II SA/Bd 923/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Grażyna Malinowska – Wasik (spr.) Asesor WSA Anna Klotz Protokolant Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty z tytułu korzystania ze środowiska 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz skarżącego kwotę 708,75 (siedemset osiem złotych siedemdziesiąt pięć groszy), tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] 2005r. nr [...]wydaną na podstawie art. 86 b ust. 7 ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. 1994r. nr 49 poz. 196 ze zm.), § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1997r. w sprawie opłat za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza oraz usuwanie drzew i krzewów (Dz. U. nr 162, poz. 1172 ze zm.), art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 27 czerwca 1997r. o odpadach (Dz. U. 96, poz. 592 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998r. w sprawie opłat za składowanie odpadów (Dz. U. 162 poz. 1128 ze zm.) w związku z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 100 poz. 1085 ze zm.), art. 288 ust. 1 ustawy 27 kwietnia 2001 – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. nr 62 poz. 627 ze zm.), § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2001r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. nr 130, poz. 1453), pkt 2a obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 15 października 2002r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2003 (Monitor Polski nr 49, poz. 715), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2003r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. nr 55 poz. 477) oraz art. 104 kpa Marszałek Województwa [...] ustalił dla S. na dzień 21 marca 2005r. wysokość nie wniesionych opłat: 1. za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza: - IV kwartał 1999r. – [...]zł z odsetkami od 1 lutego 2000r. - za II kwartał 2000r. – [...] z odsetkami od 1 sierpnia 2000r. - za IV kwartał 2000r. – [...]zł z odsetkami od 1 lutego 2001r. - za I kwartał 2001r. – [...] zł z odsetkami od 1 maja 2001r. - za II kwartał 2001r. – [...]zł z odsetkami od 1 sierpnia 2001r. - za III kwartał 2001r. – [...] zł z odsetkami od 1 listopada 2001r. - za IV kwartał 2001r. – [...]zł z odsetkami od 1 lutego 2002r. 2. za wprowadzenie gazów lub pyłów do powietrza: - za I kwartał 2003r.- [...] zł z odsetkami od 1 maja 2003r. 3. z tytułu składowania odpadów na składowiskach odpadów oraz za czas ich składowania w latach 1999-2001r. - za 1999r. – [...] zł z odsetkami od 1 lutego 2000r. - za 2000r. – [...] zł z odsetkami od 1 marca 2001r. - za 2001r. – [...] zł z odsetkami od 1 marca 2002r. 4. z tytułu wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi: - za II kwartał 2003r.- [...] zł z odsetkami od 1 sierpnia 2003r. i zobowiązał wymienioną jednostkę organizacyjną do ich wpłacenia na wskazane konto województwa (łącznie z odsetkami wyliczonymi na dzień dokonywania wpłaty) w terminie 14 dni od otrzymania decyzji, stwierdzając jednocześnie, iż integralną część decyzji stanowi 16 załączników zawierających kserokopie raportów Wojewódzkiego Banku Zanieczyszczeń Środowiska. Z uzasadnienia decyzji wynika, że powyższe nie wniesione przez S. w ustawowych terminach opłaty na łączną sumę [...]zł z tytułu korzystania ze środowiska w okresie od 1 października 1999r. do 30 czerwca 2003r. określono na podstawie danych przedstawionych przez starostę i w oparciu o stawki opłat obowiązujące w dniu korzystania ze środowiska. Jako podstawę naliczenia opłat należnych za okres do dnia 1 stycznia 2002r. wskazano art. 86 ustawy z dnia 30 stycznia 1980r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. 1994r. nr 49 poz. 196 ze zm.) w związku z art. 1 i 9 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 100, poz. 1085 ze zm.), a za okres od 1 stycznia 2002r. – art. 288 ustawy z 27 kwietnia 2001r. – Prawo środowiska (Dz. U. nr 62 poz. 627 ze zm.). W odwołaniu od decyzji organu I instancji S. zakwestionowały ujęcie w niej jako nie uiszczonych siedmiu opłat: za wprowadzenie substancji zanieczyszczających do powietrza za IV kwartał 2000r., I kwartał 2001r. i II kwartał 2001r., za wprowadzenie gazów lub pyłów do powietrza za I kwartał 2003r., z tytułu składowania odpadów za 2000r. i 2001r. oraz z tytułu wprowadzenia ścieków do wód lub ziemi – za II kwartał 2003r., załączając kserokopie wyciągów bankowych potwierdzających dokonane wpłaty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., po rozpatrzeniu odwołania , wydało w dniu [...] 