II SA/Bd 920/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak ( spr. ) Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Protokolant Rafał Opioła po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 stycznia 2009r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie zmiany wysokości pomocy pieniężnej na dziecko 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2008r. Nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. IISA/Bd 920/08 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Kierownika Rejonowego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] w [...] z dnia [...] r. Nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], na podstawie art. 106 ust. 5, art.72,art.73ust.4,art.78ust. 1-6 i 8-11 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 z późn. zm., dalej powoływanej jako ustawa o pomocy społecznej) oraz § 9 i 10 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 18 października 2004 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz.U. z 2004 r. Nr 233, poz. 2344), którą zmieniono decyzję z dnia [...] r. Nr [...] w części dotyczącej wysokości miesięcznej pomocy pieniężnej na dziecko A. M. ur. [...] r. w Warszawie, w ten sposób, iż ustalono w pkt a) 60% kwoty 1.647,00 zł stanowiącej podstawę ustalania wysokości pomocy pieniężnej pomniejszonej o kwotę odpowiadającą 50 % dochodu dziecka - zasiłek pielęgnacyjny, alimenty oraz spłatę alimentów: od 01.01.2008 r. do 31.01.2008 r. w wysokości 712,01 zł, od 01.02.2008 r. do 29.02.2008 r. w wysokości 275,25 zł, od 01.03.2008 r. do 31.10.2008 r. w wysokości 272,78 zł, w pkt b) 40% kwoty 1.647,00 zł stanowiącej podstawę ustalania wysokości pomocy pieniężnej pomniejszonej o kwotę odpowiadającą 50 % dochodu dziecka - alimenty i spłatę alimentów: od O 1.11.2008 r. do 31.01.2009 r. w wysokości 164,70 zł; od 01.02.2009 r. nie dłużej niż do uzyskania przez dziecko pełnoletniości, usamodzielnienia się 40% kwoty 1.647,00 zł stanowiącej podstawę ustalania wysokości pomocy pieniężnej pomniejszonej o kwotę odpowiadającą 50 % dochodu dziecka - alimenty tj. każdego miesiąca 462,10 zł, za miesiąc 06.2012 r. w wysokości 30,81 zł., a także wskazano, iż do wypłaty od maja 2008 r. do października 2008 r. jest kwota 172,78 zł, od listopada 2008 r. do stycznia 2009 r. kwota w wysokości 114,70 zł, od lutego 2009 r. do października 2009 r. kwota 312,10 zł, w listopadzie 2009 r. kwota w wysokości 448,12 zł, po potrąceniu nienależnie pobranych świadczeń. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, iż Sąd Rejonowy V Wydział Rodziny i Nieletnich w [...] postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt [...], ustanowił J. S. wraz z mężem A. S. rodziną zastępczą dla małoletniej siostry J. S. – A. M. W związku z powyższym J. i A. S. została przyznano pomoc pieniężną na dziecko A. M. Ponadto organ wskazał, iż wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] V Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] r., w sprawie o sygn. akt [...], ustalono alimenty na rzecz małoletniej A. M. w kwocie 400,00 zł miesięcznie. Egzekucję świadczeń alimentacyjnych prowadził Komornik przy Sądzie Rejonowym dla [...], a ponieważ nie było osoby uprawnionej do ich odbioru składał je do depozytu sądowego. Następnie wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] V Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] r., sygn. akt [...], zmieniono pkt 4 ww. wyroku i ustalono, że alimenty na rzecz małoletniej A. M. będą płatne do rąk rodziny zastępczej J. i A. S. W związku z powyższym odwołująca się wraz z mężem wystąpiła z wnioskiem do Komornika przy Sądzie Rejonowym dla [...] o egzekucję alimentów, który w wyniku przeprowadzonej egzekucji przekazał im wraz z bieżącymi świadczeniami alimentacyjnymi również zaległe alimenty odebrane z depozytu sądowego. Łącznic w dniu [...] r. przekazał im kwotę 10.613,34 zł tytułem zaległych alimentów na rzecz A. M.. W ocenie organu odwoławczego, w świetle wskazanych powyżej okoliczności, zmianie uległ dochód