek łagodzący rygoryzm cyt. przepisu zawiera § 12 ust. 4 w związku z ust. 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 105,poz. 881 ze zm.), stosownie do którego w przypadku złożenia wniosku o przyznanie świadczenia bez dokumentu stwierdzającego niepełnosprawność i wykazania przez wnioskodawcę, że niedostarczenie wymaganego dokumentu było spowodowane naruszającą przepisy zwłoką w wydaniu go przez właściwą instytucję, świadczenie przysługuje od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Powyższa regulacja zawarta w akcie prawnym niższego rzędu i przekraczająca ramy upoważnienia ustawowego (z art. 25 ust. 3 ustawy ani innych jej przepisów nie wynikają podstawy do wprowadzenia takiego wyjątku) nie obejmując przypadku, w którym długotrwałość postępowania w przedmiocie stwierdzenia niepełnosprawności, czy też całkowitej niezdolności do pracy, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, wynika z konieczności odwoływania się od wadliwego rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego, jak również pomijając sytuację, gdy opieszałość w postępowaniu o stwierdzenie niepełnosprawności dotyczy postępowania wszczętego przed złożeniem wniosku o zasiłek pielęgnacyjny, prowadzi do nierównego traktowania osób ubiegających się o ten zasiłek. Zastosowany w niniejszej sprawie przez organy art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez nieuwzględnienie sytuacji, w której niepełnosprawność – całkowita niezdolność do pracy powstała przed dniem złożenia wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, (w tym również przed dniem wystąpienia z wnioskiem o ustalenie niepełnosprawności, niezdolności do pracy) jest niezgodny nie tylko z celem zasiłku pielęgnacyjnego, lecz przede wszystkim z artykułem 2 Konstytucji RP stanowiącym, że Rzeczypospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Z zasady państwa prawnego wynika nakaz poprawnej legislacji, który przez nieprecyzyjną treść wskazanego przepisu został przez ustawodawcę naruszony skoro przepisem tym pozbawiono prawnego znaczenia rozstrzygnięcia kompetentnych organów w przedmiocie daty ustalenia niepełnosprawności. Nadto autorytet państwa prawnego podważa sytuacja, w której obywatel ponosi konsekwencję wydania wadliwej decyzji. Żadnego wpływu na termin, od którego przyznaje się zasiłek pielęgnacyjny nie ma bowiem to, że postępowanie w sprawie orzeczenia o ustaleniu stopnia niepełnosprawności trwało dłużej z powodu wydania przez organ I instancji decyzji niezgodnej z prawem, która w wyniku odwołania się, w kolejnej instancji (administracyjnej lub sądowej) została zmieniona. Nie bez znaczenia jest przy tym, iż art. 24 ust. 2 stosowany jest wobec osoby niepełnosprawnej, której ochronę zapewnia art. 69 Konstytucji. Z kolei realizacja zasady sprawiedliwości społecznej, o której mowa w art. 2 Konstytucji RP obejmuje niewątpliwie ochronę słabszych ekonomicznie jednostek w drodze udzielania im określonych świadczeń socjalnych przez państwo i organy samorządowe. Do takich jednostek należą osoby niepełnosprawne, niezdolne do pracy, wymagające leczenia, rehabilitacji oraz opieki. Zastosowany w niniejszej sprawie art. 24 ust. 2 uniemożliwia realizację tej zasady. Konstytucja, jak stwierdza się w art. 8 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej. Oznacza to zarówno zakaz sterowania prawa sprzecznego z Konstytucją, jak i nakaz stosowania prawa zgodnego z nią. Nadto powyższy przepis nakłada na ustawodawcę obowiązek stanowienia przepisów prawnych w granicach zakreślonych Konstytucją. W razie wykroczenia przez ustawodawcę poza normy konstytucyjne właściwy organ uprawniony jest do stwierdzenia w trakcie rozpatrywania konkretnej sprawy, iż dany przepis ustawowy pozostaje w sprzeczności z normą konstytucyjną, a w konsekwencji – do zaniechania postąpienia zgodnie z tym przepisem w sprawie. Powyższe stwierdzenie znajduje oparcie w art. 8 ust. 2 Konstytucji, w myśl którego przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Wiodący charakter Konstytucji w systemie prawa podkreśla się również w art. 178 ust. 1 Konstytucji, w którym także zawarte jest stwierdzenie o niezawisłości sędziów mających prawo do orzekania zgodnie z doświadczeniem życiowym. Jakkolwiek w myśl tego ostatniego przepisu sędziowie, obok Konstytucji, podlegają ustawom, to zastosowane w niniejszej sprawie przez organy administracji publicznej unormowanie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wobec orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, utraciło domniemanie konstytucyjności. Uprawnia to skład orzekający niezawisłego Sądu do uchylenia wydanych na jego podstawie decyzji I i II instancji z powodu ich sprzeczności, z przedstawionych wcześniej przyczyn, z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji RP. Podkreślenia wymaga, iż niniejsze orzeczenie wywiera skutek tylko w rozpoznawanej sprawie, co nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego, którego orzeczenia są powszechnie obowiązujące i ostateczne. Z przedstawionych wyżej względów na mocy art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) rozstrzygnięto jak w sentencji. Skład orzekający Sądu zajmuje stanowisko, że dla ustalenia terminu, od którego należy przyznać zasiłek pielęgnacyjny, jako miarodajną trzeba przyjąć datę początkową całkowitej niezdolności skarżącego do pracy wskazaną w wyroku sądowym z dnia [...] lipca 2007 r., który to wyrok stanowił warunek skutecznego wystąpienia skarżącego o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło