II SA/Bd 927/08

Dnia 10 lutego 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krzysztof Gruszecki Sędziowie: sędzia WSA Grażyna Malinowska - Wasik sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 10 lutego 2009 roku sprawy ze skargi R. Ż. na decyzję [...] Służby Więziennej w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie udzielenia pomocy finansowej oddala skargę. IISA/Bd 927/08 UZASADNIENIE Pismem z dnia [...] skarżący [...] złożył do Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w G. wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W treści wniosku wskazał, iż na podstawie umowy sprzedaży (akt notarialny z dnia [...]) uzyskał lokal mieszkalny położony w G., w którym zamieszka wraz ze swoją żoną W. Ż. Skarżący wskazał ponadto, iż na dzień składania wniosku posiada zobowiązanie finansowe zaciągnięte na cele mieszkaniowe w kwocie 151.274,00 zł (kredyt na zakup mieszkania). Złożył również oświadczenie, iż zarówno on, jak i jego małżonka nie posiadają innego własnego mieszkania, a dotychczas zajmowany lokal mieszkalny położony w Z., przysługiwał mu na podstawie umowy najmu. Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor Zakładu Karnego Nr [...] w G. odmówił R. Ż. udzielenia pomocy finansowej z przeznaczeniem na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Jako uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż skarżący posiada lokal odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej. Natomiast w myśl przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz.U. Nr 132, poz. 1235), pomoc finansową przyznaje się jednorazowo funkcjonariuszowi, który spełnia warunki do przydzielenia mu lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, a lokalu takiego nie otrzymał. Określenie warunków, jakie musi spełnić funkcjonariusz do przydzielenia mu lokalu mieszkalnego zawiera przepis art. 91 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.). Z ust. 1 pkt 1 tego przepisu wynika, że lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi, między innymi zajmującemu w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, lokal mieszkalny na podstawie decyzji administracyjnej, umowy najmu lub spółdzielczego prawa do lokalu, odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej lub dom. Pismem z dnia 15 września 2008 r. R. Ż. wniósł odwołanie od wskazanej wyżej decyzji, żądając jej uchylenia. W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał, iż jego sytuacja mieszkaniowa była znana administracji, gdyż od dnia podjęcia służby w Zakładzie Karnym Nr [..] w G. wypłacano mu równoważnik z tytułu braku mieszkania. Skarżący podniósł, iż na podstawie art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej spełnia wymogi postawione przez ustawodawcę. Skarżący wskazał ponadto, iż precyzyjne określenie zasad przyznawania, a także rodzaje dokumentów wymaganych przy ubieganiu się o przyznanie pomocy finansowej zawiera § 5 ust. 2 i ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Wszystkie wymogi zostały – zdaniem skarżącego – przez niego spełnione. Rozpatrujący odwołanie Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w B. decyzją z dnia [...] nr [...], otrzymał w mocy decyzję organu I stopnia odmawiającą przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego R. Ż. W uzasadnieniu swojej decyzji organ II stopnia wskazał, iż na dzień złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej skarżący posiadał (od dnia 29 maja 2008r.) spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, położonego w miejscowości pełnienia służby, tj. w G. Powierzchnia mieszkalna tego lokalu odpowiada co najmniej przysługującej mu normie powierzchni mieszkalnej, o której mowa w art. 85 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej – z uwzględnieniem członka rodziny skarżącego, wyszczególnionego w art. 86 ust. 1 tej ustawy. Wniosek o przyznanie pomocy finansowej skarżący złożył po upływie około 2 miesięcy od nabycia lokalu mieszkalnego. W ocenie organu II stopnia jest to okoliczność, która zgodnie z treścią art. 91 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej, wyklucza możliwość przydzielenia lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej i tym samym, na podstawie § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej, wyklucza możliwość przyznania pomocy finansowej w celu uzyskania lokalu mieszkalnego. Organ II instancji wskazał ponadto, iż powołanie przez organ I instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] przepisu art. 91 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej było błędem redakcyjnym. W uzasadnieniu decyzji administracyjnej powinien być powołany przepis art. 91 