umieszczonej w rodzinie zastępczej A. M. Z przepisu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, wynika bowiem, iż dla potrzeb ustalenia dochodu, od którego zależy przyznanie bądź nie pomocy społecznej, należy wziąć pod uwagę kwotę pieniężną uzyskaną w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc lub, w miesiącu w którym złożono wniosek, gdy dochód został utracony, bez względu na źródło uzyskania tej kwoty, przy czym pomniejsza się ją o składniki wskazane w pkt 1-3 tego przepisu, z jednym zastrzeżeniem, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Zastrzeżenie to należy odnieść do czasu uzyskania dochodu, zaś wyjątkiem takim inaczej normującym zasadę z art. 8 ust. 3 w/w ustawy jest przepis art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej. Stanowi on, że w przypadku uzyskania, w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej, dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie (pkt 2) tj. kwoty 2.385,00 zł (477,00 zł x 5 = 2.385,00 zł), kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Przepis art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, w ocenie organu, jest szczególnym unormowaniem ustawy o pomocy społecznej, którym ustawodawca postanowił, że dochód jednorazowy traktowany jest jako uzyskiwany przez cały rok, przy czym nie każdy jednorazowy dochód, a jedynie uzyskany w wysokości wskazanej w tym przepisie. Od wyniku rozliczenia na 12 miesięcy tego dochodu zależy przyznanie bądź odmowa przyznania pomocy społecznej. Ponieważ przepis art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej stanowi wyraźnie, że chodzi o każdy dochód, należy brać pod uwagę każdą uzyskaną kwotę, o ile pochodzi ona z okresów wskazanych w tym przepisie lub w przepisie art. 8 ust. 11 wskazanej ustawy.. W związku z powyższym oraz faktem iż strona uzyskała taki dochód jednorazowy określony w art. 8 ust. 11 pkt. 2 ustawy o pomocy społecznej, organ odwoławczy wskazał, iż organ pomocy społecznej nie miał podstawy, aby nie uwzględnić, przy ustalaniu dochodu, kwoty uzyskanej tytułem alimentów wypłaconej jednorazowo. Ponadto organ II instancji zaznaczył, iż organ pierwszej instancji, stosownie do przepisów ustawy o pomocy społecznej w zw. z § 9 i § 10 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 18 października 2004 r. w sprawie rodzin zastępczych, ustalił wysokość świadczonej miesięcznej pomocy pieniężnej na dziecko A. M. umieszczoną w rodzinie zastępczej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję organu II instancji, J. S. wniosła o uchylenie jej oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Rejonowego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] z dnia [...] r. Nr [...], zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 8 pkt 11 ustawy o pomocy społecznej. Skarżąca nie zakwestionowała ustalonych przez organy obu instancji okoliczności, iż małoletnia A. M. od stycznia 2008 r. pozyskała dodatkowy dochód w postaci alimentów od biologicznego ojca przekazywanych za pośrednictwem komornika, a ponadto w lutym 2008 r. otrzymała spłatę zaległych alimentów w kwocie 10.613,34. J. S. nie zgodziła się zaś, z stanowiskiem organu odwoławczego, iż spłata zaległych alimentów jako "pozyskany dochód jednorazowy" na podstawie przepisu art. 8 pkt 11 ustawy o pomocy społecznej winna zostać rozliczony w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy. W ocenie skarżącej alimenty są świadczeniem okresowym, które jest wymagalne i winno być wypłacane co miesiąc uprawnionej, w przedmiotowej sprawie po 400 zł miesięcznie. W związku z faktem, iż komornik pobierał należne świadczenia alimentacyjne, ale nie było osoby upoważnionej do ich odbioru, z uwagi na niepełnoletniość A. M., środki składane były w depozycie, a zgodnie z przepisami złożenie świadczenia do depozytu sądowego powoduje wygaśniecie zobowiązania (jest równoznaczne z jego spełnieniem). Według skarżącej przekazanie zaległych alimentów w lutym 2008 r. choć miało formę jednorazową, nie może być uznane