II SA/Bd 930/15
WyrokWSA w Bydgoszczy2015-12-22
Skład orzekający: Elżbieta Piechowiak, Joanna Brzezińska, Grzegorz Saniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych może nastąpić w odrębnym postępowaniu administracyjnym, niezależnie od ostatecznych decyzji przyznających te płatności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, prowadzone na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jest postępowaniem samodzielnym. Nie wymaga ono uprzedniego wzruszenia ostatecznych decyzji przyznających płatności. Nienależne pobranie środków ma miejsce również wtedy, gdy beneficjent nie dotrzymał zobowiązania rolnośrodowiskowego przez cały wymagany okres.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego. Organ I instancji stwierdził nieprawidłowości w doborze i następstwie roślin (S1) oraz zakazie uprawy w roku następnym po międzyplonie tej samej rośliny (W16), co skutkowało pomniejszeniem płatności i ustaleniem kwoty nienależnie pobranych środków. Skarżący kwestionował ustalenia organów, wskazując na błędy pisarskie we wnioskach i faktyczny stan zasiewów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant asystent sędziego Magdalena Tambelli-Orwat po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego oddala skargę.
Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej powoływaną jako kpa), w związku z art. 10 ust. 2 oraz art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1438, dalej powoływanej jako ustawa o ARiMR) oraz § 38 ust. 1, 3 i 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r., poz. 361 ze zm., dalej powoływanego jako rozporządzenie MRiRW z dnia 13 marca 2013 r.) i art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, z 28.01.2011, str. 8, dalej powoływanego jako rozporządzenie Komisji nr 65/2011), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego M. K. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z dnia [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego, orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, podtrzymując w całości stanowisko i argumentację Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wyjaśnił, że w dniu [...] do Biura Powiatowego ARiMR w Mogilnie wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności na rok [...], w którym to rolnik ubiegał się m.in. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w związku z realizacją zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach pakietu 1 rolnictwo zrównoważone (wariant 1.1 - zrównoważony system gospodarowania) na powierzchni [...] ha oraz pakietu 8 ochrona gleb i wód (wariant 8.3 - międzyplon ścierniskowy) na powierzchni [...] ha, zobowiązując się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat. Po rozpatrzeniu ww. wniosku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. wydał decyzję przyznającą skarżącemu na [...] płatność rolnośrodowiskową z tytułu realizacji pakietu 1 wariant 1.1 i pakietu 8 wariant 8.3, która to płatność została przekazana na konto skarżącego. W latach następnych tj. [...] skarżący składał wnioski kontynuacyjne, w następstwie których organ I instancji, po ich zweryfikowaniu, przyznawał skarżącemu płatności rolnośrodowiskowe na kolejne lata. W związku z tym, iż w przypadku wniosku kontynuacyjnego na [...] została stwierdzona, w następstwie kontroli administracyjnej, nieprawidłowość S1 – Nieprzestrzeganie prawidłowego doboru i następstwa roślin dla wariantu 1.1, polegająca na wystąpieniu w poszczególnych latach trwania zobowiązania tylko dwóch grup roślin uprawnych: zboża oraz mieszanki strączkowo-zbożowej, na działce rolnej L na pow. [...] ha (działka ewid. nr [...]) i działce rolnej M, na pow. [...] ha (działka ewid. nr [...]) w ramach deklarowanego pakietu rolnictwo zrównoważone, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. decyzją z dnia [...] przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości. Pomniejszenie dotyczyło płatności należnej w ramach wariantu 1.1 i wynosiło 2,63% kwoty należnej płatności. Jednocześnie podczas kontroli administracyjnej z roku [...] stwierdzono uchybienie w przestrzeganiu wymogu zakazu uprawy w roku następnym w plonie głównym na tej samej działce rolnej po międzyplonie, tej samej rośliny lub odmiany tego samego rodzaju, lecz odmiany jarej (nieprawidłowość W16). Wskazane uchybienie dotyczyło działki rolnej E, położonej na działkach ewid. [...]. Na zadeklarowanej we wniosku o przyznanie płatności działce rolnej znajdowała się w plonie głównym uprawa gorczycy białej, podczas gdy w roku [...] na tej działce gorczyca biała była uprawiana w międzyplonie. Odnośnie nieprawidłowości W16 organ wskazał, że wystąpiła ona dla lat [...].