2005r. nr [...] orzekającą o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Nie znajdując podstaw do uchylenia decyzji z dnia 4 kwietnia 2005r. w części wymienionej w odwołaniu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu decyzji stwierdziło, że postępowanie wyjaśniające w sprawie przeprowadzono w I instancji z zachowaniem zasad określonych w kpa, zaś rozstrzygnięcie organu I instancji zawiera odpowiednie uzasadnienie faktyczne i prawne, przy czym w uzasadnieniu tym znajduje się szczegółowe przedstawienie opłat, które strona była zobligowane wnieść w stosunku do rzeczywiście wniesionych. Nadto z uzasadnienia wynika, że organ I instancji nie kwestionuje dokonanych prze stronę wpłat, a w swojej decyzji precyzyjnie wyjaśnił sposób ich zarachowania. S. wniosły w dniu 30 sierpnia 2005r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. wnosząc o jej zmianę z uwagi na bezpodstawne ustalenie jako nie wniesione wymienionych w odwołaniu, tytułem opłat, kwot na sumę [...]zł. W skardze podniesiono , iż niezrozumiałe jest dlaczego mimo niekwestionowania w piśmie organu I instancji przekazującym organowi II instancji odwołanie wskazanych w tymże odwołaniu wpłat, ani organ I instancji, ani też organ odwoławczy nie uwzględniły ich w swych decyzjach pomniejszając odpowiednio sumę ustalonych w opłatach zaległości. Według skarżącego fakt pozostawienia niezmienionej decyzji w przedmiocie niewniesionych opłat z tytułu korzystania ze środowiska oznacza, iż odwołanie wraz z załącznikami nie zostało przez organ II instancji należycie rozpatrzone. W uzupełniającym skargę piśmie z dnia 31 sierpnia 2005r. S. dodatkowo zarzuciły, iż utrzymano w mocy decyzję Marszałka Województwa w zakresie nie wniesionej za IV kwartał 1999r. w wysokości [...] zł z odsetkami opłaty za wprowadzenie substancji zanieczyszczających powietrze mimo, że zgodnie z art. 86 f ustawy z dnia 31sierpnia 1980r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm.), który z uwagi na treść art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 100 poz. 1085 ze zm.) należało zastosować – nie można wydać decyzji w sprawie ustalenia opłaty, jeżeli od końca roku kalendarzowego , w którym korzystano ze środowiska lub dokonano w nim zmian, upłynęło 5 lat ( ust. 1), a nadto ustalonej opłaty nie pobiera się po upływie 5 lat, od dnia, którym decyzja o ustaleniu opłaty składa się ostateczna (ust. 2). Podnosząc powyższy zarzut i podtrzymując treść skargi z dnia 29 sierpnia 2005r. (data wpływu 30 sierpnia 2005) strona zmodyfikowała wcześniejszy wniosek wnosząc o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że sąd administracyjny rozpatrując skargę bada zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem nie będąc związanym granicami skargi, przy czym podstawę wyrokowania stanowi materiał zawarty w aktach administracyjnych (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 133 § 1 i 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Obowiązek ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz uprawnienie marszałka województwa do ustalenia decyzją administracyjną obowiązku uiszczenia zaległych, nie uregulowanych z własnej inicjatywy przez korzystający ze środowiska podmiot opłat, wynika z przepisów powołanych w zaskarżonej decyzji. W myśl art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 100 poz. 1085 ze zm.) w sprawach opłat za gospodarcze kopalnie ze środowiska, opłat za szczególne korzystanie z wód oraz opłat za składowanie odpadów, należnych za okres do dnia wejścia w życie art. 272-321 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. nr 62, poz. 627), stosuje się przepisy dotychczasowe, czyli przepisy rozdziału 1 działu V (art. od 86 do 86g) ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. 1994r. nr 49 poz. 196 ze zm.), oraz przepisy aktów wykonawczych do tej ustawy. Opłaty z tytułu wprowadzania substancji zanieczyszczających do powietrza, jak wynika z art. 86b ust. 3 cytowanej ustawy, jednostka organizacyjna obowiązana jest wnieść do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału. Zgodnie zaś z art. 86g ust. 1 ustawy za termin uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 86 ust. 2 pkt 1, uważa się ostatni dzień, w którym, zgodnie z art. 86b ust. 3, wpłata powinna nastąpić. Z kolei stosownie do art. 86f ust. 1 w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998r. do daty końcowej obowiązywania ustawy (Dz. U. 1997r. nr 133, poz. 