przez organ za "dochód jednorazowy", gdyż środki przekazane są to zaległe alimenty za wcześniejsze okresy przed 2008 r. i winny zostać zaliczone do dochodu dziecka za poprzednie miesiące, kiedy stały się wymagalne i faktycznie zostały pobrane przez komornika i złożone do depozytu. W związku z tym, w ocenie J. S., organ odwoławczy powinien był kwotę uzyskanego dochodu (zaległych alimentów) należnych za dany okres, uwzględnić w dochodzie dziecka przez okres, za który uzyskano ten dochód (art.8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej). Dlatego też należało przyjąć, że małoletnia A. M. cały czas osiągała dochód miesięczny w wysokości po 400 zł, a nie przyjmować, że uzyskała ona jednorazowym dochodzie w wysokości 10.613,34 zł. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko prawne oraz argumentację zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Ocena zasadności skargi w niniejszej sprawie wiąże się z koniecznością dokonania interpretacji regulacji zawartych w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728). W myśl 8 ust. 3 ustawy za dochód - w rozumieniu przepisów ustawy - uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Z kolei w powołanym przez organy orzekające w sprawie jako materialnoprawna podstawa rozstrzygnięcia art. 8 ust. 11 ustawy ustalone zostały reguły zaliczania dochodu uzyskanego przez osobę lub rodzinę jednorazowo w większej wysokości do dochodu osoby lub rodziny. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie, kwotę tego dochodu rozlicza się w częściach równych na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Zatem zgodnie z treścią tego przepisu kwota dochodu uzyskanego jednorazowo w ciągu dwunastu miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia jest rozliczana od miesiąca, w którym dochód został wypłacony przez kolejne dwanaście miesięcy. Dokonując oceny stanu faktycznego sprawy pod kątem zastosowania przepisów omawianej ustawy organy orzekające pominęły okoliczność, że odstępstwo od wymienionej wyżej zasady wprowadza przepis art. 8 ust. 12 ustawy, który stanowi, iż w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. Przepis ten określa zatem sposób liczenia dochodu osoby lub rodziny w sytuacji uzyskania jednorazowo dochodu należnego za wskazany okres. Kwotę dochodu należy wówczas rozliczyć w równych częściach na miesiące, za które dochód został wypłacony. W przypadku określonym w art. 8 ust. 12 ustawy stosuje się więc podobną regułę jak w art. 8 ust. 11, z tym, że uzyskanego dochodu nie rozlicza się na dwanaście miesięcy, lecz na okres, za który dochód wypłacono. Oznacza to, że dochód wypłacony po upływie okresu, którego dochód ten dotyczy, dolicza się do dochodu za minione miesiące. W ocenie Sądu celem tego przepisu było wyjęcie spod ogólnych zasad zaliczania dochodu osoby lub rodziny jednorazowych dochodów, w sytuacji, gdy dochód ten wypłacany jest po upływie okresu, którego dochód ten dotyczył. W przeciwieństwie zatem do sytuacji określonej w ustępie 11 tego artykułu, uzyskanego dochodu nie rozlicza się na dwanaście miesięcy, lecz na okres, za który dochód wypłacono. Poza sporem w sprawie pozostaje, że pozyskanie przez małoletnią A. M. dodatkowego dochodu w 2008r. spowodowane było wypłatą zaległych alimentów, które jako świadczenie okresowe przysługiwały jej za minione miesiące, w których świadczenia te były wymagalne. W tym też kierunku należało zinterpretować przepis art.8 ust.12 omawianej ustawy i przy ustalaniu dochodów rodziny skarżącej doliczyć kwotę pozyskaną w 2008r. z tytułu zaległych alimentów do dochodu za minione miesiące, których dochód ten dotyczył. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należy stwierdzić, że przy rozstrzyganiu sprawy doszło do nieprawidłowej interpretacji przepisów prawnych mających tu zastosowanie, w związku z czym zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzająca je decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt l lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.