II SA/Bd 909/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 stycznia 2008r. sprawy ze skargi G.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2007r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wprowadzenie substancji zanieczyszczających do powietrza 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka [...] z dnia [...] kwietnia 2007r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz G.P. kwotę [...] złotych ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Bd 909/07 Uzasadnienie G. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] utrzymującą w mocy m.in. na podstawie 86 b ust. 7 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (tj. Dz. U. z 1994 r., Nr 49, poz. 196 ze zm.), art. 9 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, póz. 1085 ze zm.), art. 288 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (tj. Dz. U. z 2006 r., Nr 129, poz. 902 ze zm. ) w związku z art. 13 ustawy z dnia 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy -Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 113, poz. 954 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., na decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r., znak: [...] w przedmiocie ustalenia dla G. P. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: Przedsiębiorstwo Produkcyjno - Handlowe [...] w P. K. opłat za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza za okres 2001 – 2004 r. Organ I instancji ustalił opłaty za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza na dzień [...] kwietnia 2007 r.: - za [...] kwartał 2001 r. - [...] zł, za [...] kwartał 2002 r. - [...] zł, za [...] kwartał 2002 r. - [...] zł, za [...] kwartał 2002 r. - [...] zł, za [...] kwartał 2003 r. - [...] zł, - za [...] kwartał 2003 r. - [...] zł, za [...] kwartał 2003 r. - [...] zł, za [...] kwartał 2003 r. - [...] zł, za [...] kwartał 2004 r. - [...] zł, za [...] kwartał 2004 r. - [...] zł , z odsetkami wyliczonymi analogicznie jak przy określaniu odsetek za nieterminowe regulowanie zobowiązań podatkowych. Zdaniem organu I instancji prowadzący działalność gospodarczą był zobowiązany zgodnie z art. 86 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska oraz zgodnie z przepisami ustawy Prawo ochrony środowiska, do ponoszenia opłat z tytułu gospodarczego korzystania ze środowiska i wprowadzenia w nim zmian. Opłaty te winny zostać zapłacone bez wezwania na podstawie wyliczeń i informacji samego skarżącego. Ze względu na brak złożenia przez skarżącego informacji, organ wszczął wobec niego postępowanie w sprawie i wysokości opłat za korzystanie ze środowiska określił na podstawie danych przedstawionych przez skarżącego w oparciu o stawki obowiązujące w dniu korzystania ze środowiska. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że wyliczenie opłat wraz ze sposobem ich określenia ustalił w załącznikach 1-8 stanowiących integralną część decyzji. Od decyzji organu I instancji skarżący wniósł odwołanie, w którym nie zgodził się z decyzją tego organu. Uważa, że wyszczególnione w decyzji Marszałka opłaty za korzystanie ze środowiska nie dotyczą jego zakładu. Skarżący podnosił, że od roku 2000 zaprzestał produkcji masarskiej w miejscowości Z., a w zakładzie produkcyjnym w P. K. zajmował się handlem, dokonując modernizacji zakładu i nie prowadził produkcji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało odwołanie strony za bezzasadne. Organ odwoławczy powołując się na przepisy prawa stwierdził, iż jest zasadą, że jednostka organizacyjna prowadząca działalność gospodarczą czy też podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu Marszałkowskiego, jednocześnie przedkładając Marszałkowi Województwa wykaz zawierający informacje i dane wykorzystane do ustalenia wysokości opłat. W ocenie organu II instancji skarżący prowadząc działalność gospodarczą pod nazwą: Przedsiębiorstwo Produkcyjno - Handlowe [...] w P. K. jest jednostką organizacyjną - podmiotem korzystającym ze środowiska w rozumieniu przepisów prawa powołanych w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji i jest zobowiązany do ponoszenia należnej opłaty jak i przedłożenia wykazu zawierającego informacje i dane wykorzystane do ustalenia wysokości opłat. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. organ I instancji miał uzasadnione podstawy do ustalenia opłat za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza za okres 2001 – 2004 r., gdyż skarżący nie złożył w ustawowych terminach informacji: o rodzajach i ilościach substancji zanieczyszczających wprowadzanych do powietrza w [...] kwartale 1999 r., o rodzaju i ilości odpadów umieszczanych na składowisku odpadów oraz o czasie ich składowania w latach 1999, 2000, 2001; o ilości i rodzajach gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza w okresie: [...],[...],[...] kwartał 2001 r., [...],[...],[...] kwartał 2003 r., [...],[...] kwartał 2004 r. o ilości i rodzaju składowanych odpadów za kwartały w latach 2002, 2003 i 2004. o ilości i jakości pobranej wody powierzchniowej i podziemnej w okresie kwartałów w latach 2002, 2003 i 2004 oraz o ilości, stanie i składzie ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi w okresie [...],[...] kwartał 2002 oraz za kwartały w latach 2003 i 2004. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z uwagi na naruszenie prawa oraz nie wyjaśnienie stanu faktycznego. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w praktycznie identycznym stanie faktycznym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. uwzględniło jego odwołanie od decyzji z dnia [...] maja 2007 r., wydanej z upoważnienia Marszałka Województwa [...], znak: [...], ustalającej wysokość nie wniesionej opłaty za korzystanie ze środowiska i decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...]uchyliło w całości rozstrzygniecie organu I instancji. Zdaniem skarżącego naruszenie prawa przez organy obydwu instancji polega na tym, że całkowicie pominięto wskazywaną przez niego okoliczność, że w objętym decyzją okresie nie korzystał on ze środowiska. Tymczasem zgodnie z obowiązującymi przepisami art. 284 ust. 1 w zw. z art. 287 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska oraz art. 86 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska w zw. z art. 1 i 9 ust. 1 ustawy o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, opłaty z tytułu gospodarczego korzystania ze środowiska są zależne od faktycznego jego wykorzystania, a nie jedynie od potencjalnej możliwości emisji zanieczyszczeń itp. Wobec tego dokonane przez Marszałka ustalenia w tym przedmiocie nie są zgodne z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, gdyż jest on zobowiązany do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ II instancji pominął jako dowód zaświadczenie Powiatowego Lekarza Weterynarii o zawieszeniu produkcji z dniem [...] czerwca 2000 r., a równocześnie w dokumentacji brak jest informacji o wznowieniu produkcji (gdyż faktycznie nie została wznowiona). Wysokość opłat zależy od faktycznego wykorzystania środowiska. Decyzja Marszałka ma charakter deklaratoryjny i stwierdza jedynie powstanie, z mocy prawa, zobowiązania z tytułu opłaty, odpowiednie ustalenia w przedmiocie faktycznego wykorzystania środowiska mają podstawowe znaczenie dla określenia wysokości należnej opłaty. Organy naruszyły przepisy prawa pomijając okoliczność, że skarżący zaprzestał prowadzenie produkcji i zakwestionował złożone do akt sprawy sprawozdanie, sporządzone na jego zlecenie przez firmę zewnętrzną (co oznacza, że sprawozdanie to cofa). Organy zatem prowadzące postępowanie były zobowiązane do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zdaniem skarżącego działania organów administracji publicznej w niniejszej sprawie naruszyły art. 7, 8, 9, 77 § 1i 75 § 2 k.p.a. Ponadto skarżący zauważył, że Marszałek wydając decyzję w oparciu o "własne ustalenia" dokonane jedynie na podstawie kwestionowanego przez skarżącego sprawozdania - pomiarów dokonanych przez firmę zewnętrzną w stosunku do podmiotu rzekomo korzystającego ze środowiska, pomijając inne metody, dane i znane mu okoliczności, naruszył, oprócz zasad postępowania administracyjnego, także odpowiednie przepisy materiałnoprawne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. w udzielonej odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Organ odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, a decyzja na którą skarżący powołuje się na wstępie skargi dotyczyła zdaniem organu odmiennego stanu faktycznego. Organ uznał za nieprzekonujące stanowisko skarżącego o zaprzestaniu prowadzenia działalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 - dalej zwaną p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów, stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Poza sporem jest w ocenie Sądu, że skarżący jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą był zobowiązany zgodnie z art. 86 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (tj. Dz. U. z 1994 r., Nr 49, póz. 196, ze zm.) zwaną dalej: "Ustawą" oraz zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (tj. Dz. U. z 2006 r., Nr 129, poz. 902 ze zm.) zwanej dalej "Prawem ochrony środowiska", do ponoszenia opłat z tytułu gospodarczego korzystania ze środowiska i wprowadzenia w nim zmian. Opłaty te winny zostać zapłacone bez wezwania na podstawie wyliczeń i informacji samego skarżącego będącego jednostką organizacyjną w rozumieniu przepisów "Ustawy". W uzasadnieniu decyzji organy obydwu instancji stwierdziły, że wysokość opłat za korzystanie ze środowiska określono na podstawie danych przedstawionych przez skarżącego w oparciu o stawki obowiązujące w dniu korzystania ze środowiska. Wyliczenia opłat wraz ze sposobem ich określenia ustalone zostały w załącznikach 1-8 stanowiących integralną część decyzji. W wyniku analizy akt administracyjnych Sąd stwierdził, że żaden z dokumentów znajdujących się w aktach nie został opisany jako załącznik do decyzji organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...]