II SA/Bd 908/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Jarzembski sędzia WSA Anna Klotz Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi E. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. U z a s a d n i e n i e: Wójt [...] decyzją z [...] lipca 2009 r., na podstawie art. 3, art.16, art. 20, art. 23 i art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późno zm) i rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r.( Dz.U. Nr 105 z 2005 r., poz. 881 z późno zm.),rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. (Dz.U. Nr 130 poz. 9031) oraz art. 104 Kodeksu Postępowania Administracyjnego, tekst jednolity: Dz.U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071 z późniejszymi zmianami, dalej zwany: kpa), odmówił przyznania skarżącemu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Powyższe rozstrzygnięcie organ oparł o następujące ustalenia i rozważania: W dniu [...] lipca 2009 roku złożono wniosek wraz z kompletem dokumentów o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Z załączonego do wniosku orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] Nr [...] z dnia [...].12.2007 r. wynika, iż skarżący ma umiarkowany stopień niepełnosprawności, jednak nie można ustalić daty jej powstania. Jak wynika z przepisu art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, która legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, zasiłek pielęgnacyjny przysługuje, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Wnioskodawca nie spełnia jednak w/w przesłanki, albowiem jest wprawdzie osobą niepełnosprawną w wieku powyżej 16 roku życia i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jednakże z materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie nie wynika, aby stwierdzona u niego niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Do wniosku dołączono wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...].06.2009 r., sygn. akt. [...], w uzasadnieniu, którego stwierdzono na podstawie opinii biegłych sądowych lekarzy, że naruszenie organizmu powstało przed 18 rokiem życia. Nie miało to jednak znaczenia dla sprawy. Zgodnie z § 6 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.), do wniosku w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego należy dołączyć następujące dokumenty: 1/orzeczenie o niepełnosprawności albo 2/orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem daty powstania niepełnosprawności, albo 3/ orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności 4/uwierzytelnioną kopię dokumentu stwierdzającego tożsamość osoby ubiegającej się o zasiłek pielęgnacyjny, stanowiące podstawę przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. W związku z tym organ wydając decyzję, nie mógł uwzględnić stwierdzenia pojawiającego się w uzasadnieniu do w/w wyroku Sądu Okręgowego w [...], iż niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia, ponieważ nie znajduje to potwierdzenia w załączonym orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności. Uprawniony do jego wydania organ nie oznaczył daty powstania niepełnosprawności, której to orzeczenie dotyczy. Zdaniem organu I instancji, skarżący powinien ponownie zwrócić się do Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z posiadaną dokumentacją biegłych sądowych lekarzy, z której prawdopodobnie wynika okres powstania niepełnosprawności. W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżący stwierdził, że choruje przed osiemnastym rokiem życia, co spowodowało, iż nie odbył zasadniczej służby wojskowej w [...] roku i komisja poborowa przyznała mu kategorię E. Strona powołała się również na fakt, że Sąd Okręgowy w [...] w uzasadnieniu wyroku z [...].06.2009 r., przytoczył opinię biegłych lekarzy sądowych, stwierdzającą, iż naruszenie organizmu powstało przed osiemnastym rokiem życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z [...] sierpnia 2009 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie wynika, że niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym skarżącego, który urodził się [...] 1950 r., datuje się od [...] października 2004 r., co wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] (nr sprawy [...] z dnia [...] grudnia 2007r.), którego to orzeczenia mimo pouczenia o przysługującym środku zaskarżenia strona nie zaskarżyła, zgadzając się tym samym z datą ustalającą niepełnosprawność. Świadczy to w ocenie organu o tym, że skarżący nie spełnia przesłanek ustawowych do przyznania wnioskowanego świadczenia i bezzasadnie powołuje się w odwołaniu na stanowisko Sądu Okręgowego VII Wydział Ubezpieczeń Społecznych, bowiem wyrok dotyczy odmowy przyznania renty socjalnej. Organ podkreślił też, że fakt zwolnienia z odbycia zasadniczej służby wojskowej w 1968 r. nie jest przesłanką uprawniającą organ odwoławczy do uchylenia zaskarżonej decyzji i uznania, iż niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia, skoro dokument potwierdzający stopień niepełnosprawności i określającej jej powstanie (orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, które nie zostało zaskarżone) nie potwierdza stanu, na który powołuje się skarżący. W skardze złożonej do Sądu skarżący wywodził, że służące mu prawo do zasiłku pielęgnacyjnego wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wyroku Sądu Okręgowego w [...], orzeczenia biegłych lekarzy, w którym stwierdzono, że choruje przed 18 rokiem życia, jak również z dokumentacji Wojskowej Komendy Uzupełnień o niezdolności do odbycia służby wojskowej. W ocenie strony wskazane dokumenty jednoznacznie stwierdzają kiedy powstała niepełnosprawność i w konsekwencji powinny być wystarczające do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Dodał, że w oparciu o delegację ustawową art. 23 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zostało wydane rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, które w § 6 ust. 2 wymienia dokumenty, które winny być dołączone do wniosku o ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, a m. in. w pkt 2 ust. 2 tego przepisu wskazuje na obowiązek przedłożenia orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem daty powstania tej niepełnosprawności. Z treści powyższych aktów prawnych wynika, że stwierdzenie, iż "niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia", powinno