Stwierdzona okoliczność niedotrzymania przez skarżącego obowiązku przestrzegania wymogu prawidłowego doboru i następstwa roślin, poprzez stosowanie w ciągu trwania uczestnictwa co najmniej trzech gatunków roślin, każdej z innej grupy roślin z wyłączeniem roślin wieloletnich, oraz wymogu polegającego na zakazie uprawy w roku następnym w plonie głównym na tej samej działce rolnej po międzyplonie tej samej rośliny lub odmiany tego samego rodzaju, lecz odmiany jarej stanowiły, zdaniem organu II instancji, uzasadnioną podstawę wszczęcia z urzędu przez organ I instancji postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych przyznanych stronie na podstawie decyzji [...], a następnie w świetle przepisów art. 29 ust. 1 i ustawy o ARiMR, art. 18 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 oraz § 38 ust. 3 pkt 2 i ust. 5 rozporządzenia MRiRW z dnia 13 marca 2013 r. prawidłową podstawą do wydania przez Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. w dniu [...] decyzji ustalającej skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości [...] zł. Jednocześnie organ podkreślił, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależenie pobranych płatności określone w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 (wypłata płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego, uznania następnie za nienależnie pobraną nie nastąpiła w wyniku błędu organu, a błąd mógł być w zwykłych okolicznościach wyryty przez rolnika) ani podstawy do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależenie pobranych płatności wskazane w art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzez Rozwoju Obszarów Wiejskich - t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 173 (kwota stanowiąca równowartość 100 euro, od ustalenia której odstępuje organ dotyczy sprawy o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach jednej kampanii, dla tego samego rolnika).
Odnosząc się do stanowiska skarżącego w sprawie stwierdzonych nieprawidłowości organ II instancji wyjaśnił, że w toku postępowania przed Kierownikiem Biura Powiatowego ARiMR w M. w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności skarżący złożył pisemne wyjaśnienie wraz z kopią oświadczenia o sposobie wykorzystywania działek rolnych na rok [...]. Strona wskazała, że we wniosku o płatności rolnośrodowiskowe na rok [...] wystąpił błąd pisarski, ponieważ stan faktyczny zasianych upraw był zgodny z warunkami następstwa roślin pomiędzy międzyplonem ścierniskowym, a plonem głównym (działka E w rzeczywistości była obsiana owsem). Do ww. oświadczenia skarżący dołączył także rejestr działalności rolnośrodowiskowej. Zdaniem skarżącego, organ I instancji, wydając decyzję w sprawie nieprawidłowo nie uwzględnił stanu faktycznego zasiewów na działkach objętych programem wieloletnim. W związku z posiadanymi dokumentami poświadczającymi brak wystąpienia nieprawidłowości W16, naliczenie kwoty nienależnie pobranych płatności z tego tytułu było – jak podkreślił - niezasadne. W odniesieniu do powyższego, w ocenie skarżącego, kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu nieprawidłowości S1 nie przekraczają 100 euro, a tym samym zachodzą przesłanki do odstąpienia od dochodzenia ich zwrotu. Nie podzielając ww. zarzutów skarżącego organ II instancji stwierdził, że w przedmiotowym postępowaniu obowiązkiem organu było wyłącznie ustalenie, czy skarżący pobrał nienależne płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego, tymczasem podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczące odmiennego od wskazanego we wniosku o przyznanie płatności stanu faktycznego, odnoszą się de facto do postępowania o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok [...]. Zaznaczył również, tak jak i organ I instancji w decyzji z dnia [...], że rolnicy składający corocznie wnioski o przyznanie płatności zobowiązani są do niezwłocznego informowania na piśmie o każdej zmianie, która ma wpływ na przyznanie płatności, ze szczególnym uwzględnieniem wielkości powierzchni upraw jak i sposobu użytkowania działek rolnych, najpóźniej do czasu przyznania pomocy finansowej, a także, że wydanie decyzji w poszczególnych latach nastąpiło na podstawie konkretnych danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności. W tym kontekście podniósł, że skarżący do czasu postępowania windykacyjnego nie kwestionował ani poszczególnych decyzji ani też nie zgłaszał żadnych poprawek do składanych przez siebie wniosków. Wskazał, że bezsporny pozostaje stan faktyczny wskazany przez skarżącego we wnioskach na poszczególne lata, a z przedstawionej przez stronę kopii fragmentu wniosku na rok [...] także wynika, iż na działce rolnej E w roku [...] znajdowała się uprawa gorczycy białej (owies, na który powołuje się skarżący występował zaś na działce rolnej H).
Na powyższą decyzję organu II instancji skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się jej uchylenia.
