II SA/Bd 921/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych obowiązków 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w [...] z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na rzecz skarżącej K. B. 757 zł (siedemset pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Bd 921/08 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] sygn. [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. nakazał Spółdzielni Mieszkaniowej [...] z siedzibą przy ul. T. w T. usunąć skutecznie przyczyny zawilgocenia i zagrzybienia oraz ich skutki w mieszkaniach na ostatniej kondygnacji w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. R. [...] w T. poprzez wyeliminowanie przyczyn tj. braków w ociepleniu, uszczelnieniu stolarki oraz innych błędów wykonawczych określonych w opinii sporządzonej przez T. M. w terminie do 31 grudnia 2007 r., w mieszkaniu przy ul. R. [...] do 31 lipca 2008 r. W pozostałych mieszkaniach ostatniej kondygnacji nakazano przeprowadzić roboty zgodnie z wytycznymi przedstawionym w ww. opinii. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wskazał, na wyniki protokołu (protokół [....]) kontroli mieszkania z dnia 9 marca 2007 r., będącego własnością K. B., przy ul. R. [...] w T., w którym stwierdzono zawilgocenie i zagrzybienie. Po ocenie zebranego materiału dowodowego w sprawie organ I instancji ustalił, że przyczynami zawilgocenia są braki w ociepleniu wełną mineralną grubości 12 cm, braki w uszczupleniu styków stolarki z murem – błędy wykonawcze, a także przecieki w dachu oraz zalania mieszkania nr 7 w czasie remontu dachu. Czynnikiem sprzyjającym do rozprzestrzeniania się zawilgocenia i zagrzybienia było niedogrzanie oraz nieprawidłowo funkcjonujące ogrzewanie, nie wystarczające wietrzenie mieszkania oraz utrudniony dostęp ciepła do ścian zewnętrznych za ustawionymi meblami. K. B. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. domagającą się uchylenia zaskarżonej decyzji i wydania decyzji merytorycznej, orzekającej co do istoty sprawy poprzez nakazanie Spółdzielni Mieszkaniowej [...] skutecznego usunięcia, zgodnego z prawem budowlanym i sztuka budowlaną, przyczyn zawilgocenia i zagrzybienia oraz ich skutków w mieszkaniach ostatniej kondygnacji w budynku mieszkalnym przy ul. R. [...] w T. oraz ocieplenia wszystkich ścian szczytowych w mieszkaniach ostatniej kondygnacji budynku, o którym mowa w pkt 1 aby ściany odpowiadały dokumentacji projektowej. Alternatywnie strona odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji ze wskazaniem konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Uzasadniając swoje stanowisko strona odwołująca wskazała przede wszystkim na uchybienia w opinii technicznej pt. "Uzupełnienie rocznego przeglądu o ocenę przyczyn powstania zawilgocenia i zagrzybienia" autorstwa T. M. z dnia 27 czerwca 2007 r., wskazując na istotne wątpliwości co do jej jakości i bezstronności przy jej sporządzaniu, bowiem opinia unikała analizy związku przyczynowo – skutkowego, koncentrując się na przypisywaniu przyczyn zawilgocenia samemu wnioskodawcy. Ponadto ww. strona wskazała, również na wadliwość decyzji biorąc pod uwagę jej układ redakcyjny, a przede wszystkim wskazanie w sentencji na ww. opinię, która niczego nie wyjaśnia. Konieczne zdaniem odwołującego się jest przeprowadzenie dalszego postępowania dowodowego. Odwołanie od ww. decyzji wniosła również Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] domagając się jej uchylenia. W wyniku rozpatrzenia odwołania, organ II instancji, uwzględnił odwołanie wnioskodawcy i wydał dnia [....] decyzję, na podstawie której uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ II instancji wskazał, że przepisy prawa budowlanego, tj. art. 61 i 62 dotyczą obiektów budowlanych a nie lokali, ponadto, jego zdaniem organ I instancji nie dokonał oceny opracowanej opinii technicznej. W związku z ponownym rozpatrzeniem sprawy, organ I instancji wydał dnia [...] decyzję nakazującą Zarządowi Spółdzielni Mieszkaniowej usunąć w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r. skutki zawilgocenia w mieszkaniu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. R. w T., tj. osuszyć ściany oraz usunąć z nich zarodniki grzyba. W wyniku odwołania wniesionego od tej decyzji przez wnioskodawcę, organ II instancji orzeczeniem z dnia [...] uchylił decyzję organu I instancji w części dot. nakazania wykonania obowiązku Zarządowi Spółdzielni Mieszkaniowej i nakazał Spółdzielni Mieszkaniowej [...] wykonania obowiązku a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Przedmiotowa decyzja została zaskarżona K. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy pismem z dnia 24 października 2008 r. w części dotyczącej utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, tj. z dnia [...] ([...]). Argumentem uzasadniającym wniesienie skargi było utrzymanie w mocy całej części merytorycznej decyzji organu I instancji, powołując się na dyspozycję art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. Zdaniem pełnomocnika strony rozbieżność stanowisk związana jest z wykładnią i zastosowaniem ww. przepisu prawnego, bowiem wynika z niego, że nakaz usunięcia nieodpowiedniego stanu technicznego budynku może dotyczyć wyłącznie samego obiektu. Strona skarżąca wskazała również na możliwość zastosowania art. 66 ustawy do samego budynku jak i poszczególnych lokali. Organ II instancji wniósł pismem z dnia 24 listopada 2008 r. odpowiedź na skargę, wnosząc o jej oddalenie. Zdaniem organu II instancji domaganie się remontu nie tylko mieszkania skarżącej ale także całego budynku jest niezasadne. Organ II instancji wskazał na występowanie wilgoci w mieszkaniu ze względu na jego niedogrzanie z winy skarżącej oraz na brak występowania zagrzybienia na zewnętrznych ścianach budynku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Przepis art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) Prawo budowlane stanowi iż, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowisku lub bezpieczeństwu mienia, albo powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia - właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania obowiązku. Zgodnie z ww. przepisem prawa ujawniony stan użytkowania w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi nakłada na organy nadzoru budowlanego obowiązek wydania nakazu usunięcia zaistniałych nieprawidłowości. Dotyczy jednakże nie lokalu mieszkalnego ale obiektu budowlanego. Analizując stan faktyczny sprawy, oraz to że skutki zawilgocenia i zagrzybienia lokalu mieszkalnego są wynikiem nie odpowiedniego stanu technicznego budynku trudno uznać, że ma zostać usunięty tylko skutek a nie również przyczyna tkwiąca w samym budynku (obiekcie). Słusznie strona skarżąca wskazuje, że analizując zaskarżoną decyzję nie sposób stwierdzić natomiast, że organ uzasadniając jej wydanie wskazuje tylko na remont zamieszkiwanego lokalu. Zdaniem tut. Sądu taki sposób rozumowania mijałby się z celem, bowiem nawet chwilowo usunięte skutki mogą znaleźć powtórzenie w przypadku nie usunięcia skutecznie przyczyn ich powstania. Konstrukcja normy prawnej, zawartej w art. 66 pkt 1 Prawa budowlanego, a w szczególności użyty w niej zwrot: "...właściwy organ wydaje decyzję nakazującą..." wskazuje, iż decyzje podejmowane na jego podstawie mają charakter związany. Oznacza to, że jeżeli wystąpi choćby jedna z przesłanek określonych w treści art. 66 pkt 1-3, to organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony, lecz nadto obligowany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości ([w:] R. Dziwiński, P. Ziemski, Prawo budowlane. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2006, wyd. II.). Należy uznać, że przedmiotowy przepis Prawa budowlanego nie będzie mieć zastosowania w przypadku, gdy nieprawidłowości będą odnosić się do samych elementów obiektów budowlanych tj. lokali, które samodzielnie nie wpływają na jego stan techniczny. Jednakże w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją gdzie przyczyny tkwią w samym obiekcie a skutki wystąpiły w jednym z lokali. Analizując orzecznictwo oraz judykaturę, należy stanąć na stanowisku iż, w przedmiotowej sprawie będzie mieć zastosowanie art. 66 Prawa budowanego jednakże nie tylko do samego obiektu, tak wynika czytając ten przepis literalnie, ani nie tylko do lokalu mieszkalnego, ale usuwanie nieprawidłowości powinno mieć miejsce w samym budynku jak i lokalu skarżącej. Otóż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku o sygn. IV SA 1420/96 stanowi, iż "Artykuł 61 i art. 66 Prawa budowlanego odnoszą się do obiektów budowlanych, a nie lokali znajdujących się w tych obiektach. Generalnie więc nakazy określone w art. 66 tego prawa mogą dotyczyć usunięcia nieprawidłowości samego obiektu, co w konkretnym przypadku nie wyklucza nałożenia obowiązku wykonania określonych robót również w lokalu lub lokalach. Chodzi tu jednak o takie roboty, które mają na celu utrzymanie w należytym stanie obiektu budowlanego jako całości." Pomiędzy nieprawidłowościami w samym budynku jak i wadami ujawnionymi w lokalu skarżącej istnieje związek przyczynowy – skutkowy. Organ II instancji nie może nakazać Spółdzielni usunięcia usterek w mieszkaniu pomijając remont budynku, jego zewnętrznych ścian zgodnie z techniką budowlaną, która, jak wynika z materiału dowodowego, nie była przestrzegana. Organ II instancji, który wniósł o oddalenie skargi nie ma racji, gdy twierdzi, że gdy przedmiotem nakazania obowiązku wykonania izolacji ścian zewnętrznych jest zobowiązanie do podjęcia działalności inwestycyjnej, wymagającej uzyskania pozwolenia na budowę, jest niezgodne z przepisami prawa. Należy uznać, że wady dotyczące ścian zewnętrznych budynku będą dotyczyły nie tylko lokalu mieszkalnego skarżącej ale również innych lokali znajdujących się w tym samym pionie. Wystąpienie efektów zawilgocenia czy zagrzybienia może nie koniecznie zakończyć się tylko na ujawnieniu ich w mieszkaniu skarżącej ale i w innych lokalach mieszkalnych tego budynku. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzenie, tut. Sąd dostrzega naruszenie prawa procesowego poprzez brak uczestnictwa w postępowaniu przed organami obu instancji innych właścicieli lokali w charakterze strony. Zgodnie z art. 32 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwane dalej: p.p.s.a.) w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działalnie lub bezczynność dotyczy. Tutejszy Sąd rozważa jednak uczestnictwo w charakterze strony nie w postępowaniu przed tut. Sądem ale przed organami obu instancji. Zgodnie z art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu z względu na swój interes prawny lub obowiązek. Trzeba przecież mieć na względzie to, że nieprawidłowości jakie ujawniły się w budowie obiektu budowlanego, tj. budynku wielorodzinnego dotyczą nie tylko samej skarżącej ale innych właścicieli znajdujących się tam lokali. Mają oni więc, w opinii Sądu, interes prawny by być stroną w tym postępowaniu. To organ I instancji powinien zawiadomić innych właścicieli lokali mieszkalnym w budynku przy ul. R. w T. o toczącym się postępowaniu. Zdaniem Sądu brak uczestnictwa innych zainteresowanych jest istotnym naruszeniem przepisów postępowania, które niewątpliwie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe tut. Sąd orzekł jak w sentencji, tj. uchylił decyzję Organu II instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 3 ustawy p.p.s.a. Uchylając decyzję organu II instancji, tut. Sąd wskazuje na konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ I instancji z uwzględnieniem wszystkich zainteresowanych w sprawie. Koszty postępowania związane z udziałem w sprawie ponosi strona, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W niniejszej sprawie o kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Zgodnie z powyższym artykułem w przypadku uwzględniania skargi przez sąd I instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność lub dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do dochodzenia praw.