II SA/Bd 911/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie WSA: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Asesor WSA Anna Klotz Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Bydgoszczy na rozprawie w dniu 20 grudnia 2006r. sprawy ze skargi Alfonsa D.. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2006r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości rolnej oddala skargę II SA/Bd 911/06 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] 2006 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. stwierdziło nieważność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] 1965 r., nr [...] w przedmiocie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości rolnej o powierzchni 6.0950 ha, położonej we wsi W., gromada K., powiat S. zapisanej w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego w S. pod oznaczeniem W. tom II, karta 81 jako własność Franciszka i Pauliny D., a od 1963 r. Skarb Państwa Polskiego. W motywach decyzji organ wskazał, iż w dacie wydania kwestionowanej decyzji – to jest w dniu [...] 1965 r. wyżej wymieniona nieruchomości nie stanowiła już własności Pauliny i Franciszka D. W dniu [...] 1963 r. w księdze gruntowej W. Tom II, karta 81, urządzonej dla nieruchomości położonej w W., obejmującej matrykułę nr [...] o powierzchni 6.0950 ha, na podstawie wniosku i zaświadczenia Prezydium Powiatowej rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w S. z dnia [...] 1963r., wpisano bowiem jako właściciela Skarb Państwa. Jak wynika z zapisu w księdze gruntowej podstawę przejęcia nieruchomości na własność Skarbu Państwa stanowił art. 2 ust. 1 lit b dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13). Powyższe okoliczności zdaniem organu świadczą o tym, że zaskarżona decyzja była niewykonalna w dacie jej wydania, a niewykonalność ta ma charakter stały. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Alfons D., wywiódł, iż wprawdzie organ słusznie orzekł o nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] 1965 r., jednakże błędnie przyjął, iż decyzja ta była niewykonalna w dniu jej wydania i że niewykonalność ta ma charakter stały. Wskazał przy tym, iż brak było podstaw do dokonywania wpisu w księdze wieczystej o przejęciu nieruchomości na rzecz Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej i w związku z tym by usankcjonować przejęcie nieruchomości wydano decyzję z dnia [...] 1965 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] 2006 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazało, iż bezspornie przejęcie nieruchomości rolnej o powierzchni 6.0950 ha położonej we wsi W., o której mowa w decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] 1965 r. nastąpiło w oparciu o zaświadczenie tegoż Prezydium z [...] 1963 r., a zatem wspomniana decyzja z dnia [...] 1965 r. była niewykonalna w dniu jej wydania i niewykonalność ta ma charakter stały. Zdaniem organu do wydania jej doszło w skutek nie zbadania stanu prawnego nieruchomości przed wydaniem decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję Alfons D., zarzucił Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu błędne przyjęcie, iż w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. i że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] 1965 r nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Ponownie wskazał przy tym, iż wcześniejszy wpis do księgi wieczystej nie mógł być ważny bowiem nieruchomość była już od dłuższego czasu zwolniona spod zajęcia i istniał wyrok Sądu nakazujący jej zwrot prawowitym właścicielom. W tej sytuacji to decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej dokonano ostatecznie przejęcia własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Skarżący zwrócił uwagę przy tym, iż w razie stwierdzenia nieważności wpisu dokonanego w księdze wieczystej, nie można by uznać, iż decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej była niewykonalna w dniu jej wydania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację, a także wskazując, iż przy wydawaniu rozstrzygnięcia nie badało następstw ewentualnych uchylenia wpisu prawa własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej, a jedynie dokonywało oceny prawnej wydanej decyzji według stanu prawnego na dzień jej wydania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. 