Skarżący wskazał w uzasadnieniu skargi, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem mającym wpływ na wynik sprawy przepisów art. 77 w zw. z art. 80 kpa, obligujących organ do zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego. Podkreślając, że organ II instancji wskazał w zaskarżonej decyzji, iż błąd W16 dotyczący roku [...] polegał na uprawie w [...] roku na działkach ewidencyjnych [...] w plonie głównym gorczycy białej, a w [...] na tych samych działkach gorczycy białej w międzyplonie skarżący stwierdził, że taka sytuacja jest poprawna, gdyż błąd W16 to uprawa w roku następnym w plonie głównym na tej samej działce po międzyplonie tej samej rośliny. Podniósł również, że sankcjonowana nieprawidłowość S1 w kwocie [...] zł nie przekracza 100 euro, stąd zgodnie z art. 54 ust.3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 należało zadecydować o zaprzestaniu odzyskiwania należności. Ponadto zarzucił, że organ II instancji nie uwzględnił przy podejmowaniu decyzji wyjaśnienia skarżącego o błędnym zapisie oraz złożonego planu działalności, a także rejestru działalności rolnośrodowiskowej dotyczącej działki E w roku [...]. Zdaniem skarżącego, dokumenty te jasno stwierdzają, że nastąpił błąd pisarski i faktycznie na ww. działce w międzyplonie w [...] był owies, a nie gorczyca, stąd brak błędu W16. Wskazał, że organ II instancji winien opierać się na całości dostarczonych dokumentów, a nie jedynie wybiórczo opierać się na kopii fragmentu wniosku na rok [...]. Ze względu na powyższe zarzuty skarżący uznał zaskarżoną decyzję w całości za nieuzasadnioną, która w związku z tym powinna zostać uchylona.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenia, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej powoływanej jako ppsa), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Postępowanie w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją dotyczyło ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za rok [...] i [...]. Zostało ono wszczęte na skutek ustalenia przez organ, że skarżący, w ramach realizowania wieloletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, nie zachował prawidłowego doboru i następstwa roślin, stosując w ciągu trwania uczestnictwa, co najmniej trzech gatunków roślin, każdej z innej grupy roślin z wyłączeniem roślin wieloletnich, oraz wymogu polegającego na zakazie uprawy w roku następnym w plonie głównym na tej samej działce rolnej po międzyplonie tej samej rośliny lub odmiany tego samego rodzaju, lecz odmiany jarej. Postępowanie powadzone było w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR.
Zgodnie z treścią przywołanego przepisu ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy UE lub krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z UE, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej decyzją administracyjną - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Postępowanie, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jest samodzielnym postępowaniem, w ramach którego w drodze decyzji następuje ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych wymienionych w tym przepisie. Przedmiotem tego postępowania jest zbadanie, czy doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania ww. środków publicznych. Jak przyjmuje się w orzecznictwie, warunkiem koniecznym wydania w omawianym trybie decyzji ustalającej kwoty nienależnie, czy nadmiernie pobranych środków nie jest przy tym uprzednie wzruszenie ostatecznych decyzji przyznających płatności (por. wyroki NSA: z 11 kwietnia 2013 r., II GSK 96/12 oraz z 15 listopada 2012 r., II GSK 1518/11, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Z sytuacją, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków przyznanych w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich, w tym działania "Program rolnośrodowiskowy", mamy do czynienia nie tylko wówczas, gdy pomoc zostaje przyznana i wypłacona na podstawie decyzji, która została wyeliminowana z porządku prawnego, ale także wtedy, gdy beneficjent nie dotrzymuje podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowgo przez cały wymagany okres.
