II SA/Bd 912/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Asesor WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Magdalena Gadecka po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi M. Z. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie, 2. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu. Orzeczeniem z dnia [...] 2005 r. nr [...] Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. uchyliła orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] 2005 r. i po rozpoznaniu zaburzenia osobowości (§ 68 p. 1), mimowolnego moczenia nocnego w wywiadzie - bez § oraz tatuażu okolicy łopatki lewej (§ 2 p.7) uznała M. Z. za zdolnego do służby wojskowej, zaliczając go do kategorii zdrowia "A". W uzasadnieniu Komisja Rejonowa wskazała, że poborowy M. Z. został skierowany na obserwację do Klinicznego Oddziału Psychiatrycznego [...], gdzie rozpoznano zaburzenia osobowości oraz mimowolne moczenie nocne w wywiadzie. W ocenie psychiatrów stwierdzone zaburzenia powodowały jedynie nieznaczne upośledzenie zdolności adaptacyjnych, dlatego zakwalifikowano je jako § 68 pkt 1 Załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. - Dz. U. Nr 151, poz. 1595. Komisja wskazała ponadto w notatce służbowej, że odwołanie skarżącego zostało zagubione w czasie badań przeprowadzonych w trakcie postępowania odwoławczego, jednakże jego treść była znana członkom składu orzekającego komisji. W wyniku skargi M. Z. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 24 maja 2005 r. (sygn. akt II SA/Bd 273/05) uchylił ww. orzeczenie z dnia [...] 2005 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że powodem uchylenia orzeczenia było nie odniesienie się organu odwoławczego do dokumentacji lekarskiej przedstawionej przez skarżącego na okoliczność jego wieloletniego leczenia się z powodu leczenia moczenia nocnego. W szczególności nie można było, zdaniem Sądu, uznać za właściwe uzasadnienia stwierdzenia, że rozpoznano u M. Z. mimowolne moczenie nocne w wywiadzie, gdyż organ nie ustosunkował się do zaświadczenia potwierdzającego jego leczenie z powodu moczenia nocnego w Poradni Zdrowia Psychicznego w B.. Prowadząc dalsze postępowanie Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska orzeczeniem z dnia [...] 2005 r. ponownie uchyliła orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] 2005 r. i po rozpoznaniu zaburzenia osobowości (§ 68 p. 1), mimowolnego moczenia nocnego w wywiadzie - bez § oraz tatuażu okolicy łopatki lewej (§ 2 p.7) uznała M. Z. za zdolnego do służby wojskowej, zaliczając go do kategorii zdrowia "A". Odnosząc się do przedstawionej przez skarżącego dokumentacji z Poradni Zdrowia Psychicznego w B., gdzie był leczony w latach 1997 - 2003, Komisja stwierdziła, że wynika z niej, iż nie przeprowadzono konsultacji urologicznej, nie wykonano badania moczu, co wskazywałoby na ocenę leczącego psychiatry, że podłoże tego schorzenia ma charakter psychogenny. Natomiast w przedstawionej przez skarżącego dokumentacji z leczenia neurologicznego od maja 2003 r. do sierpnia 2004 r. znajduje się rozpoznanie przez neurologa moczenia nocnego w wywiadzie, co wskazuje na remisję schorzenia. W wyniku obserwacji poborowego dokonanej w Klinicznym Oddziale Psychiatrycznym [...] rozpoznano zaburzenia osobowości oraz mimowolne moczenie nocne w wywiadzie, co zdaniem Komisji potwierdza diagnozę neurologa. Komisja Rejonowa zaakceptowała ocenę psychiatrów, że stwierdzone zaburzenia osobowości powodują jedynie nieznaczne upośledzenie zdolności adaptacyjnych, co uzasadnia kwalifikację z § 68 pkt 1 ww. załącznika nr 2 do rozporządzenia z dnia 25 czerwca 2004 r. Natomiast zdaniem Komisji mimowolne moczenie nocne w wywiadzie nie może być kwalifikowane do żadnego z paragrafów ww. rozporządzenia. W skardze na powyższą decyzję M. Z. zarzucił, że Komisja w sposób pobieżny zbadała stan jego zdrowia, opierając się na krótkotrwałej obserwacji w Oddziale Psychiatrycznym oraz powierzchownym, sprowadzającym się do kilku pytań, wywiadzie lekarskim. Skarżący oświadczył, że jego choroba (moczenie nocne) jest schorzeniem przewlekłym, co wynika ze zgromadzonej przez niego dokumentacji lekarskiej. Stwierdził, że leczenie tego schorzenia rozpoczął już w dzieciństwie, nie gromadził jednakże dokumentacji z tego okresu, nie spodziewając się, że fakt choroby będzie poddawany w wątpliwość. Wskazał również, że przeprowadzono u niego różnymi metodami badanie moczu, posiada też aktualne (z daty 20 maja 2005 r. ) zaświadczenie urologa o istniejącej chorobie i przeprowadzonych badaniach, które załączył do skargi. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska wniosła o jej oddalenie. Komisja wyjaśniła, że wydała swoje orzeczenie po przeanalizowaniu całości dostępnej dokumentacji i po przeprowadzeniu obserwacji szpitalnej w Klinicznym Oddziale Psychiatrycznym [...]. Skarżący przedłożył dokumentację z leczenia w Poradni Zdrowia Psychicznego i u neurologa z powodu moczenia nocnego mimowolnego. Istnienie tej choroby ustalano na podstawie wywiadu zgłaszanego przez badanego. Z porad u poszczególnych specjalistów skarżący korzystał przeciętnie dwa razy w roku. Komisja zauważyła, że w poradniach, z których korzystał skarżący, nie przeprowadzano diagnostyki różnicowej wykluczającej organiczne tło moczenia (diagnostykę urologiczną), co wskazuje, iż zgłaszane zaburzenia nie stanowiły dużego problemu. Według Komisji przedłożone ze skargą zaświadczenia od urologa o leczeniu urologicznym, w którym wspominano, iż skarżący jest w trakcie badań, nie wnoszą nowych elementów rozpoznawczych. Komisja stwierdziła, że podczas rozpoznawania sprawy uwzględniono przedłożoną dokumentację z leczenia i przeprowadzono m.in. badania: urologiczne, neurologiczne, psychologiczne i psychiatryczne. Rozpoznano zaburzenia osobowości i moczenie nocne. Badający specjaliści podnosili okresowość moczenia (psychiatra) i fakt, że rozpoznanie to nie było zobiektywizowane obserwacją szpitalną (urolog), a wynika tylko z wywiadu. Uwzględniając treść odwołania i przedłożoną dokumentację z leczenia Komisja skierowała poborowego na obserwację szpitalną do Klinicznego Oddziału Psychiatrycznego [...]. W czasie tej obserwacji nie stwierdzono zmian w badaniu moczu ani wskaźników laboratoryjnych stanu zapalnego, potwierdzono istnienie nieznacznie nasilonych zaburzeń osobowości, nie stwierdzono incydentów moczenia nocnego, które rozpoznano jedynie na podstawie wywiadu. Poborowy po sześciu dniach hospitalizacji został wypisany z Oddziału na własne żądanie rezygnując z dalszej możliwości dostarczenia dowodów w tej sprawie (zwykle okres obserwacji trwa 2-3 tygodnie). Wszystko to, zdaniem Komisji pozwoliło rozpoznać moczenie nocne w wywiadzie i z racji braku obiektywnych dowodów na jego istnienie nie dawało podstaw do kwalifikacji do jakiegokolwiek z paragrafów. Z racji przedłożonej dokumentacji leczniczej moczenie zasługiwało na ujęcie w rozpoznaniu, ale nie na kwalifikację do określonego paragrafu. Dokonana przez Komisję kwalifikacja schorzenia jako określonego w § 68 pkt l rozporządzenia uzasadniało identyczne do poprzedniego rozstrzygnięcie tj. określenie kategorii zdrowia "A". Pozostałe rozpoznane zaburzenia również nie uzasadniały innego rozstrzygnięcia. Według Komisji uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia zawiera stanowisko odnośnie przedłożonej przez poborowego dokumentacji, zaś zakres przeprowadzonych badań komisyjnych świadczy o wnikliwym merytorycznym sprawdzeniu stopnia nasilenia schorzenia opisywanego w dokumentacji leczniczej - przeprowadzono wszystkie potrzebne badania i umożliwiono dostarczenie poborowemu odpowiednich dowodów w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w uzasadnieniu swojego orzeczenia wskazała, że obserwacja w Klinicznym Oddziale Psychiatrycznym potwierdziła rozpoznanie dokonane przez neurologa leczącego skarżącego tj. mimowolne moczenie nocne - w wywiadzie. W istocie zatem Komisja jedynie potwierdziła, że skarżący zgłaszał problem moczenia nocnego (tak Sąd rozumienie "rozpoznanie" choroby "w wywiadzie") zarówno leczącemu go neurologowi jak też w trakcie obserwacji w Klinice. Zdaniem Sądu jest to zatem nie tyle rozpoznanie jakiejś choroby czy schorzenia, ile stwierdzenie, że dana osoba zgłasza pewną dolegliwość, które to twierdzenie nie było weryfikowane dostępnymi medycznymi metodami diagnostycznymi. Ustosunkowując się natomiast do przedstawionej przez skarżącego dokumentacji lekarskiej z Poradni Zdrowia Psychicznego, Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. zwróciła uwagę, że określone w niej rozpoznanie choroby - moczenie nocne, zostało dokonane bez konsultacji urologicznej i badania moczu, co wskazuje na psychogenny charakter schorzenia. Jeżeli tak, to schorzenie to ma taki sam charakter jak schorzenia, o których mowa w § 69 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595). Przepis ten znajduje się bowiem w rozdziale XVI tegoż załącznika zatytułowanym "stan psychiczny", a więc wskazane w tym rozdziale schorzenia i ułomności mają podłoże