II SA/Bd 908/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Marlena Krzyżaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki oddala skargę. 1. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2024 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] działając na podstawie art. 67 ust. 1, art. 83 ust. 1 w zw. z art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 725 ze zm. – dalej "p.b." lub "Prawo budowalne"), § 6 i § 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 sierpnia 2004 r. w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych (tj. Dz. U. nr 198, poz. 2043 – dalej "rozporządzenie") oraz art. 104 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2024 r., po z. 572 – dalej "k.p.a.") nakazał J. S. (dalej: "skarżący", "strona") rozbiórkę nieużytkowanego i nienadającego się do remontu budynku murowanego, zlokalizowanego na działce o nr geod. 14 w miejscowości B., gm. Ł., oznaczonego w ewidencji budynków prowadzonym przez Starostę [...] numerem [...], wchodzącego dawniej w skład obiektu ujętego w gminnej ewidencji zabytków oraz w wojewódzkiej ewidencji zabytków jako " Dom z oborą ", a także uporządkowanie terenu po dokonanej rozbiórce przedmiotowego budynku wskazując jednocześnie, że robót rozbiórkowych należy przystąpić najpóźniej w dniu [...] października 2024 r., zaś termin na zakończenie rozbiórki i uporządkowanie terenu wyznaczono do dnia [...] kwietnia 2025 r. 2. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucając naruszenie art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko strona podniosła, że sporny obiekt jest obiektem zabytkowym wchodzącym w skład dawnej ewidencji zabytków wpisany jako "Dom z oborą". W ocenie skarżącego aktualnie obiekt stanowi w znacznej części zabytkowa ruinę, która powinna być chroniona zarówno na gruncie przepisów Prawa budowlanego, jak i ustawy o ochronie zbytków i opiece nad zabytkami. W ocenie strony decyzja powinna odnosić się tylko do części budynku i pozostawić fundamenty wraz z murami. 3. W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2024 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pierwszej kolejności przytoczył stan faktyczny sprawy oraz treść art. 67 ust. 1 oraz § 2, § 6 i § 7 rozporządzenia. Następnie wyjaśnił, że w dniu [...] grudnia 2023 r. organ I instancji przeprowadził kontrolę spornego budynku i ustalił, że został wykonany w technologii tradycyjnej, murowany z cegły czerwonej, parterowy, niepodpiwniczony z poddaszem. Posiada strop łukowy ceglany z belkami stalowymi wsparty na słupach stalowych, dach konstrukcji drewnianej dwuspadowy kryty dachówką. Dach budynku na działce nr [...] (dostęp z zewnątrz), posiada widoczne sfalowania, ubytki dachówek, widoczny fragment połaci dachu zarwany, ubytki gąsiorów, stwierdzono też degradacją biologiczną. Ściany zewnętrzne budynku zbudowane z kamienia i cegły czerwonej bez rys i spękań poza jedna rysą nad nadprożem w ścianie szczytowej, murek ogniowy ściany szczytowej posiada ubytki materiału i spoin. W obiekcie nie stwierdzono instalacji. Z uwagi na zły stan techniczny budynku zalecono jego wyłączenie z użytkowania i nakazano zabezpieczyć obiekt przed dostępem osób postronnych. Skarżący natomiast oświadczył, że nie użytkuje budynku na działce nr [...]. Następnie organ I instancji przeprowadził rozprawę administracyjną na której skarżący oświadczył, że obiekt na działce nr [...] nie jest użytkowany i wyraził gotowość do rozebrania części budynku, tj. drewnianej konstrukcji dachowej z pokryciem, ściany działowej na strychu oraz ściany szczytowej oraz w razie potrzeby stropu nad parterem. Oświadczył jednocześnie, że chciałby aby ściany budynku o wysokości około 5 m - 5,5 m pozostały ze względu na ich walor historyczny i estetyczny, a ponadto stanowią również formę ogrodzenia między działkami. Dalej organ wskazał, że pismami z dnia [...] lutego 2024 r. oraz z dnia [...] lipca 2024 r. organ I instancji zwrócił się do skarżącego o zajęcie ostatecznego stanowiska na temat wyrażenia woli naprawy budynku, wskazując na brak podstaw prawnych do pozostawienia części murów i fundamentów pod rygorem, iż w przypadku braku odpowiedzi organ uzna, iż nie zamierza on doprowadzić budynku do odpowiedniego stanu technicznego, co skutkować będzie wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki. Powyższe pisma pozostały bez odpowiedzi. