II SA/Bd 925/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Asesor WSA Anna Klotz Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. Ż. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2004 r. nr [...] w przedmiocie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] 2001 r. uchyliło postanowienie Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 2001 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów K. B. w sprawie prowadzenia przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi egzekucyjnemu. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że Prezydent Miasta B. zaskarżonym postanowieniem oddalił wniesione przez skarżącego zarzuty co do przeprowadzenia egzekucji zmierzającej do opróżnienia lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. A. w B. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na wniosek siostry skarżącego D. Ż. i na podstawie przedłożonego wyroku eksmisyjnego Sądu Rejonowego w B. z dnia 8grudnia 1993 r. sygn. akt [...], który orzekł eksmisję skarżącego z tego lokalu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem [...] orzekło przywrócić skarżącemu termin do wniesienia zarzutów w toczącym się po- stępowaniu egzekucyjnym w sprawie opróżnienia przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowiło naruszenie treści art. 8 kpa oraz nieuprawnione doręczenie zastępcze upomnienia wierzyciela jak i postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego do rąk domownika, będącego jednocześnie zainteresowanym w sprawie. Skutkiem tego organ egzekucyjny rozpatrzył zaskarżonym postanowieniem zarzuty skarżącego i je oddalił. Zarzuty wniesione przez skarżącego z dnia 27 września 2000 r. dotyczyły nie doręczenia- wbrew obowiązkowi przewidzianemu w art. 15 § l cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji- upomnienia wierzyciela, oraz niedopuszczalności zastosowanego środka. Organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu wskazał na skuteczność doręczenia zastępczego upomnienia wierzyciela oraz wskazał, że podniesione zarzuty niedopuszczalności zastosowania środka egzekucyjnego są bezpodstawne bowiem obowiązek przeprowadzenia egzekucji wynika z prawomocnego wyroku sądowego. Zarzuty zostały rozpatrzone po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela. Od tego postanowienia zażalenie złożył K. B. wniosząc o jego uchylenie i uwzględnienie wniesionych zarzutów, a także podniósł, że nie dostarczono mu lokalu socjalnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. rozpatrując zażalenie uznało, że zasługuje ono na uwzględnienie. Podstawą wniesienia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym może być m.in. stosownie do treści art. 33 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia wymaganego w treści art. 15 cyt. ustawy. Tym samym egzekucja w tej sprawie jest niedopuszczalna ze względów formalnych a nie merytorycznych. Kolegium Samorządowe rozpatrując zażalenie wskazało bowiem, że nie zostało doręczone skarżącemu w sposób zwykły ani w sposób zastępczy upomnienie wierzyciela i postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Doręczenie zastępcze, które zastosował organ egzekucyjny byłoby skuteczne, gdyby stosownie do treści art. 43 kpa pod nieobecności adresata w mieszkaniu osoby, którym doręcza się pismo podjęły się jego oddania adresatowi. Tym samym w świetle pisma z dnia [...] 2001 r. D. Ż., która podjęła się doręczyć upomnienie zobowiązanemu, jednoznacznie wynika, że tego nie uczyniła, cyt. "nie byłam w stanie przekazać mu dokumentu w terminie. Postanowienie otrzymał jak tylko pojawił się, tzn. 25.09.2000 r.". Jednocześnie nie są znane motywy niedoręczenia przez D. Ż. tych rozstrzygnięć skarżącemu. W tym stanie rzeczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze stanęło na stanowisku, że nie jest możliwe powołanie się na skuteczne doręczenie pism w sytuacji, gdy doręczane są one przeciwnikowi adresata tego pisma (osoba zainteresowana w przeprowadzeniu egzekucji). Podjęcie przedmiotowego postanowienia li tylko z formalnego punktu widzenia oznacza, że postępowanie to należy przeprowadzić od początku przy uwzględnieniu wymogów przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a przede wszystkim przy zachowaniu wymogów formalnych, takich jak skuteczne doręczenie skarżącemu postanowienia zastosowaniu środka egzekucyjnego oraz upomnienia wierzyciela. Natomiast sprawa przydzielenia skarżącemu lokalu socjalnego pozostaje poza oceną Kolegium. Stanowisko wyrażone w tej sprawie w postanowieniu [...] z dnia [...] 2000 r. wiąże się z obowiązkiem udzielania stronom postępowania informacji dla ochrony jej interesu prawnego (obowiązek taki spoczywa także na każdym organie administracji prowadzącym jakiekolwiek postępowanie administracyjne). Skargę na powyższe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła D. Ż. Skarżąca podniosła, że zarzuty K. B. dotyczące niedoręczenia mu w terminie upomnienia wierzyciela z 3 sierpnia 2000 r. oraz postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego są bezpodstawne, ponieważ w terminie upomnienia nie przebywał on na stałe w lokalu, z którego nastąpiła eksmisja, a nie podał miejsca swojego pobytu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 12 lutego 2004r. w sprawie 3IISA/Gd 896/01 uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, że organ II instancji rozpatrując sprawę nie miał podstaw do wydania orzeczenia kasacyjnego w trybie art. 138 § 2 kpa, lecz winien był rozstrzygnąć sprawę zgodnie z art. 138 § l k.p.a i wydać jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 34§4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] 2004 r. Nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i uznał zarzut zobowiązanego za uzasadniony. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ ten wskazał, że prowadząc postępowanie egzekucyjne organ egzekucyjny dopuścił się naruszenia art. 15 § l ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 168 z późn. zm.) w zakresie doręczenia zobowiązanemu upomnienia wierzyciela jak i samego postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Organ zastosował bowiem w tych sprawach doręczenie zastępcze określone w art. 43 kpa i doręczył pisma do rąk domownika, będącego jednocześnie zainteresowanym w sprawie. Organ II instancji ustalił, że D. Ż. dokonała doręczenia upomnienia zobowiązanemu po wszczęciu egzekucji, a zobowiązany nie przebywał w miejscu, z którego miała zostać przeprowadzona eksmisja. W tym zakresie zgłoszony przez zobowiązanego zarzut dotyczący niedopuszczalności egzekucji SKO uznało za uzasadniony w świetle dyspozycji art. 36 pkt 6 cyt. ustawy zgodnie z którym podstawą wniesienia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym jest brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, co jednocześnie oznacza, że egzekucja w tej sprawie jest niedopuszczalna ze względów formalnych. Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych przez zobowiązanego organ II instancji uznał je za nieuzasadnione, ponieważ nie wyczerpują one okoliczności określonych w treści art. 33 cyt. ustawy. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca D. Ż. podniosła, że wbrew stanowisku przedstawionemu przez SKO, doręczenie zobowiązanemu upomnienia i postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego należy uznać za skuteczne w świetle art. 43 kpa, co czyni zarzuty K. B. bezpodstawnymi. Zobowiązany nie dopełnił bowiem ciążącego na nim na mocy art. 41§1kpa obowiązku powiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu, co przy zastosowaniu dyspozycji art. 41§2 kpa czyniło skutecznym doręczenie zastępcze. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie powołując się na argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Uczestnik postępowania K. B. także wniósł o oddalenie skargi, a nadto podniósł, że jego eksmisja orzeczona wyrokiem Sądu Rejonowego w B. została już wykonana. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć z innych względów niż w niej przedstawione. Na wstępie należy podnieść, że w świetle ustaleń faktycznych, dokonanych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, należy podzielić stanowisko tego organu uznające, że wszczęcie egzekucji administracyjnej w niniejszej sprawie nastąpiło z naruszeniem art.15§1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.(t.j. Dz.U. Nr 110, poz.968 ze zm.) polegającym na niedoręczeniu zobowiązanemu pisemnego upomnienia, zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Według przepisu art. 40 § 1 i 2 kpa pisma doręcza się stronie, a jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy, albo w lokalu organu administracji publicznej. Jednakże w razie niemożności doręczenia pisma we wskazany wyżej sposób, a także w razie koniecznej potrzeby wywołanej okolicznościami konkretnej sprawy, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (art. 42). Jedynie w wypadku nieobecności adresata w mieszkaniu przepis art. 43 Kpa przewiduje możliwość doręczenia pisma za pokwitowaniem innym osobom, jeżeli podjęły się przekazania pisma adresatowi. Należy z tego wyprowadzić wniosek, że doręczenia adresatowi pisma w trybie art.43 kpa można dokonać skutecznie jedynie w sytuacji, gdy jest on nieobecny w swoim miejscu zamieszkania. Zgodnie z cytowanym wyżej przepisem, doręczenie takie należałoby uznać za skuteczne, gdyby zobowiązany zamieszkiwał pod adresem podanym w upomnieniu. W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje fakt, iż w dacie doręczenia upomnienia i postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego K. B. nie zamieszkiwał już w miejscu wskazanym jako jego adres zamieszkania, a w/w pisma odebrała D. Ż., która zobowiązała się do ich oddania adresatowi. Nadto należy mieć na uwadze, że w przedmiotowej sprawie występują sprzeczne interesy zobowiązanego i D. Ż., która w niniejszej sprawie jest wierzycielem i domaga się egzekucji wyroku nakazującego eksmisję zobowiązanego z zajmowanego przez nią lokalu. W tej sytuacji organ I instancji nie mógł poprzestać jedynie na doręczeniu zastępczym, gdyż było ono prawnie bezskuteczne. Powyższe ustalenia stanu faktycznego, jak i ich ocenę prawną zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przez SKO Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela. Tym samym za błędne uznać należy te argumenty skarżącej, które zmierzały do podważenia prawidłowości uznania przez SKO zarzutu zobowiązanego za uzasadniony. Prawidłowość doręczenia upomnienia zobowiązanemu przesądza bowiem o dopuszczalności prowadzenia przeciwko niemu egzekucji administracyjnej. Mimo bezzasadności powyższych zarzutów skargi zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 – dalej zwaną u.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Art.34 § 4 cytowanej ustawy stanowi, że organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Z tego względu organ nie mógł ograniczyć się jedynie do uznania zarzutu zgłoszonego przez zobowiązanego za uzasadniony bez umorzenia postępowania. Należy zatem uznać, że odstąpienie przez organ orzekający w sprawie od obowiązku wydania postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego stanowi naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Na konieczność wydania jednego z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazywał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w uzasadnieniu swego wyroku z dnia 12 lutego 2004r. w sprawie sygn.akt 3IISA/Gd 896/01. W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ II instancji wyda stosowne orzeczenie mając na względzie wyrażoną w niniejszej sprawie ocenę prawną. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie przepisu 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.