II SA/Bd 915/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska – Wasik Asesor WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi Michała B. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] 2006 r., nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 915/06 Uzasadnienie Michał B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] 2006 r. nr [...] utrzymującą w mocą na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) decyzję ostateczną nr [...] z dnia [...] 2000 r. w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w B. Decyzją z dnia [...] 2000 r. nr [...] Komendant Miejski Policji w B. zobowiązał Michała B. oraz wszystkie osoby zamieszkałe przy ul. [...] w B. do opróżnienia lokalu w zakreślonym terminie. W wyniku wniesionych odwołań przez strony postępowania, w tym przez skarżącego Komendant Wojewódzki Policji w B. decyzją nr [...] z dnia [...] 2000 r. uchylił decyzję organu I instancji w części opróżnienia lokalu mieszkalnego przez Dorotę K., Agnieszkę i Arkadiusza B., a utrzymał w mocy w części dotyczącej opróżnienia lokalu przez Michała B. Decyzja ta stała się ostateczna. Michał B. działając przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika wniósł o zmianę decyzji Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...] 2000 r. nr [...] oraz decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] 2000 r. nr [...] w trybie art. 154 § 1 Kpa. Z uwagi na powyższy wniosek skarżącego o zmianę, uchylenie decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa, Komendant Wojewódzki Policji w B. decyzją z dnia [...] 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy na podstawie art. 154 § 1 Kpa decyzję ostateczną. Jednocześnie organ pouczył stronę o przysługującym prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z wnioskiem o uchylenie decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] 2006 r. nr [...]. z uwagi na naruszenie prawa materialnego w szczególności art. 95 ust. 1 pkt 2 i 4 , art. 95 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( Dz. U. z 2002r. Nr 7, poz. 58 ze zm.). W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując równocześnie stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 - dalej zwaną p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów, stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na rażące naruszenie prawa, które Sąd dostrzegł z urzędu przy kontroli zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 97 ust. 5 ustawy o Policji przydział i opróżnianie mieszkań oraz załatwianie spraw, o których mowa w art. 91, 92, 94 i 95 ust. 2-4, następuje w formie decyzji administracyjnej. Zatem w rozpoznawanej sprawie zastosowanie będą miały przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego ( art. 1 pkt 1 Kpa). Obowiązek zastosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego obliguje organ do podejmowania decyzji administracyjnych w trybie i na zasadach uregulowanych w Kodeksie. Pełnomocnik skarżącego złożył do Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. wniosek o zmianę wydanej przez niego decyzji z dnia [...] 2000 r. nr [...] oraz decyzji Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...] 2000 r. nr [...] przez uchylenie, zmianę nakazu opróżnienia lokalu mieszkalnego przez skarżącego przy ul. [...] w B. w trybie art. 154 § 1 Kpa. Zgodnie z art. 16 § 1 Kpa decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Pełnomocnik skarżącego zażądał zmiany decyzji ostatecznej wskazując tryb postępowania przewidziany w art. 154 § 1 Kpa. Wyjątki od zasady trwałości decyzji ostatecznej są wyraźnie określone w art. 16 § 1 zdanie drugie k.p.a. Decyzja ostateczna może być wzruszona przez uchylenie (zmianę) decyzji w trybie postępowania w sprawie uchylenia (zmiany) decyzji prawidłowej lub dotkniętej wadą niekwalifikowaną, gdy strony nie nabyły praw z decyzji ostatecznej, a za zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony (art. 154 § 1 k.p.a.). Dla wzruszenia decyzji w trybie art. 154 k.p.a. wymagane jest spełnienie łącznie trzech przesłanek: 1) musi być to decyzja ostateczna, 2) decyzja ta nie może tworzyć praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania oraz to, że 3) za jej uchyleniem lub zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Organem właściwym w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji jest organ, który wydał zaskarżoną decyzję, lub organ wyższego stopnia (art. 154 § 1). Postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji w tym trybie może nastąpić z urzędu lub na wniosek strony, przy czym strona nie jest w tym wypadku skrępowana brakiem możliwości wyboru organu, do którego wniosek złoży. Organem tym może być zarówno ten organ, który decyzję wydał, jak i organ wyższej instancji. Organ, rozstrzygając sprawę, może zarówno wydać decyzję uchylającą lub zmieniającą decyzję ostateczną, jak i decyzję odmawiającą uchylenia lub zmiany decyzji w razie uznania wniosku strony za bezzasadny. Działanią te mogą być podjęte tylko przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym, istniejącym w dniu wydania ostatecznej decyzji i z udziałem tych samych stron (Komentarz do art. 154 kodeksu postępowania administracyjnego [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I i II, Zakamycze, 2005r.). Decyzja podjęta w tym trybie jest decyzją podjętą w I instancji, co oznacza, że stosuje się do niej zwykłe środki zaskarżania - odwołanie lub wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, w przypadku decyzji podjętych przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze (wyr. NSA z dnia 23 kwietnia 2002 r., I SA 2723/01, LEX nr 83 821). Wniosek zgłoszony w trybie art. 154 k.p.a. uruchamia nowe postępowanie administracyjne, które może zostać zakończone w I instancji przez wydanie decyzji o odmowie uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej. Decyzja odmowna jest więc decyzją wydaną w I instancji i od tej decyzji zgodnie z zasadą dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.) przysługuje stronie odwołanie. Sąd oceniając legalność zaskarżonej decyzji stwierdził, że jej rozstrzygnięcie rażąco narusza przepisy prawa. Komendant Wojewódzki Policji w B. przyjął, iż jest organem odwoławczym i w stosunku do decyzji ostatecznej zastosował tryb przewidziany dla decyzji nieostatecznych. Organ bowiem wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję ostateczną. To rozstrzygnięcie odpowiada treści art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, który stanowi, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję . Zastosowanie trybu przewidzianego w art. 138 Kpa w stosunku do decyzji ostatecznej stanowi rażące naruszenie prawa na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. W odniesieniu do przepisów o postępowaniu administracyjnym za rażące ich naruszenie należy uznać oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie zasad ogólnych postępowania. W szczególności dotyczy to naruszenia zasady dwuinstancyjności. Utrzymanie zatem w mocy ostatecznej decyzji administracyjnej organu pierwszej instancji w trybie odwoławczym, nadto bez uprzedniego wniesienia odwołania przez stronę postępowania, stanowi rażące naruszenie przepisów art. 138 i art. 16 § 1 k.p.a. i skutkuje stwierdzeniem nieważności takiej wadliwej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W świetle powyższego stanu faktycznego i prawnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy ustalił, że zaskarżony akt jest dotknięty wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i działając na mocy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. uwzględnił skargę przez stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Jednocześnie na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.