. Stwierdzenia zatem organu zawarte w uzasadnieniu decyzji nie znajdują odzwierciedlenia w aktach sprawy. Nie jest natomiast rolą Sądu dochodzenie na podstawie akt administracyjnych sprawy, które z dokumentów znajdujących się w nich mogłyby stanowić załączniki do decyzji organu I instancji. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że powyższe uchybienie skutkuje nie zawarciem w decyzji organu I instancji sposobu wyliczenia opłat . Głównym powodem dla którego należało uchylić zaskarżoną decyzję jest niedokładne ustalenie przez organy stanu faktycznego w sprawie. W postępowaniu odwoławczym skarżący przedstawił dowody, które całkowicie zostały pominięte przez organ odwoławczy. Prawdą jest, że zaświadczenie Powiatowego Lekarza Weterynarii w A. K. z dnia [...] maja 2007r. nr [...] potwierdzało zawieszenie z dniem [...] czerwca 2000 r. produkcji wyrobów wędliniarskich na okres czterech miesięcy w zakładzie w Z.. Z zaświadczenia tego wynika jednak, że zakład w Z. znajdował się pod nadzorem Powiatowego Inspektora Weterynarii i posiadał nadany weterynaryjny numer identyfikacyjny [...]. Z załączonej do odwołania decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w R. z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] wynika, że w zakładzie produkcyjnym w P. K. również była zawieszona produkcja od [...] lipca 2004 r. do [...] lutego 2005 r. w związku z modernizacją zakładu. Powiatowy Lekarz Weterynarii powyższą decyzją na wniosek skarżącego dopuścił zakład do prowadzenia produkcji. Zakład ten posiadał nadany weterynaryjny numer identyfikacyjny [...], a więc inny niż zakład w Z.. Decyzja powyższa potwierdza zatem, że zawieszenie produkcji nastąpiło w [...] i [...] kwartale 2004 r. oraz w [...] kwartale 2005 r. Nadto w piśmie z dnia [...] lipca 2007 r. skarżący oświadczył, że zakład produkcyjny w P. K. w okresie od 2000 r. do [...] lutego 2005 r. był poddany kapitalnemu remontowi przygotowując się do spełnienia warunków UE nałożonych i nadzorowanych przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w R. i zakładu produkcji w tym okresie nie było. Skarżący również poinformował, że sprawozdania w okresie od 2000 r. do 2004 r. prowadziła firma zewnętrzna na jego zlecenie i robiła to nierzetelnie. W ocenie Sądu powyższe okoliczności powinny zostać przez organy zweryfikowane w celu rzetelnego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, gdyż opłaty z tytułu gospodarczego korzystania ze środowiska powinny zostać ustalone za faktyczne jego wykorzystanie. Ustalenie wysokości należnej opłaty dokonuje marszałek województwa. Stanowisko skarżącego, że sprawozdania przedkładane marszałkowi województwa były nierzetelne powinno stanowić asumpt do ich skontrolowania. Sam fakt złożenia sprawozdania przez podmiot korzystający ze środowiska nie zwalnia Marszałka Województwa z możliwości jego weryfikacji poprzez wdrożenie postępowania kontrolnego, zwłaszcza, gdy sam podmiot kwestionuje rzetelność tych sprawozdań. Zgodnie bowiem z art. 288 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska jeżeli podmiot korzystający ze środowiska: 1. nie przedłożył wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat - marszałek województwa wymierza opłatę, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska; 2. zamieścił w wykazie zawierającym informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat informacje lub dane nasuwające zastrzeżenia - marszałek województwa wymierza, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, opłatę w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu. Przy czym zgodnie z ust. 2 tego przepisu marszałek województwa dokonuje ustaleń własnych na podstawie: 1) pomiarów dokonywanych przez organy administracji lub przez podmiot korzystający ze środowiska obowiązany do poniesienia opłat; 2) innych danych technicznych i technologicznych. Sam skarżący zakwestionował dostarczone marszałkowi ustalenia jako podmiot korzystający z tego środowiska. W tej sytuacji niezbędne były ustalenia organów administracji nie wyłączając kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska. Z uwagi na powyższe Sąd podziela zarzuty zawarte w skardze, że organy prowadzące postępowanie nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego przy wydawaniu zaskarżonych decyzji. Działania organów administracji publicznej w niniejszej sprawie naruszyły zasady ogólne zawarte art. 7, 8, 9, 77 § 1 i 75 § 2 k.p.a. Powyższe uchybienia skutkują uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a . Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, a na postawie art. 200 tej ustawy orzekł o kosztach postępowania sądowego.