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Błąd ten – w ocenie organu II stopnia – nie ma jednak istotnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, jak również nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Tym samym błąd ten nie stanowi przesłanki do stwierdzenia nieważności wydanej decyzji. Od powyższej decyzji R. Ż. wniósł w dniu 7 listopada 2008 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy żądając uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż przepis art. 85 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej przyznaje funkcjonariuszowi w służbie stałej prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej. Prawo to nie zostało wobec niego zrealizowane, uprawniony jest więc do uzyskania pomocy finansowej określonej w art. 90 ust. 1 tej ustawy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w B. wskazał, że z dokonanych przez organy administracyjne ustaleń faktycznych wynika, iż skarżący nie spełnia warunków do przyznania mu lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, określonych w art. 91 ustawy o Służbie Więziennej. W dacie złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej skarżący był właścicielem lokalu mieszkalnego o należnej powierzchni mieszkaniowej. Okoliczności te stanowią - zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w związku z art. 91 ustawy o Służbie Więziennej – przesłanki negatywne uniemożliwiające przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stanowiąca przedmiot niniejszej sprawy problematyka pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego przez funkcjonariuszy Służby Więziennej została uregulowana w przepisach ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 z późn. zm.) oraz wydanych na jej podstawie rozporządzeń, tj. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz.U. z 2003 r. Nr 132, poz. 1235) i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 lutego 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału i opróżniania lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater oraz normy powierzchni mieszkalnej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej i członkom ich rodzin (Dz.U. 2003 r. Nr 35, poz. 304). Zgodnie z art. 85 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem członków rodziny określonych w art. 86 oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. W myśl ust. 2 wskazanego przepisu, przy ustalaniu powierzchni mieszkalnej przysługującej funkcjonariuszowi uwzględnia się jego stan rodzinny, stopień służbowy lub zajmowane stanowisko oraz normy dodatkowe przysługujące osobom uprawnionym na podstawie przepisów odrębnych, jednak nie więcej niż z dwóch tytułów. Jednostkowa norma powierzchni mieszkalnej wynosi od 7 m2 do 10 m2. Członkiem rodziny funkcjonariusza, którego uwzględnia się przy ustalaniu przysługującej powierzchni mieszkalnej lokalu mieszkalnego jest między innymi małżonek funkcjonariusza (art. 86 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej). Realizacja prawa funkcjonariusza do lokalu mieszkalnego może nastąpić w dwojaki sposób: poprzez wydanie decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której funkcjonariusz stale pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej albo poprzez przyznanie funkcjonariuszowi określonych w ustawie o Służbie Więziennej świadczeń pieniężnych. W przypadku, gdy prawo do lokalu mieszkalnego nie może zostać zrealizowane przez przydział lokalu na podstawie decyzji administracyjnej ustawa, o której mowa przewiduje następujące świadczenia pieniężne: pomoc finansową na nabycie między innymi lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, bądź w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego (art. 90 ust. 1 ustawy) oraz równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania (art. 89 ust. 1 ustawy). Ustawa o Służbie Więziennej w art. 91 ust. 1 ustawy wskazuje, iż lokalu mieszkalnego nie przydziela się: 1) funkcjonariuszowi zajmującemu, w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, lokal mieszkalny na podstawie decyzji administracyjnej, umowy najmu lub spółdzielczego prawa do lokalu, odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej lub dom, 2) funkcjonariuszowi, który jest właścicielem lub współwłaścicielem, w części odpowiadającej co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu, położonych w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, 3) funkcjonariuszowi, którego małżonek spełnia warunki określone w pkt 1 lub 2, 4) w razie zbycia przez funkcjonariusza lub jego małżonka własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu, położonych w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej. Szczegółowe