II SA/Bd 908/05

Dnia 6 grudnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Protokolant Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi M. M. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] 2005r. Nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej postanawia odrzucić skargę Orzeczeniem Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej (TWKL) w B. z [...] 2005r. nr [...] rozpoznano u M. M. epizod psychotyczny i bliznę po appendectomii kwalifikując go do kategorii "E" jako trwale i całkowicie niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Ustalono przy tym, że stwierdzone schorzenia nie pozostają w związku ze służbą wojskową. Ustalenie w tym zakresie zostało zakwestionowanie przez zainteresowanego. Zdaniem odwołującego się brak związku stwierdzonych schorzeń ze służbą jest niezgodny ze stanem faktycznym. Dwukrotnie TWKL stwierdziła pełną zdolność odwołującego się do czynnej służby wojskowej przy obsłudze urządzeń radarowych i przyznała kategorię "A". Służba przy obsłudze radarów wymagała dużego napięcia nerwowego i zwiększonej odpowiedzialności. Nałożyło to się na lęk i strach przed wojskiem oraz warunki i zwyczaje panujące w izolacji. Te okoliczności wpłynęły na psychikę. Rozwojowi choroby sprzyjała też kara nałożona za spóźnienie do jednostki w postaci zakazu wyjazdów do domu przez 2 miesiące i zwiększona częstotliwość służb. Orzeczeniem Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej (RWKL) w B. z [...] 2005r. nr [...] utrzymano w mocy zaskarżone orzeczenie. Oceniając całość dokumentacji orzeczniczo - lekarskiej wraz z wynikami leczenia szpitalnego rozpoznano u odwołującego się zespół paranoidalny o charakterze psychozy z podejrzeniem etiologii endogennej - wewnątrzustrojowej. To wskazuje na brak związku przyczynowego ze służbą. Służba mogła być jedynie czynnikiem spustowym (w czasie jej trwania ujawniło się schorzenie psychiczne o charakterze wewnątrzustrojowym). Biorąc pod uwagę przepisy zawarte w rozporządzeniu MON z 31 marca 2003r. (Dz. U. Nr 62, poz. 566) brak jest podstaw do uznania epizodu psychotycznego za pozostającego w związku przyczynowym ze służbą wojskową. W skardze M. M. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i zmianę orzeczenia TWKL w zakresie stwierdzającym brak związku schorzenia ze służbą wojskową. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nie zgadza się z pouczeniem pozbawiającym go prawa wniesienia skargi w przedmiocie związku przyczynowego schorzenia ze służbą. W dalszej części podkreślił, że nie zgadza się z ustaleniem o etiologii endogennej schorzenia. Opis stanu choroby wskazuje na związek z przewlekłym stresem, którego przyczyn można dopatrywać się wyłącznie w służbie wojskowej. Żadne objawy chorobowe nie występowały na etapie powołania do wojska. Choroba ujawniła się po 9 miesiącach odbywania służby. Ustalenia RWKL w zakresie braku związku przyczynowego ze służbą wojskową naruszają postanowienia pkt 5 wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 31 marca 2003r. w sprawie ustalenia wykazu chorób pozostałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz wykazu chorób będących istotnym pogorszeniem stanów chorobowych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej (Dz. U. Nr 62, poz. 566). Zgodnie z pkt 5 prace narażające na działanie pola elekromagnetyczne z zakresu mikrofal i dłuższych fal radiowych stanowią o szczególnych właściwościach i warunkach służby wojskowej, które powodują chorobę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna, bez konieczności badania jej zarzutów merytorycznych. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 30 a ustawy z 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z2004r. Nr 241, poz. 2416) wydano rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z 25 czerwca 2004r. o orzekaniu o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybie postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595) w którym przewidziano uprawnienie do określania sposobu ustalenia związku chorób oraz śmierci ze służbą wojskową. Zgodnie z § 13 rozporządzenia orzekając o zdolności lub niezdolności do czynnej służby wojskowej, w razie stwierdzenia u żołnierza niezawodowego choroby lub ułomności, wojskowa komisja lekarska orzeka o związku lub braku związku choroby lub ułomności z czynną służbą wojskową , kierując się kryteriami zdrowotnymi określonymi w wykazie chorób i stanów chorobowych, ustalonymi na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 29 maja 1974r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002 Nr 9, poz. 87 ze zm.). W sprawie zarzutu dotyczącego ustalenia związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym schorzeniem a warunkami odbywania zasadniczej służby wojskowej wypowiedział się Sąd Najwyższy 27 października 1999r. w sprawie III ZP 9/99 (OSNP 2000/5/167). O tyle ta uchwała zachowała aktualność, że orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w części dotyczącej ustalenia istnienia lub nieistnienia związku chorób ze służbą wojskową nie może być poddane kontroli sądowoadministracyjnej, gdyż jest to rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, którego prawidłowość może zostać skontrolowana w przypadku odmowy wypłacenia świadczeń przewidzianych w ustawie z 11 kwietnia 2003r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 83, poz. 760) czy ustawą z 10 grudnia 1993r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (tekst jednolity Dz. U z 2004r. Nr 8, poz. 66). Ustawy te rozróżniają "orzeczenia" i "decyzje", przy czym od orzeczeń służy odwołanie do komisji wyższego stopnia, zaś decyzje podlegają kontroli przez sądy powszechne - sądy pracy i ubezpieczeń społecznych. W uzasadnieniu uchwały stwierdzono też, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich dotyczące związku schorzenia ze służbą wojskową nie należą do zakresu art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z 11 maja 1995r. o NSA (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.) a obecnie art. 3 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż nie są to czynności lub akty z zakresu administracji publicznej oraz nie dotyczą przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnień lub obowiązków wynikających z mocy przepisów prawa. Pogląd wyrażony w uchwale podzielił NSA w postanowieniu z 6 listopada 2000 r. w sprawie OSA 1/00 (ONSA 2001/2/47), wydanym w składzie siedmiu sędziów, w którym stwierdzono, że od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej ( tekst jednolity Dz. U. z 2004r. Nr 241, poz. 2414), w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń za służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego (rentowego) skarga do NSA nie przysługuje. Należy więc uznać, że skarga w tym zakresie jest niedopuszczalna, gdyż sprawa nie mieści się we właściwości rzeczowej sądu wynikającej z art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.). Z tego względu Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.