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że w sprawie prawidłowo zastosowano przepis art. 67 ust. 1 p.b. oraz § 6 i § 7 rozporządzenia. Odnosząc się zaś do argumentacji skarżącego, że sporny obiekt stanowi w znacznej części ruinę zabytkowa organ wyjaśnił, że obiekt ten nie został objęty ochroną konserwatorką poprzez wpisanie go do rejestru zabytków (art. 67 ust. 3 p.b.) oraz nie został objęty ochroną konserwatorską na podstawie zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 67 ust. 3 p.b.), a jedynie został ujęty w wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków. Ponadto organ I instancji w toku prowadzonego postępowania rozważył usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości na podstawie art. 66 Prawa budowlanego, tj. nakazanie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, jednakże skarżący nie wyraził takiej woli. 5. W skardze skierowanej do tut. Sądu skarżący zarzucając błędne zastosowanie art. 67 ust. 1 p.b., brak zastosowania art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami przez brak uznania obiektu za zabytkowy oraz art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 3 k.p.a. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zwrot kosztów postepowania. Uzasadniając skargę strona w pierwszej kolejności powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu, że sporny obiekt jest obiektem zabytkowym wchodzącym w skład dawnej ewidencji zabytków wpisany jako "Dom z oborą". Aktualnie obiekt stanowi w znacznej części zabytkową ruinę, która powinna być chroniona zarówno na gruncie przepisów Prawa budowlanego, jak i ustawy o ochronie zbytków i opiece nad zabytkami. Zdaniem skarżącego w zaistniałym stanie faktycznym nie jest możliwe rozebranie części budynku bez naruszenia jego integralnej całości, bowiem takie działanie doprowadziłoby do sytuacji, w której zostanie naruszona część budynku, który nie jest objęty nakazem rozbiórki. Decyzja powinna odnosić się tylko do części budynku i pozostawić fundamenty wraz z murami. Natomiast organ stawia znak jedności pomiędzy dokonanym podziałem geodezyjnym i własnościowym budynku z integralnością konstrukcyjną istniejącego budynku jako obiektu budowlanego. Organy nakładają obowiązek na rozbiórkę trzech części budynku przy zachowaniu jednej nadającej się do użytkowania części. Strona podkreśliła, że jest to obiekt o wspólnych fundamentach i wspólnych ścianach. Zatem rozbiórka powinna dotyczyć tylko tych części budynku, które stanowią zagrożenie, bez nakazu części, które tworzą konstrukcyjną całość (np. fundamentów) z częścią budynku, który nie podlega rozbiórce. Ponadto zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie interesem społecznym jest pozostawienie części budynku posiadającego walory zabytkowe, które stanowiłby trwałą ruinę. Rozbiórka obiektu na obszarze chronionym – układ urbanistyczny wpisany do rejestru zabytków – wymaga zarówno pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków jak i pozwolenia właściwego organu architektonicznego. 6. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje: 7. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). W oparciu o powyższe kryteria Sąd kontrolując legalność zaskarżonej decyzji i mając na uwadze materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 8. Ramy prawne sądowej kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie prawa materialnego wyznaczają zasadniczo przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania skarżonej decyzji. W myśl art. 67 ust. 1 p.b. jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia. Zatem przesłanką wydania decyzji nakazującej rozbiórkę jest stwierdzenie przez organ nadzoru budowlanego niemożności remontu, odbudowy lub wykończenia z przyczyn technicznych, co potwierdza orzecznictwo w którym wskazuje się, że przesłankami rozbiórki niezamieszkanego