zasady oraz wysokość przyznawania i wypłaty pomocy finansowej, a także rodzaje dokumentów wymaganych przy ubieganiu się o przyznanie tej pomocy określa wydane na podstawie art. 90 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej - rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Zgodnie z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, pomoc finansową przyznaje się jednorazowo funkcjonariuszowi, który spełnia warunki do przydzielenia mu lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, a lokalu takiego nie otrzymał. Oznacza to, że funkcjonariuszowi nie przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu lub domu, jeżeli funkcjonariusz nie ma prawa do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego, określonego w art. 85 ustawy o Służbie Więziennej (tak NSA w Warszawie w wyroku z dnia 19 maja 2006 r., sygn. akt: I OSK 875/05; LEX nr 236565). Warunkiem koniecznym przyznania funkcjonariuszowi pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego jest zatem spełnianie przez niego warunków do przydzielenia mu lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. Pomoc ta ma charakter ekwiwalentny w stosunku do prawa podstawowego, jakim jest prawo do lokalu. Zdaniem Sądu, mają więc rację organy administracyjne obu instancji wskazując na to, że jeżeli skarżącemu funkcjonariuszowi nie przysługuje prawo do przydziału lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej, to tym samym nie przysługuje mu prawo do świadczenia ekwiwalentnego, jakim jest prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Prawo funkcjonariusza w służbie stałej do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej nie może być rozumiane jako prawo całkowicie oderwane od praw i obowiązków wynikających z istoty stosunku służbowego funkcjonariusza. Celem tego przepisu jest umożliwienie realizacji w praktyce zasady dyspozycyjności funkcjonariuszy Służby Więziennej wynikającej ze specyfiki ich stosunku służbowego. Prawo, o którym mowa w 85 ustawy nie może być zatem rozumiane jako przywilej z tytułu pełnienia służby w charakterze funkcjonariusza Służby Więziennej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w pełni podziela pogląd wyrażony w tym zakresie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia12 czerwca 2008 sygn.I OSK 849/08, że "Interpretacja art. 90 ust. 1 w oderwaniu od art. 91 ust. 1 prowadzi do wadliwości w ustaleniu granic prawa do pomocy finansowej.(...) Przyjęcie innej interpretacji prawa do pomocy finansowej musiałoby prowadzić do wniosku, że każdemu funkcjonariuszowi pomoc taka przysługuje i to w każdym czasie." Także w wyroku w uzasadnieniu wyroku z dnia 3 lutego 2006r. sygn. akt I OSK 434/2005 (opubl. LEX nr 194060) Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko, że: "Przewidziana ustawą z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.) pomoc finansowa w celu nabycia mieszkania na własność nie została ukształtowana jako prawo z tytułu pełnienia służby w charakterze funkcjonariusza Służby Więziennej. Pomoc ta jest tylko jedną z przewidzianych ustawą form pomocy tym funkcjonariuszom w uzyskaniu mieszkania w miejscu pełnienia służby. W przeciwnym razie musiałaby być traktowana jako przywilej funkcjonariuszy, budzący wątpliwości z punktu widzenia zasady równego traktowania obywateli." Fakt zaciągnięcia przez skarżącego kredytu hipotecznego na zakup domu nie ma znaczenia w sprawie, bowiem obowiązujący przepis nie przewiduje udzielenia pomocy finansowej na spłatę kredytu bankowego jak to miało miejsce pod rządami przepisów wcześniej obowiązujących, tj. zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z 30 września 1997 r. w sprawie określenia wysokości szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. Urz. MS z 1997 r. Nr 4, poz. 50). Przepis ten utracił moc w związku z wejściem w życie aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Odnosząc się do kwestii błędnego wskazania przez organ administracji I stopnia podstawy prawnej wydanej w dniu [..] decyzji należy wskazać, iż zamieszczenie w treści decyzji administracyjnej wadliwej podstawy nie stanowi przesłanki do stwierdzenia nieważności wydanej w ten sposób decyzji (wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 1997 r., I SA/Kr 970/96, LEX nr 29336). Decyzja, w treści której powołano niewłaściwie podstawę prawną, narusza co prawda normy prawa procesowego, tj. art. 107 § 1 kpa, lecz wadliwość ta sama w sobie nie stanowi podstawy do uchylenia, bądź stwierdzenia nieważności takiej decyzji na podstawie art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia skargi i z tego powodu na mocy art.151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.