Do oceny realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego zastosowanie mają zasady udzielania pomocy finansowej w ramach działania dotyczącego programu rolnośrodowiskowego unormowane w ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 173) oraz rozporządzeniu MRiRW z dnia 13 marca 2013 r. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 rozporządzenia MRiRW z dnia 13 marca 2013 r., koniecznymi warunkami przyznania płatności rolnośrodowiskowej - obok wymogów określonych w pkt 1 i 2 - jest realizacja przez rolnika 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L z 2005 r. nr 277, s. 1, ze zm.), obejmującego wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej (pkt 3) oraz spełnienie warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określonych w rozporządzeniu. Zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane w ramach co najmniej jednego z pakietów wymienionych w § 4 ust 1, w tym pakietu 1. Rolnictwo zrównoważone oraz pakietu 8. Ochrona gleb i wód. Rolnik realizując zobowiązanie rolnośrodowiskowe powinien przestrzegać wymogi określone dla danego pakietu lub wariantu, a które wymienione zostały w załączniku nr 3 do rozporządzenia (§ 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia MRiRW z dnia 13 marca 2013 r.). W przypadku przedmiotowej sprawy skarżący zobowiązany był do przestrzegania m.in. wymogów określonych dla pakietu 1 rolnictwo zrównoważone, wariant 1.1 - zrównoważony system gospodarowania oraz pakietu 8 ochrona gleb i wód, wariant 8.3 - międzyplon ścierniskowy, a zatem zobligowany był do przestrzegania wymogu prawidłowego doboru i następstwa roślin, stosując w ciągu trwania uczestnictwa, co najmniej trzech gatunków roślin, każdej z innej grupy roślin z wyłączeniem roślin wieloletnich, a także wymogu zakazu uprawy w roku następnym w plonie głównym na tej samej działce rolnej po międzyplonie tej samej rośliny lub odmiany tego samego rodzaju, lecz odmiany jarej. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że w trakcie kontroli administracyjnej wniosku kontynuacyjnego na [...] stwierdzono nieprawidłowość S1, polegającą na wystąpieniu tylko dwóch grup roślin uprawnych w trakcie trwania 5 - letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach deklarowanego pakietu rolnictwo zrównoważone. Ustalono bowiem w jej toku, że na części działki rolnej L i na działce rolnej M przez ostatnie 5 lat deklarowane były tylko dwie grupy roślin uprawnych – zboża oraz mieszanka zbożowo-strączkowa. Poczynione ustalenie stanowiło podstawę do przyznania skarżącemu na rok [...] niezaskarżoną decyzją płatności w pomniejszonej wysokości, należnej w ramach wariantu 1.1. Kontrola administracyjna z [...] wykazała również, że na działce rolnej E znajduje się w plonie głównym gorczyca biała, która to roślina w kampanii [...] była na tej działce uprawiana w międzyplonie. Po dokonaniu weryfikacji wniosków kontynuacyjnych stwierdzono także, że zarówno we wniosku z kampanii [...], jak i we wniosku z kampanii [...] na ww. działce, fizycznie na tej samej powierzchni w międzyplonie znajdowała się uprawa gorczycy białej. Jak podkreślono to wyżej, nieprzestrzeganie wymagań określonych dla danych pakietów lub wymogów przez cały okres podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego powoduje, że w takiej sytuacji dochodzi do nienależnego pobrania pomocy finansowej udzielonej w formie płatności rolnośrodowiskowej. Wywiązanie się bowiem z obowiązków przyjętych w ramach programu rolnośrodowiskowego ocenia się w całym okresie 5-letniego zobowiązania, a stwierdzenie nieprawidłowości w tych zakresie oznacza niedotrzymanie zobowiązania i powoduje obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności za cały okres ich pobierania.
Obowiązek zwrotu przez beneficjenta nienależnie dokonanej płatności ustalony został w art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011. Przepis ten stanowi, że w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Przesłanki zmniejszenia lub nie przyznawania pomocy objętej wnioskiem określa art. 18 ust. 1 zdanie pierwsze tego rozporządzenia. W myśl zaś przepisu określonego w zdaniu drugim art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011 w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych. Przepis tan, obowiązujący do 29 stycznia 2011 r., bezsprzecznie zatem sankcjonuje kwoty płatności wypłacone w latach poprzednich w ramach zobowiązań wieloletnich.
Na gruncie krajowym obowiązek zwrotu pobranych nienależnie płatności wynika wprost z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, według którego pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z art. 29 ust. 1 omawianej ustawy, szczegółowe warunki i tryb zwracania pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem określa rozporządzenie rolnośrodowiskowe z dnia 13 marca 2013 r., które w § 39 określa sytuacje, kiedy płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, a w § 38 sytuacje zmniejszenie, nie przyznania lub zwrotu płatności w danym roku.
W przypadku nieprawidłowość S1, kwota do zwrotu będzie stanowić tyle procent, ile odpowiada stosunkowi powierzchni gruntów ornych, na których stwierdzono to uchybienie, do powierzchni wszystkich gruntów ornych, na których powinny być przestrzegane wymogi w ramach pakietu 1 (§ 38 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 13 marca 2013 r.). Zastosowanie art. 18 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji nr 65/2011 oznacza natomiast, że w razie stwierdzenia po raz pierwszy nieprzestrzegania przez rolnika wymogu, oprócz zmniejszenia płatności w danym roku w części dotyczącej działek rolnych, na których uchybienie stwierdzono zastosowanie będzie miał zwrot płatności, w stosunku do płatności, które zostały wypłacone w poprzednich latach do tych działek rolnych z tytułu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. W związku z tym, iż nieprawidłowość W16 wystąpiła dla lat [...], to tym samym zgodnie z § 38 ust. 5 rozporządzenia MRiRW z dnia 13 marca 2013 r. płatność rolnośrodowiskowa przyznana za rok poprzedzający rok, w którym zostało stwierdzone to uchybienie, podlega zwrotowi w części dotyczącej działki rolnej, w stosunku do której stwierdzono takie uchybienie.
