II SA/Bd 904/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: sędzia WSA Anna Klotz (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Krystyna Witt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] czerwca 2019r. Wójt Gminy, na podstawie art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. 2018, poz. 2134 ze zm.), odmówił P. B. świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2018/2019 na drugie dziecko: H. B., ur. [...] grudnia 2010r. Organ wskazał, że w dniu [...] stycznia 2019r. wnioskodawca złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na drugie dziecko, do którego załączył nieprawomocny wyrok sądu Okręgowego, Wydział Cywilny z dnia [...] grudnia 2018r., sygn. akt [...] o rozwiązaniu związku małżeńskiego M. B. i P. B. Z punktu II wyroku wynika, że wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi stron: I. i H. B. powierzono ojcu, natomiast matce ograniczono tę władzę do współdecydowania o istotnych sprawach dzieci. Z pkt VII orzeczenia wynika, że miejscem pobytu dzieci I. i H. B. jest miejsce zamieszkania ojca, od dnia [...] grudnia 2018r., od godz. 12. W punkcie VIII sąd stwierdził wykonalność rozstrzygnięcia z punktu VII. Do wniosku wnioskodawca załączył oświadczenie o zamieszkiwaniu od dnia [...] grudnia 2018r i zameldowaniu od [...] grudnia 2018r. dzieci u ojca. W trakcie wywiadu środowiskowego pracownicy organu ustalili, że świadczenie na H. B. jest już pobierane przez matkę dziecka M. B., która pierwsza złożyła wniosek. Organ ustalił na podstawie wywiadu, że opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców i stwierdził, że ze względu na nieprawomocność wyroku rozwodowego z dnia [...] grudnia 2018r., świadczenie wychowawcze powinno zostać wypłacone temu, kto pierwszy złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia. Z uwagi na okoliczność, że matka dziecka wystąpiła do organu o przyznanie tego świadczenia wcześniej, organ odmówił przyznania P. B. świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2018/2019. Składając odwołanie, P. B. zakwestionował stanowisko organu. Wskazał, że świadczenie powinno zostać przyznane w pierwszej kolejności temu z rodziców, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. W rozpatrywanej sprawie faktyczną opiekę nad dzieckiem sprawuje ojciec, co wynika z treści wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...] grudnia 2018r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2019r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy, powołując się na art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, stwierdził po rozpatrzeniu odwołania, że w sprawie decydujące znaczenie mają ustalenia fatyczne (który z rodziców dzieci sprawuje opiekę nad dzieckiem) a nie stan prawny (komu powierzono opiekę nad dzieckiem). Wpływ na to stanowisko miała okoliczność, że wyrok o rozwodzie małżonków jest nieprawomocny, w związku z apelacją złożoną przez M. B. w dniu [...] lutego 2019r. Małżonkowie zatem pozostają nadal małżeństwem. Nie ma też ustanowionej przez sąd opieki naprzemiennej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P. B. zarzucił decyzji odwoławczej naruszenie: - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym nieuwzględnieniu faktu, że strony postępowania zostały rozwiedzione nieprawomocnie wyrokiem Sądu Okręgowego i władza rodzicielska została powierzona P. B., jako wiodącemu rodzicowi. - art. 138 § 1 pkt 1 kpa, polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy z dnia [...] czerwca 2019r., w sytuacji gdy prawidłowe byłoby uchylenie przedmiotowej decyzji i odmienne orzeczenie co do istoty sprawy. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ewentualnie o jej uchylenie. W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2019r. [...], którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] czerwca 2019r. nr [...], wydaną w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że organ drugiej instancji zasadnie orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie wyjaśniające, należycie ustalił stan faktyczny na podstawie wyczerpująco zebranego materiału dowodowego i wydał rozstrzygnięcie odpowiadające zebranym dowodom oraz przepisom prawa. Materialnoprawną podstawę decyzji wydawanej w sprawach świadczenia wychowawczego stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (w brzmieniu na dzień wydawania decyzji), regulującej zasady udzielania świadczenia wychowawczego w wysokości 500 złotych na dziecko w rodzinie, które to świadczenie, stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy, przeznaczone jest na częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb bytowych. Na potrzeby rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a. Z powyższego zastrzeżenia wynika, że w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Świadczenie wychowawcze ustalane jest na wniosek, o czym stanowi art. 13 ust. 1 ustawy. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie organ miał uzasadnione podstawy do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, z uwagi na istniejące wątpliwości dotyczące sprawowania opieki nad dzieckiem, z uwagi na przypadek określony w art. 22 ustawy. Z art. 22 ustawy wynika, że w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepisy art. 15 ust. 2 i 3 stosuje się. Przepisy ustawy dopuszczają przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz udzielanie informacji przez ośrodki pomocy społecznej. Wynika to z treści art. 15 ustawy. W świetle wskazanych regulacji prawnych nie może budzić wątpliwości, że uprawnionym do świadczenia wychowawczego jest wyłącznie ten rodzic dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad tym dzieckiem lub każdy z rodziców w sytuacji opieki naprzemiennej adekwatnie do liczby dni opieki. Na gruncie tych przepisów nie jest oczywiście wykluczone, że taka faktyczna opieka nad dzieckiem sprawowana jest przez oboje rodziców, wtedy o uprawnieniu rodzica zadecyduje data złożenia wniosku. W przedmiotowej sprawie zostało już przyznane świadczenie – matce dziecka, M. B., na podstawie decyzji z dnia [...] października 2018r. Ustalenie osoby lub osób sprawujących faktyczną opiekę nad dzieckiem spoczywa na organie administracji publicznej, a obowiązek ten aktualizuje się w sytuacji, gdy tak jak w kontrolowanej sprawie, każdy z rodziców dziecka oddzielnie zwrócił się z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na to samo dziecko. W przedmiotowej sprawie poza sporem jest, że wniosek matki dziecka został złożony wcześniej niż wniosek skarżącego. Okoliczności tej nie zaprzecza sam skarżący, a organy powołują się na ten fakt w wywiadach środowiskowych oraz treści orzeczeń wydanych w sprawie (decyzja Wójta Gminy w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko H. B. z dnia [...] października 2018r. [...]). Organ pierwszej instancji ustalił wobec powyższego, że świadczenie jest wypłacane matce dziecka. W tym stanie rzeczy późniejszy wniosek P. B. o przyznanie świadczenia wychowawczego nie mógł zostać uwzględniony. Bezsporne również jest, że wyrokiem z dnia [...] grudnia 2018r., sygn. akt [...] Sąd Okręgowy, I Wydział Cywilny orzekł o rozwodzie małżonków. W punkcie II sentencji wyroku wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi stron: I. P. B. i H. P. B. powierzono ojcu dzieci, natomiast matce ograniczono tę władzę do współdecydowania o istotnych sprawach dzieci. Podkreślić należy, że w dacie orzekania przez organy administracji publicznej wyrok ten nie był prawomocny, bowiem wniesiona została od niego przez M. B. apelacja. Okoliczność ta została ustalona na podstawie oświadczenia M. B. złożonego pod odpowiedzialnością karną na podstawie art. 233 kk. W skardze skarżący również potwierdził tę okoliczność, powołując się na nieprawomocny wyrok. W tej sytuacji prawidłowo organy uznały, że w sprawie zastosowanie znalazł przepis art. 22 ustawy W toku postępowania w sprawie przyznania skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego ustalono, że dzieci są wychowywane przez oboje rodziców. Ustalono, że oboje rodzice sprawują odpowiedzialnie władzę rodzicielska i mimo istniejącego konfliktu miedzy małżonkami, dzieci są odpowiednio zabezpieczone przez oboje rodziców. Wobec powyższego Sąd nie mógł podzielić stanowiska skarżącego, że organy naruszyły przepisy postępowania. Jak bowiem wskazano powyżej, wniosek M. B. został złożony wcześniej od wniosku skarżącego. W tym kontekście nietrafne okazały się również zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ odwoławczy orzekł prawidłowo na podstawie art. 138 § 1 kpa , tj. o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.