1. Z akt sprawy wynika, że przejęcie nieruchomości rodziców skarżącego, o zwrot których się ubiega, dokonane zostało na mocy art. 2 ust. 1 lit. b dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 3, poz. 13 ze zm.). Przepis ten stanowi, że na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie będące własnością obywateli Rzeszy Niemieckiej, nie-Polaków i obywateli polskich narodowości niemieckiej. 2. Franciszek D. i jego rodzina zostali wpisani w czasie wojny do lI grupy niemieckiej. Wyrokiem sądu Grodzkiego w S. z dnia [...] 1946 r. Uznano, że Franciszek D. i jego rodzina posiadają pełnię praw obywatelskich i nakazano zwolnienie ich majątku nieruchomego składającego się z karczmy i 6 ha ziemi położonego w W. pow. S. Wyrok ten został wydany na podstawie art. 10, 16 ust. 1 i 3 ustawy z 6 maja 1945 r. o wyłączeniu ze społeczeństwa polskiego wrogich elementów (Dz. U. Nr 17, poz. 96). Skutkiem rehabilitacji w pełnym wymiarze było to, że mienie, które nie ulega przepadkowi zostaje z mocy prawa zwolnione spod zajęcia i zarządu (art. 16 ust. 3 ustawy). Określenie "zajęcie, dozór i zarząd" oznacza, że chodzi tutaj o czynności natury faktycznej. 3. W księdze wieczystej KW W. tom III jako właściciele nieruchomości od dnia [...] 1925 r. figurowali Franciszek i Paulina D. Zgodnie z art. 17 i 18 dekretu z 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe (Dz. U. Nr 57, poz. 319 ze zm.) nie można zasłaniać się nieznajomością wpisów w księdze wieczystej ani wniosków, o których uczyniono w niej wzmiankę oraz domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Zapis w księdze wieczystej upoważniał do podjęcia określonych działań prawnych, czego jednak nie uczyniono. 4. W trakcie postępowania prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. ustalono, że zmiana wpisu w księdze wieczystej nastąpiła w uwzględnieniu wniosku i zaświadczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z 4 października 1963 r. wydanego na zasadzie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Aktem nadania ziemi nr [...] z [...] 1954 r. gospodarstwo rolne zostało przekazane Wacławowi K. Akt nadania stanowił podstawę do ujawnienia tego faktu w księdze wieczystej, Jednakże z akt sprawy nie wynika, aby to nastąpiło. 5. Sąd podziela pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., że decyzja Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] 1965 r. Nr [...] była niewykonalna, a jej niewykonalność ma charakter trwały. W samej sentencji tej decyzji stwierdzono, że przejmuje się nieruchomość zapisaną w 1963 r. na Skarb Państwa Polskiego, inaczej mówiąc, przejęto w 1965 r. na Skarb Państwa nieruchomość, która od 1963 r. jest zapisana na Skarb Państwa. Przejęcie tej nieruchomości na Skarb Państwa było niewykonalne. 6. Decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej wydana została w oparciu o przepis art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71). Stanowi on, że nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy, przejmuje się na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Nieruchomości te przejmuje się bez odszkodowania, a długi i ciężary zabezpieczone na tych nieruchomościach umarza się, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie w mocy uznane zostanie za niezbędne. Nieruchomość znajdowała się we władaniu Państwa zarówno w dniu wejścia w życie powyższej ustawy jak i w dniu wydania decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. której nieważność stwierdzono. 7. Skarżący w skardze nie kwestionuje faktu stwierdzenia nieważności. Rozstrzygnięcie to jest zgodne z jego wnioskiem. Skarżący domaga się natomiast, żeby stwierdzić nieważność z powodu wskazanego w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Bliżej jednak nie precyzuje powodu takiego żądania. Nie podaje także na czym ma polegać rażące naruszenie prawa. Dla przyjęcia rażącego naruszenia prawa lub wykazania, że decyzja została wydana bez podstawy prawnej należałoby wykazać, że wskazany w podstawie prawnej decyzji przepis ma takie cechy. Wydanie decyzji bez podstawy prawnej nie wchodzi w grę, ponieważ podstawa prawna decyzji istnieje. Nie da się wykazać, że zastosowanie art. 9 ustawy z 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych ... (Dz. U. Nr 17, póz. 71) ma cechy naruszenia prawa w stopniu rażącym. W ocenie sądu, właściwą podstawą stwierdzenia nieważności jest podstawa wskazana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Z punktu widzenia istoty decyzji o stwierdzeniu nieważności podstawa prawna nie ma znaczenia. 8. Uzasadnia to, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalenie skargi.