W świetle powyższego oraz treści normatywnej przytoczonych i omówionych przez Sąd przepisów art. 29 ust. 1 i ustawy o ARiMR, art. 18 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 oraz § 38 ust. 3 pkt 2 i ust. 5 rozporządzenia MRiRW z dnia 13 marca 2013 r. uznać należy, że orzekające w sprawie organy prawidłowo ustaliły okoliczności stanowiące o nienależnym pobraniu przez skarżącego płatności rolnośrodowiskowych oraz właściwe ustaliły kwoty tych nienależnych płatności. Odnosząc się natomiast do zrzutów skarżącego Sąd w pełni podziela stanowisko organów, iż w kontrolowanym przez Sąd postępowaniu obowiązkiem organów było wyłącznie ustalenie, czy skarżący pobrał nienależne płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego, a nie weryfikowanie ustaleń dotyczących uprzednio wydanych ostatecznych decyzji kontynuacyjnych. Poza tym zarzut skarżącego o odmiennym od wskazanego we wniosku o przyznanie płatności stanie faktycznego nie mógł odnieść zamierzonego skutku również z tego powodu, że skarżący do czasu przedmiotowego postępowania nie kwestionował ani poszczególnych decyzji ani też nie zgłaszał żadnych poprawek do składanych przez siebie wniosków. Rzekomy błąd pisarski we wniosku o przyznanie płatności na rok [...] został zgłoszony przez niego nie w czasie postępowania o przyznanie płatności na rok [...], tylko w związku z wszczęciem postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. W tym kontekście wymaga podkreślenia, że to wnioskodawca decyduje o treści wniosku, który podpisuje i wnosi do ARiMR. Składając zaś własnoręczny podpis na formularzu wniosku oświadcza, iż zna zasady przyznawania płatności na rok [...] oraz zobowiązuje się do przestrzegania nałożonych na rolnika obowiązków, m.in. obowiązku niezwłocznego informowania ARiMR o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania pomocy, ze szczególnym uwzględnieniem wielkości powierzchni upraw jak i sposobu wykorzystania działek rolnych. Zatem nie przestrzeganie tych zasad i obowiązków wiąże się z koniecznością poniesienia za to odpowiedzialności. Należy podkreślić, że decyzja o przyznaniu płatności na rok [...] została wydana na podstawie złożonego przez skarżącego wniosku i danych w nim zawartych, a skarżący do czasu przyznania płatności za rok [...] ani nie kwestionował danych zawartych we wniosku, ani tez nie informował ARiMR o jakichkolwiek zmianach w gospodarstwie rolnika. Tym samym więc zarzuty skarżącego dotyczące błędu pisarskiego we wniosku, faktycznego wykorzystania gruntu oraz zakresu zgromadzenia i oceny materiału dowodowego sprawy nie mogły zostać uwzględnione. Nie podzielenie stanowiska skarżącego o braku wystąpienia w sprawie nieprawidłowości W16 oznacza jednocześnie, że w sprawie nie wystąpiły podstawy do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależenie pobranych płatności, gdyż sankcjonowane nieprawidłowości przekraczają kwotę 100 euro. Prawidłowo wskazał organ II instancji, że na kwotę nienależnie pobranych płatności składają się kwoty płatności rolnośrodowiskowej w wysokości: [...] zł przyznanej za rok [...] oraz w wysokości [...] zł przyznanej za rok [...], co łącznie daje kwotę [...] zł określoną w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. Kwota ta, rozbita na poszczególne kwoty z kolejnych lat przekracza kwotę 100 euro wolną od dochodzenia jej zwrotu. Skoro więc kwoty nienależnych płatności przyznanych w ramach jednej kampanii przekraczają równowartość 100 euro, to tym samym nie zaistniały warunki do odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
Uznając zatem, że rozstrzygnięcia orzekających w sprawie organów podjęte zostały w zgodzie z przepisami prawa krajowego i wspólnotowego, oraz że zarzuty skarżącego są całkowicie bezpodstawne, Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł o oddaleniu wniesionej w sprawie skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło