II SA/Bd 904/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant asystent sędziego Aleksandra Galla po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi W. Ź. na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] marca 2018 r., nr [...], Wójt Gminy na podstawie art. 35 w zw. z art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t. jedn. Dz. U. 2017 r. poz. 657 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu W. Ź. z miejsca stałego zameldowania: P.ul. O. nr [...], gm. S. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, wniosek o wymeldowanie złożyła M. W. We wniosku tym podniosła, że W. Ź. nie mieszka w miejscu stałego zameldowania od [...] marca 2016 r., ponieważ zabrał ze sobą niezbędne rzeczy osobiste i przebywa na terenie N., nie partycypuje w kosztach utrzymania domu. Okoliczność niezamieszkiwania przez wymeldowanego pod ww. adresem potwierdził także Komisariat Policji. Organ pierwszej instancji potwierdził miejsce pobytu wymeldowanego w N., wobec czego decyzją z [...].10.2017 r. orzekł o wymeldowaniu go z miejsca stałego zameldowania. Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez wymeldowanego, Wojewoda decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W wykonaniu zaleceń zawartych w treści ww. decyzji odwoławczej, do akt sprawy załączono wyrok Sądu Okręgowego X Wydział Rodzinny Cywilny, orzekający rozwód stron oraz ustalający sposób korzystania z domu. Podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej [...].01.2018 r. osoby wskazane jako świadkowie oświadczyły, że nie widziały W. Ź. od dłuższego czasu w miejscu jego zameldowania. Wnioskodawczyni podtrzymała wniosek o wymeldowanie podnosząc, że wyprowadzając się wymeldowany zabrał ze sobą swoje rzeczy osobiste. Od marca 2016 r. pojawił się w domu raz pod jej nieobecność. Nie oddał kluczy, nie ponosi i nie ponosił żadnych kosztów utrzymania domu. Podczas ponownie przeprowadzonej rozprawy administracyjnej [...].01.2018 r., wymaldowany oświadczył, że nie opuścił miejsca stałego zameldowania, tylko wyjechał do N. na okres leczenia, które nadal trwa. Podniósł, że planuje powrót do Polski w ciągu najbliższego półrocza, o ile komisja lekarska w N. wyda orzeczenie o braku przeciwwskazań do wykonywania pracy. Z pisma pełnomocnika wymeldowanego, złożonego w dalszym toku postępowania wynika, że posiada on dostęp do nieruchomości. Pozostają tam jego rzeczy, ponieważ nie opuścił przedmiotowej nieruchomości, a postępowanie w sprawie opróżnienia lokalu nie zostało przeprowadzone. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego organ ustalił, że wymeldowany nie posiada obywatelstwa polskiego. Jest obywatelem N. i posiada kartę stałego pobytu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec powyższego objęty jest treścią art. 40 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Organ wskazał na art. 35 ustawy o ewidencji ludności, regulujący kwestię wymeldowania. Zwrócił również uwagę na wynikającą z art. 25 ust. 1 tej ustawy definicję pobytu stałego, na który składają się dwa elementy - fakt zamieszkania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem (element zewnętrzny) i jednocześnie zamiar stałego tam przebywania (element wewnętrzny). Organ przyjął, że miejscem pobytu danej osoby jest miejsce, w którym realizuje swoje podstawowe czynności mieszkaniowe, socjalno-bytowe i koncentruje w nim sprawy osobiste. Przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych, Wójt Gminy wskazał na konieczność ustalenia, czy opuszczeniu miejsca pobytu stałego towarzyszyła dobrowolność i trwałość opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar związania się z innym miejscem i urządzenia w nim trwałego centrum życiowego. W przedmiotowej sprawie organ ustalił