885 – art. 1 pkt 58), obowiązek uiszczenia opłaty przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku, w którym upłynął termin wniesienia opłaty ( a nie jak podano w skardze, jeśli upłynęło 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym korzystano ze środowiska – według treści przepisu). Termin uiszczenia ujętej w decyzji organu opłaty w kwocie [...] zł za wprowadzenie w IV kwartale 1999r. przez S. substancji zanieczyszczających do powietrza upłynął, w świetle powyższych unormowań, w dniu 31 stycznia 2000r., zaś 5 – letni wymieniony w art. 86f okres który należało liczyć od 31 grudnia 2000r. , mijał w dniu 31 grudnia 2005r. Zatem nietrafny jest zarzut skargi, iż w dacie wydania przez Marszałka Województwa Kujawsko [...] decyzji bezpodstawne było objęcie nią zaległej wskazanej wyżej opłaty za IV kwartał 1999r. wobec przedawnienia orzekania. Nadmienić trzeba, że nie doszło także do przedawnienia możliwości decyzyjnego ustalenia zaległej za 1999r. opłaty z tytułu składowania odpadów, gdyż zgodnie z art. 36 ustawy z dnia 27 czerwca 1997r. o odpadach (Dz. U. nr 96 poz. 592 ze zm.) w związku z art. 9 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2001r. (Dz. U. nr 100 poz. 1085 ze zm.) obowiązek uiszczenia tej opłaty ulega przedawnieniu podobnie jak w art. 86f ust. 1, z upływem 5 lat licząc od końca roku, w którym upłynął termin wpłaty, co w niniejszym przypadku świetle art. 27 ust. 1 cyt. ustawy nastąpiło 31grudnia 2005r. Podnieść w tym miejscu należy, że jeśli przed upływem terminu wydana została decyzja nakładająca obowiązek uiszczenia opłaty z zakreśleniem terminu wpłaty, tak jak w decyzji organu I instancji z dnia [...] 2005r. (14 dni od otrzymania decyzji), to termin ten jest równocześnie terminem rozpoczynającym bieg 5-letniego terminu przedawnienia. W skardze zasadnie wskazano, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera wyjaśnienia dlatego, w świetle przyznania przez organ I instancji, iż wpłaty wyszczególnione w odwołaniu istotnie wpłynęły, nie dokonano przy ich uwzględnieniu zmiany decyzji w zakresie kwoty zaległych opłat. Z tego też względu uzasadnienie to nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa. Niemniej w aktach organu I instancji znajduje się, nawiązujące do treści odwołania, pismo Dyrektora Departamentu Budżetu i Finansów Urzędu Marszałkowskiego w T. z dnia [...] 2005r. skierowane do Departamentu Środowiska tegoż Urzędu, z którego wynika, że wpłaty, o których w odwołaniu mowa zostały w całości zarachowanie na poczet nie dokonanych opłat za emisję zanieczyszczeń do atmosfery w I i II i II kwartale 1998r., I kwartale 1999r. i I kwartale 2003r. oraz opłat za ścieki za I kwartał 2003r. Pismo to zawiera w powyższym zakresie szczegółowe rozliczenie i potwierdza istnienie zaległości w opłatach za wskazane w decyzji okresy na łączną kwotę ponad 15 tysięcy złotych. Jakkolwiek w świetle wyrażonej w art. 10 § 1 kpa zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, ustosunkowanie się do materiału faktycznego oraz dowodów będących podstawą podjęcia decyzji jest szczególnym uprawnieniem strony i odstąpienie od tego stadium oceny wyników postępowania dowodowego jest możliwe jedynie w szczególnych sytuacjach określonych w art. 10 § 2 kpa, zaś powyższemu uprawnieniu strony towarzyszy obowiązek prowadzącego postępowanie organu pouczenia o nim tejże strony i wstrzymania się z wydaniem decyzji do czasu złożenia przez nią w powyższym przedmiocie w określonym terminie oświadczenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie powiadomiło Inowrocławskich Kopalni Soli o zakończeniu postępowania odwoławczego i uprawnieniu o którym mowa w art. 10 §1 kpa, nie dając tym samym stronie możliwości zapoznania się z aktami i wypowiedzenia się odnośnie treści wymienionego wyżej pisma Dyrektora Departamentu Budżetu i Finansów Urzędu Marszałkowskiego z dnia [...] 2005r., a w szczególności – co do istnienia wcześniejszych zaległości w opłatach i w konsekwencji – prawidłowości zarachowania siedmiu wyszczególnionych w odwołaniu wpłat na ich rzecz. Należy w tym miejscu zauważyć, że istnieje rozbieżność między łączną kwotą nieuiszczonych opłat przyjętą w decyzji a kwotą zaległości podaną w piśmie z dnia 17 czerwca 2005r. (po odliczeniu przedawnionej należności – 15.201,32 kwoty głównej). Uznając, iż powyższe uchybienie przepisom procedury mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz. 1270) orzekł, uwzględniając skargę, jak w sentencji.