być zawarte w orzeczeniu wydanym w innym postępowaniu, poprzedzającym niniejsze postępowanie. W ocenie organu odwoławczego, w postępowaniu o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, nie są dopuszczalne jakiekolwiek ustalania przez organy, daty powstania u skarżącego niepełnosprawności, a w szczególności ustalanie, czy istotnie niepełnosprawność u skarżącego powstała przed ukończeniem przez niego 21 roku życia. Organ powołał się na wyrok WSA w Krakowie z 10.03.2009 r. (III SA/Kr 810/08 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych), podkreślając, że z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika także, iż określona w orzeczeniu data powstania niepełnosprawności jest elementem koniecznym do ewentualnego ubiegania się o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, przy czym prawo do takiego zasiłku powstaje tylko wówczas, gdy - zgodnie z wymogami ustawy o świadczeniach rodzinnych - w orzeczeniu zostało stwierdzone, że niepełnosprawność u osoby ubiegającej się o taki zasiłek "powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia". Tymczasem strona nie spełniła tego warunku, gdyż w orzeczeniu nie stwierdzono, aby niepełnosprawność skarżącego powstała przed ukończeniem przez niego 21 roku życia (podano jedynie, iż niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym datuje się od [...] października 2004 r.). Dlatego też, jak dalej wywodził organ odwoławczy, bez znaczenia dla przedmiotu niniejszej sprawy są ewentualne ustalenia w zakresie początkowej daty niepełnosprawności, czy okresu niepełnosprawności na podstawie przedstawionych przez skarżącego w toku sprawy administracyjnej dokumentów (orzeczenia Sądu i biegłych lekarzy, dokumentu z Wojskowej Komendy Uzupełnień o niezdolności do odbycia służby wojskowej). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269; z późn. zm.), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powyższych kryteriów, należało uznać, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżonej decyzji nie można skutecznie postawić zarzutu, iż została ona wydana z naruszeniem prawa. Materialnoprawną podstawą prawną przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego jest przepis art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przy czym w stosunku do osób powyżej 16 lat, które legitymują się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, do których należy skarżący - stosuje się przepisy art. 16 ust. 1 i ust. 3 tej ustawy w brzmieniu: " Zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji" (art. 16 ust. 1), oraz "zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia." (art. 16 ust. 3). Okolicznością bezsporną w sprawie był fakt dołączenia przez stronę do wniosku o dochodzone świadczenie z 15.07.2009 r. – orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, w którym stwierdzono, że nie można ustalić od kiedy orzeczona niepełnosprawność istnieje (vide: k. 7 akt administracyjnych organu I instancji). Tymczasem, jak wynika z § 6 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne z dnia 2 czerwca 2005 r., do wniosku o to świadczenie należy dołączyć - orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem daty powstania niepełnosprawności. Strona zamiast jednak wylegitymowania się orzeczeniem spełniającym powyższy warunek - wskazania daty powstania orzeczonej niepełnosprawności na wiek do 21 lat, powołała się na inne dokumenty, mające świadczyć o powstaniu umiarkowanego stopnia niepełnosprawności przed 21 rokiem życia, wśród których wymieniła: - uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w [...] z [...].06.2009 r., sygn. VII U 1286/09 (vide: k. 13 w/w akt), - zaświadczenie Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...] Nr [...] (vide: k. 13 w/w akt), oraz opinię biegłych lekarzy, znajdującą się w aktach sprawy sygn. VII U 1286/09. Istota sporu sprowadzała się więc do rozstrzygnięcia zagadnienia, czy przedstawione przez stronę dokumenty, mogły przesądzić, o uznaniu, że niepełnosprawność skarżącego powstała przed ukończeniem przez niego 21 lat, niezależnie od faktu, że w orzeczeniu o niepełnosprawności stwierdzono, iż nie można ustalić kiedy niepełnosprawność powstała. W ocenie Sądu, obowiązkiem organów było poczynienie ustalenia powyższej spornej okoliczności wyłącznie na podstawie orzeczenia o niepełnosprawności. Trzeba bowiem mieć na względzie, że ustalanie faktu niepełnosprawności i jego stopnia w oparciu o orzeczenie o niepełnosprawności, wynika z ustawy, tj. z art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Ustawodawca wskazał więc jedynie ten dokument, jako uprawniający do poczynienia ustaleń w zakresie spełniania przez stronę warunku zaliczenia do osób niepełnosprawnych. Jedynie też w oparciu o ten dokument dokonuje się ustaleń w zakresie momentu powstania niepełnosprawności. Jak wynika bowiem z § 13 ust. 1 pkt 9 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U.03.139.1328), w orzeczeniu o niepełnosprawności ustala się datę lub okres powstania niepełnosprawności. W świetle powyższego organy obu instancji zasadnie uznały, że brak jest podstaw do czynienia ustaleń co do momentu powstania orzeczonej niepełnosprawności strony w oparciu o inne dokumenty niż orzeczenie o niepełnosprawności. Uprawnionym organem, który może poddać ocenie oferowane przez skarżącego dokumenty w celu poczynienia ustaleń co do momentu powstania niepełnosprawności, jest zespół ds. orzekania o niepełnosprawności, albowiem to ten organ wydaje orzeczenia o niepełnosprawności, o których mowa w przepisie art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Trzeba też podkreślić, że powoływanie się na rozstrzygnięcie sądu powszechnego mogłoby odnieść skutek jedynie w sytuacji, kiedy rozstrzygnięcie to odnosiłoby się bezpośrednio do orzeczenia o niepełnosprawności, co jednak w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Reasumując, należy uznać zaskarżoną decyzję za prawidłową. Organ nie mógł bowiem przyznać wnioskowanego świadczenia w sytuacji braku spełnienia przez skarżącego warunku powstania umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w wieku do 21 lat, który to warunek jest niezbędny do przyznania świadczenia, jak stanowi o tym przepis art. 16 ust. 3 w/w ustawy. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.