na podstawie zeznań wymeldowanego, że wyjechał on z miejsca stałego zameldowania dobrowolnie w celu podjęcia leczenia poza granicami kraju na terenie N. Wyjazd z Polski nastąpił około czerwca-lipca 2016 r. Wyjeżdżając z Polski, wymeldowany zabrał najpotrzebniejsze rzeczy, w miejscu stałego zameldowania pozostał jedynie telewizor, komputer i sprzęt RTV. Ostatnia wizyta wymeldowanego miała miejsce około 5 miesięcy przed odbyciem rozprawy administracyjnej. Organ wskazał, że pomimo uniemożliwienia wejścia do domu wymeldowanemu z uwagi na wymianę zamków przez wnioskodawczynię, nie wniósł on pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania. W ocenie Wójta, aktualnym centrum życiowym wymeldowanego jest D., w którym wymeldowany zamieszkuje i leczy się. W Polsce nie ponosi kosztów utrzymania domu od około 4-5 lat. Jednocześnie organ wskazał, że wymeldowany wykazuje zamiar powrotu do Polski i miejsca stałego zameldowania, warunkując to wydaniem przez komisję lekarską w N. orzeczenia o braku przeciwwskazań do wykonywania pracy. Nie wiadomo jednak, w jakim czasie może nastąpić powrót do Polski i czy nastąpi to kiedykolwiek. Organ zwrócił uwagę na wyłącznie ewidencyjny charakter wymeldowania, które ma potwierdzać stan faktyczny. Wskazał również, że w przedmiotowej sprawie bezsporny jest fakt, iż wymeldowany nie mieszka w miejscu stałego zameldowania od ponad 18-stu miesięcy, wobec czego istnieją przesłanki do wymeldowania. Organ podniósł, że decyzja o wymeldowaniu nie niweczy treści wyroku Sądu Okręgowego X Wydział Rodzinny Cywilny z [...].10.2015 r., przyznającego skarżącemu prawo do korzystania z określonych pomieszczeń w przedmiotowym domu. W odwołaniu od powyższej decyzji W. Ź. podniósł, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do zaistnienia przesłanki faktycznego opuszczenia miejsca meldunku oraz trwałości i dobrowolności zamiaru jego opuszczenia. Wskazał również, że nie utracił posiadania przedmiotowej nieruchomości, bowiem posiada dalszy dostęp do nieruchomości przez garaż. Posiada w dalszym ciągu swoje osobiste rzeczy w przedmiotowym budynku, jak również posiada do niego dostęp. W związku z powyższym brak było podstaw do występowania o ochronę utraconego posiadania. W ocenie odwołującego się okoliczność przebywania na terenie N. w celach leczniczych świadczy o tymczasowości takiego rozwiązania. Decyzją z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że dla oceny przesłanki wymeldowania z miejsca pobytu stałego na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności doniosłość prawną ma wyłącznie okoliczność faktyczna, polegająca na stwierdzeniu, czy opuszczenie przez wymeldowanego miejsca pobytu stałego nastąpiło rzeczywiście i bez wykonania obowiązku meldunkowego. Na podstawie zebranego materiału dowodowego, wyjaśnień stron, zeznań świadków oraz zgromadzonych dokumentów organ ustalił, że odwołujący się opuścił dom w marcu 2016 r., według wnioskodawczyni wyprowadzka nastąpiła dokładnie w dniu [...].03.2016 r. Ponadto, opuszczając dom, odwołujący się zabrał z niego rzeczy osobiste. Od chwili wyprowadzki przebywa on na terenie N., w D., gdzie od czerwca 2016 r. wynajmuje mieszkanie i utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych. Organ wskazał na rozbieżność między stronami w kwestii utrzymywania przez odwołującego się więzi z domem, wnioskodawczyni bowiem twierdzi, że były mąż był w domu jedynie raz pod jej nieobecność, odwołujący się natomiast wskazał, że bywał częściej, zwracając uwagę na to, że stan zdrowia uniemożliwiał mu jednak częste przyjazdy oraz że jego kontakty z domem utrudniała mu jego była żona, która wymieniła zamki w drzwiach wejściowych, z wyjątkiem zamka w drzwiach do garażu. Niesporne jest natomiast, że odwołujący się nie ponosił kosztów utrzymania domu. Organ wskazał, że w aktach sprawy brak dowodu na to, że wnioskodawczyni utrudniała byłemu mężowi pobyt lub powrót pod wskazany adres. Organ wskazał także, że odwołujący się wyraził zamiar swojego powrotu do miejsca stałego pobytu w Polsce w pierwszym półroczu 2018 r., lecz uzależnił to od wydania przez właściwą komisję lekarską (w N.) orzeczenia o zdolności do pracy. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności organ ustalił, że odwołujący się od ponad dwóch lat nie mieszka w domu w P., który opuścił i nie realizuje już w nim swoich podstawowych funkcji życiowych. Jednocześnie organ stwierdził, że dotychczasowe więzi wymienionego z miejscem pobytu stałego zostały zerwane definitywnie oraz że nastąpiło opuszczenie tego miejsca i to bez dopełnienia obowiązku meldunkowego. Zdaniem organu odwoławczego, fakt niewystąpienia przez wymeldowanego na drogę postępowania sądowego z pozwem o przywrócenie naruszonego posiadania, w sytuacji gdy - jak sam twierdził - jego była żona utrudniała mu kontakt z domem, świadczy na niekorzyść adresata decyzji, a mianowicie, że nie jest on zainteresowany dalszym zamieszkiwaniem w przedmiotowym domu. Organ wskazał również, że odwołującemu się nie przysługuje tytuł własności do nieruchomości, na której położony jest ww. dom, a jedynie - zgodnie z wyrokiem rozwodowym Sądu Okręgowego z [...].10.2015 r., którym rozwiązano małżeństwo stron postępowania - prawo do wyłącznego korzystania z określonych pokoi tego domu. Wojewoda podniósł, że przepisy ustawy o ewidencji ludności nie uzależniają wymeldowania od okoliczności innych niż tylko faktyczne opuszczenie ostatniego miejsca pobytu i to bez wykonania obowiązku meldunkowego, co oznacza, że na wynik postępowania w niniejszej sprawie nie mają wpływu takie okoliczności, jak dla przykładu: subiektywne przekonanie adresata decyzji, że nie wyjechał on z kraju i nie opuścił przedmiotowego domu, który nadal stanowi jego centrum życiowe, oraz że jego wyjazd za granicę miał związek z leczeniem; w domu tym znajdują się jeszcze określone przedmioty (np. telewizor i komputer), a w przywołanym wyroku rozwodowym przyznano mu prawo do korzystania z dotychczas zajmowanych pokoi; sam zainteresowany wyraża chęć powrotu do omawianego domu, o ile spełniony zostanie określony warunek. Organ nie zgodził się z twierdzeniami odwołującego, a w szczególności z argumentem, że nie wyzbył się on posiadania wspomnianej nieruchomości, postępowanie eksmisyjne wobec niego nie zostało dotąd przeprowadzone, natomiast aktualny jego pobyt w N. jest tylko tymczasowy i ma związek z leczeniem. W skardze wniesionej na powyższą decyzję W. Ź. podniósł, że w sprawie niniejszej nie zaistniały przesłanki opuszczenia miejsca stałego zameldowania oraz trwałości i dobrowolności jego opuszczenia. Skarżący wskazał, że nie utracił posiadania przedmiotowej nieruchomości, bowiem posiada do niego dostęp. Dla oceny sprawy nie mają znaczenia zeznania świadków, którzy nie są mają styczności z sytuacją na przedmiotowej nieruchomości. Skarżący podniósł, że na terenie N. przebywa jedynie w celach leczniczych, co wskazuje na tymczasowość takiego rozwiązania. Oznacza również przymusowość takiego pobytu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła zostać uwzględniona. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o ewidencji ludności. Jak wynika z art. 35 cyt. ustawy, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Z powyższego przepisu wynikają przesłanki wymeldowania, jedną z których jest opuszczenie lokalu. Podkreślenia wymaga, że opuszczenie lokalu związane jest z definicją pobytu stałego, który – zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności – oznacza zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Na pobyt stały składają się zatem dwa elementy, fakt przebywania w danym miejscu z jednoczesnym zamiarem tego przebywania. Element woli istotny jest również przy ocenie przesłanek opuszczenia miejsca pobytu stałego. O opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić zatem jedynie wówczas, gdy ma ono charakter trwały i jest dobrowolne. O trwałym opuszczeniu dotychczasowego miejsca pobytu stałego świadczy nie tylko fizyczne i długotrwałe nieprzebywanie osoby pod wskazanym adresem, ale także zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych, który jest połączony z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. W tym miejscu wskazać należy, że skarżący posiada obywatelstwo n., jednakże na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z treścią którego cudzoziemiec, o którym mowa w art. 41 ust. 1 i 2, przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy na zasadach określonych w art. 24-26, art. 27 ust. 2, art. 28 oraz w art. 30-39, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej, do skarżącego stosuje się przepisy ustawy o ewidencji ludności. W sprawie niniejszej stan faktyczny jest niesporny. Skarżący opuścił przedmiotową nieruchomość w marcu 2016 r., czemu nie przeczy sam skarżący, co również potwierdza jego była żona, a uczestniczka niniejszego postępowania. Również domownik, syn stron postępowania, wskazał, że ojciec wyprowadził się w marcu 2016 r. Przesłuchani w sprawie świadkowie, najbliżsi sąsiedzi nieruchomości objętej postępowaniem, potwierdzili, że nie widzieli skarżącego od 2016 r. Nie jest również kwestionowane, że skarżący od marca 2016 r. przebywa w mieście D. na terenie N., gdzie leczy się, wynajmuje mieszkanie i utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych. Niesporna jest także okoliczność, że opuszczając miejsce stałego zameldowania skarżący zabrał rzeczy osobiste, w mieszkaniu pozostawiając takie przedmioty, jak telewizor czy komputer. Wreszcie, co potwierdziły strony postępowania, skarżący nie partycypuje w kosztach utrzymania domu, nie ponosząc ich od 4-5 lat. Opuszczenie przez skarżącego miejsca stałego zameldowania przed niespełna trzema laty (na dzień rozpoznawania sprawy) świadczy o utracie przez to miejsce znamion centrum życiowego skarżącego. Przez pojęcie to rozumieć bowiem należy miejsce, w którym człowiek koncentruje swoje sprawy osobiste, w którym mieszka, spędza czas, odpoczywa, spożywa posiłki, przechowuje swoje rzeczy, podejmuje gości. Wobec powyższego, za centrum życiowe nie może być uznane miejsce, w którym człowiek nie mieszka, nie przebywa i nie przechowuje swoich rzeczy, nawet jeśli planuje powrót do tego miejsca w bliżej nieokreślonym czasie. Skarżący nie kwestionuje, że nie mieszka, nie przebywa i nie przechowuje swoich rzeczy w przedmiotowym budynku, podnosząc jednocześnie, iż opuszczenie miejsca stałego zameldowania wiązało się u niego z elementem przymusu, nie woli, o wyjeździe zadecydowały bowiem w jego przypadku względy zdrowotne. Sąd nie podziela argumentu o braku woli przy opuszczeniu miejsca stałego zameldowania przez skarżącego. W ciągu trzech lat skarżący nie podjął żadnej próby powrotu do domu w P., zabrał stamtąd rzeczy osobiste i – co istotne – zorganizował centrum życiowe w mieście D. w N. To sam skarżący podjął decyzję o opuszczeniu dotychczasowego miejsca pobytu, natomiast okoliczność, że skłoniły go do tego okoliczności związane z koniecznością podjęcia leczenia na terenie N., nie świadczą w żaden sposób o braku dobrowolności jego działania. W szczególności nie miało na to wpływu zachowanie uczestniczki postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia stwierdzić należy bezsprzecznie, że skarżący opuścił miejsce stałego