i nienadającego się do remontu obiektu budowlanego są przede wszystkim okoliczności obiektywne: bardzo zły stan techniczny obiektu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 415/21, LEX nr 3150410). Przy czym w orzecznictwie wskazuje się również, że zwrot "nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia", o którym mowa w art. 67 ust. 1 p.b., odnosi się nie tylko do obiektywnej niemożności przeprowadzenia remontu, odbudowy lub wykończenia, ale również do braku zamiaru właściciela doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2024 r. II OSK 1844/21 ; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 6 kwietnia 2023 r. II SA/Wr 751/22, wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2009 r. II OSK 515/08). Ponadto w myśl § 7 ust. 1 rozporządzenia w decyzji, o której mowa w § 6, właściwy organ wyznacza właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego odpowiedni, technicznie uzasadniony termin przystąpienia do rozbiórki i termin jej zakończenia oraz uporządkowania terenu. Termin rozpoczęcia rozbiórki nie może być krótszy niż 6 tygodni, licząc od dnia doręczenia decyzji o nakazie rozbiórki. Z powyższego wynika, że poza ograniczeniem wynikającym z § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia, określenie terminu przystąpienia do robót budowlanych i ich zakończenia pozostawiono uznaniu organu nadzoru budowlanego. 9. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazania wymaga, że organ prawidłowo swoje ustalenia co do zaistnienia podstaw do zastosowania w sprawie art. 67 ust. 1 p.b. oparł na protokole z kontroli obiektu budowlanego z dnia [...] grudnia 2022 r., a także informacjach uzyskanych w toku rozprawy administracyjnej. Skarżący nie kwestionuje ustaleń organu zarówno w zakresie uznania przedmiotowego budynku za nieużytkowany jak i tego, że budynek nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia. Skarżący zarzuca natomiast, że sporny obiekt w znacznej części stanowi zabytkową ruinę, z zatem decyzja o rozbiórce winna odnosić się tylko do części budynku i pozostawić fundamenty wraz z murami o wysokości ok 5 m – 5.5 m. Stan faktyczny techniczny spornego obiektu ustalony przez organ I instancji nie budzi zdaniem Sądu wątpliwości. Znajduje on odzwierciedlenie w protokole z kontroli obiektu budowlanego z dnia [...] grudnia 2022 r. z którego wynika, że obiekt został wykonany w technologii tradycyjnej, murowany z cegły czerwonej, parterowy, niepodpiwniczony z poddaszem. Posiada strop łukowy ceglany z belkami stalowymi wsparty na słupach stalowych, dach konstrukcji drewnianej dwuspadowy kryty dachówką. Dach budynku na działce nr ewid.[...] (dostęp z zewnątrz), posiada widoczne sfalowania, ubytki dachówek, widoczny fragment połaci dachu zarwany, ubytki gąsiorów, stwierdzono też degradacją biologiczną. Ściany zewnętrzne budynku zbudowane z kamienia i cegły czerwonej bez rys i spękań poza jedną rysą nad nadprożem w ścianie szczytowej, murek ogniowy ściany szczytowej posiada ubytki materiału i spoin. W obiekcie nie stwierdzono instalacji. Z uwagi na zły stan techniczny budynku zalecono jego wyłączenie z użytkowania i nakazano zabezpieczyć obiekt przed dostępem osób postronnych. Następnie organ I instancji przeprowadził rozprawę administracyjną na której skarżący oświadczył, że sporny obiekt znajdujący się na działce nr [...] nie jest użytkowany i wyraził gotowość do rozebrania części budynku, tj. drewnianej konstrukcji dachowej z pokryciem, ściany działowej na strychu oraz ściany szczytowej oraz w razie potrzeby stropu nad parterem. Oświadczył jednocześnie, że chciałby aby ściany budynku o wysokości około 5 m - 5,5 m pozostały ze względu na ich walor historyczny i estetyczny, a ponadto stanowią również formę ogrodzenia między działkami. Ponadto z akt sprawy wynika, że organ I instancji dwukrotnie tj. pismami z dnia [...] lutego 2024 r. oraz z dnia [...] lipca 2024 r. zwracał się do skarżącego o zajęcie ostatecznego stanowiska odnośnie woli naprawy budynku, wskazując jednocześnie, że w aktualnym stanie prawnym brak jest podstaw do pozostawienia części murów i fundamentów. Powyższe pisma pozostały bez odpowiedzi. W tym stanie faktycznym i prawnym prawidłowo organy zastosowały zatem art. 67 p.b. 10. Odnosząc się natomiast do zarzutów zawartych w skardze to w pierwszej kolejności wskazania wymaga, że organ nie mógł dopuścić się naruszenia art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, bowiem przepisy tej ustawy nie miały w przedmiotowej sprawie zastosowania. Otóż jak wynika z akt sprawy – pkt 4 tabelarycznego zestawienia k. 2 akt administracyjnych organu I instancji – obiekt znajdujący się częściowo na działce skarżącego nie jest wpisany do rejestru zabytków, natomiast ujęty jest tylko w wojewódzkiej ewidencji budynków oraz jak wynika z załącznika nr [...] do zarządzenia Wójta Gminy Ł. 1 z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] wpisany jest również do gminnej ewidencji zabytków Gminy Ł.. W konsekwencji do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy nie miały zastosowania regulacje ustawy o zabytkach i ochrony nad zabytkami. Ponadto sporny obiekt znajdujący się na działce skarżącego nie jest objęty ochroną konserwatorską na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, bowiem dla terenu objętego decyzją rozbiórkową brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wobec czego w sprawie nie znajdowała zastosowania regulacja art. 67 ust. 3 p.b. Ponadto ustosunkowując się do argumentacji w której zaakcentowano, że w stanie faktycznym nie jest możliwe rozebranie części budynku bez naruszenia jego integralnej całości, bowiem takie działanie doprowadziłoby do sytuacji, w której zostanie naruszona część budynku, który nie jest objęty nakazem rozbiórki po pierwsze wskazania wymaga, że dawniej obiekt znajdujący się na działkach nr [...] i [...] stanowił jeden budynek "dom z oborą", zaś w wyniku wtórnego podziału obiekt ten wraz z gruntem został podzielony na cztery budynki murowane i oddzielnie oznaczony w ten sposób, że obecnie każdy usytuowany jest na oddzielnej działce i posiada osobny numer budynku. Po drugie wyspecjalizowane organy nadzoru budowlanego uznały, że istnieje możliwość wykonania rozbiórki konstrukcyjnie powiązanej z budynkiem znajdującym się na działce nr [...], a twierdzenia skarżącego w tym zakresie nie zostały poparte żadnymi dowodami np. stosowną ekspertyzą budowlaną. Ponadto jak wynika z zaskarżonej decyzji – czego skarżący nie kwestionuje – budynek ten również objęto nakazem rozbiórki z uwagi na jego zły stan techniczny. W ocenie Sądu – wbrew stanowisku skarżącego - przeprowadzone postępowanie nie naruszało również przepisów procedury, w tym art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., bowiem decyzja wydana w sprawie oparta jest na dokładnie i wyczerpująco ustalonym stanie faktycznym, który znajduje pełne odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, a nadto jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto organy zastosowały właściwą podstawę prawną, którą prawidłowo zinterpretowały oraz należycie wyjaśniły w pisemnych motywach rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy dochował również zasady z art. 15 k.p.a., bowiem dokonał ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, przeprowadzając kompleksową ocenę całego zebranego materiału dowodowego oraz ustosunkowując się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Powyższe stanowi o prawidłowym przeprowadzeniu postępowania. Natomiast okoliczność, że ocena zgromadzonych dowodów doprowadziła organy do odmiennych wniosków od oczekiwanych przez skarżącego, w realiach rozpatrywanej sprawy, nie może uzasadniać zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. 11. Reasumując należy stwierdzić, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie uzasadniał wydanie na podstawie art. 67 ust. 1 u.p.b. nakazu rozbiórki nieużytkowanego budynku wraz z uporządkowaniem terenu po rozbiórce. Postępowanie poprzedzające to rozstrzygnięcie prowadzone było w sposób zgodny z wymogami określonymi w k.p.a. jak i przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 30 sierpnia 2004 r. w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.