psychiczne. Wynika to także z "objaśnień szczegółowych" do tego rozdziału, które w odniesieniu do § 69 wskazują, że dotyczy on "mimowolnego moczenia nocnego bez zmian organicznych w układzie moczowym. Moczenie nocne występujące w przebiegu innych schorzeń narządowych należy kwalifikować według odpowiednich paragrafów." W tym kontekście należy zauważyć, że w uzasadnieniu skarżonej decyzji brak wypowiedzi Komisji co do znaczenia badań moczu i innych badań urologicznych dla stwierdzenia schorzenia (ułomności) stanu psychicznego "moczenie nocne" (okresowe lub utrwalone), którego istotą, ujętą w ww. § 69 jest występowanie bez żadnych zmian organicznych. Zgodnie z art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071;z późn. zm.; zwaną dalej "kpa") decyzja, jaką jest też orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej, powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 kpa). Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia Komisji nie spełnia tych wymogów. Jeżeli bowiem Komisja w istocie nie zaprzeczyła rozpoznaniu choroby zawartemu w dokumentacji z Poradni Zdrowia Psychicznego (potwierdzając psychiczny charakter schorzenia), podnosząc tylko kwestię braku badań moczu i konsultacji urologicznej (bez wskazania znaczenia takich badań dla stwierdzenia choroby o podłożu psychicznym a nie organicznym), to brak w uzasadnieniu orzeczenia przytoczenia faktów (badań lekarskich) potwierdzających, że wbrew twierdzeniom skarżącego nie cierpi on na chorobę określoną w § 69 ww. rozporządzenia tj. na moczenie nocne okresowe (§ 69 § 1 pkt 1) lub moczenie nocne utrwalone (§ 69 § 2). Dopiero w odpowiedzi na skargę Komisja podnosi istotne argumenty na rzecz prawidłowości dokonanego rozstrzygnięcia, wskazując na konieczność obserwacji szpitalnej w celu zobiektywizowania twierdzeń skarżącego odnośnie zgłaszanego przez niego schorzenia, fakt braku stwierdzenia incydentów moczenia nocnego podczas obserwacji w Klinicznym Oddziale Psychiatrycznym [...], fakt przerwania obserwacji z winy skarżącego (wypisanie z Oddziału na jego żądanie) oraz okoliczność, że zwykły okres niezbędnej obserwacji trwa 2-3 tygodnie. Dopiero te wszystkie okoliczności, a nie tylko fakt obserwacji, bez wskazania jej zasad i wyników odnośnie schorzenia - moczenie nocne, przytoczone przez organ administracji mogą być uznane za wystarczające uzasadnienie rozstrzygnięcia. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 października 2000 r. (sygn. akt I SA/Łd 588/98, opublikowany w elektronicznym Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 47097) decyzja kończąca postępowanie, to akt, z którego strona winna czerpać pełną, wszechstronną, zgodnie z prawem umotywowaną informację w swej sytuacji prawnej - w zakresie prawa procesowego, jak i materialnego. To decyzja, czy też postanowienie, stanowią przedmiot zaskarżenia; z nimi polemizuje strona w skardze sądowoadministracyjnej; one to podlegają ocenie i osądowi sądu administracyjnego jako odzwierciedlenie, przekazanie, uzasadnienie procesu zastosowania prawa, który dokonany został w sprawie. W tym kontekście i z tego powodu wad decyzji istotnych w świetle wymogów art. 107 § 3 (odpowiednik art. 210 § 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60; z późn. zm.) nie może sanować późniejsza aktywność procesowa organu administracji - np. w formie odpowiedzi na skargę; odpowiedź na skargę nie jest aktem skarżonym i rozstrzyganym w postępowaniu sądowym. W ponownym postępowaniu Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska powinna wydać orzeczenie wezwawszy uprzednio skarżącego do przedstawienia aktualnej dokumentacji lekarskiej (wymóg art. 10 § 1 kpa). W uzasadnieniu wydanego orzeczenia powinna być zawarta pełna (tj. odpowiadająca wymogom art. 107 § 3 kpa) wypowiedź co do przedstawionej przez skarżącego dokumentacji lekarskiej, wskazująca w szczególności jakie istotne dla rozstrzygnięcia wnioski z niej wynikają, bądź jakimi istotnym brakami są obarczone w kontekście badań niezbędnych dla stwierdzenia choroby zgłaszanej przez skarżącego. Uzasadnienie powinno też wskazywać szczegółowy (w stopniu odpowiadającym co najmniej opisowi przedstawionemu w odpowiedzi na skargę) opis badań przeprowadzonych we własnym zakresie lub na zlecenie Komisji oraz ich wyniki i znaczenie dla dokonanego rozstrzygnięcia. Ze względu na powyższe braki decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) Sąd uchylił zaskarżone orzeczenie. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 ww. ustawy.