zameldowania. Opuszczenie to miało charakter trwały oraz – wbrew twierdzeniu skarżącego – dobrowolny. Podjęcie leczenia w kraju innym niż Polska nie jest bowiem tożsame z przymusem opuszczenia miejsca stałego zameldowania. O braku dobrowolności przy opuszczeniu miejsca pobytu można mówić wówczas, gdy opuszczeniu takiemu towarzyszyły bezprawne działania osób trzecich, takie jak przemoc, groźby czy podstęp. Skarżący dokonał w tym względzie wyboru, a wybór ten dyktowany był jego wolną wolą. Nie wystąpiły przy tym żadne elementy przymusu. W przypadku niedobrowolnego opuszczenia miejsca pobytu osobie pokrzywdzonej przysługują środki prawne zmierzające do przywrócenia możliwości zamieszkania, takie jak chociażby wszczęcie postępowania posesoryjnego. W sprawie niniejszej skarżący nie podejmował żadnych prób powrotu na przedmiotową nieruchomość, nie wytoczył także powództwa zmierzającego do przywrócenia utraconego posiadania. Chybiony jest zarzut skarżącego, że nie było potrzeby wytaczania takiego roszczenia, ponieważ miał możliwość wejścia do przedmiotowej nieruchomości przez garaż. Roszczenie posesoryjne jest roszczeniem o przywrócenie stanu poprzedniego i zaniechanie naruszeń. Przysługuje ono, jeżeli dokonano naruszenia posiadania, w niniejszym przypadku już sama wymiana zamków mogłaby być dla skarżącego sygnałem o naruszeniu jego posiadania. W stanie faktycznym niniejszej sprawy istotne jest to, że skarżący nie dążył do powrotu do spornego lokalu. Zainteresowanie przedmiotową nieruchomością nie uwidoczniło się również poprzez ponoszenie nakładów finansowych na utrzymanie domu. Sam skarżący przyznał, że nie ponosi żadnych kosztów w tym zakresie. Skarżący twierdzi co prawda, że planuje powrót, jednak nie sprecyzował jego daty i uzależnił go od możliwości podjęcia pracy, nie wie zatem de facto, czy powrót będzie w ogóle możliwy. Wszystkie powyższe argumenty przemawiają zatem za przyjęciem, że skarżący opuścił przedmiotowy lokal w sposób trwały: nastąpiło to ok. 3 lat temu, od tego czasu w domu skarżący praktycznie nie przebywał, mieszka, leczy się i pobiera zasiłek w N. Skarżący opuścił przedmiotowy lokal również w sposób dobrowolny, opuszczeniu nie towarzyszył, żaden nacisk ze strony osób trzecich. Skarżący wreszcie nie dopełnił ustawowego obowiązku wymeldowania się. Wszystkie te przesłanki przemawiają zatem za prawidłowością decyzji orzekającej o wymeldowaniu skarżącego. Zwrócić uwagę należy na to, że wyrokiem Sądu Okręgowego X Wydział Rodzinny Cywilny z [...].10.2015 r. skarżącemu przyznane zostało prawo do korzystania z określonych pomieszczeń w przedmiotowym domu. Wyrok ten nie traci mocy z uwagi na wyrok niniejszy. Wskazać w tym miejscu należy, że zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie, są wyłącznie aktami rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby i jako takie nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu, ani też nie przesądzają o ich utracie (art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności). Wymeldowanie determinuje wyłącznie fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę w nim zameldowaną, a celem jego jest utrzymanie aktualności danych o rzeczywistym miejscu pobytu oznaczonej osoby. Istotny dla sprawy jest zatem jedynie fakt dobrowolnego opuszczenia lokalu. W związku z powyższym uznać należy, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzją ją poprzedzająca, odpowiadają prawu. Postępowanie w sprawie niniejszej zostało przeprowadzone z poszanowaniem naczelnych zasad postępowania administracyjnego, materiał dowodowy zebrany został rzetelnie i wyciągnięto na jego podstawie logiczne wnioski. Tym samym zarzuty skargi nie były zasadne. Z uwagi na to Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302).