II SA/Bd 949/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Asesor WSA Anna Klotz Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. P. i W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...].2004 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. odrzuca skargę w stosunku do W. P. Decyzją z dnia [...] 2004 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 8, 37, 106 ust. 1, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), art. 9 ust. 1 pkt 25 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) oraz art. 104 kpa, Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. orzekł o uchyleniu własnej decyzji z dnia [...] 2004 r. nr [...] w części dotyczącej wysokości przyznanego M. P. zasiłku stałego i z dniem [...] 2004 r. przyznał jej zasiłek stały w kwocie 56,60 zł. Z uzasadnienia decyzji wynika, że przyznanie zasiłku w powyższej wysokości nastąpiło w związku z całkowitą niezdolnością M. P. do pracy z tytułu orzeczonej niepełnosprawności oraz dochodem w rodzinie w kwocie 778,40 zł przy ustawowym kryterium dochodowym dla rodziny wyżej wymienionej wynoszącym 948 zł, zaś przyczyną zmiany wysokości zasiłku była zmiana wysokości osiągniętego dochodu w stosunku do dochodu, na podstawie którego ustalono zasiłek stały w uchylonej decyzji. Odwołując się od powyższej decyzji M. P. zarzuciła, iż do dochodu rodziny niesłusznie doliczono dochody jej pełnoletniej córki, która od lutego 2004 r. z nią nie mieszka i do 2005 r. jest gdzie indziej czasowo zameldowana, a swoje dochody wykorzystuje na własne potrzeby, zaś doliczenie to skutkowało zmniejszeniem zasiłku do kwoty 56,60 zł. Nie uwzględniając odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] 2004 r. nr [...] zaskarżoną decyzję organu I instancji utrzymało w mocy. W uzasadnieniu stwierdzono, że po wydaniu w dniu [...] 2004 r. przyznającej świadczenie decyzji przeprowadzony został wywiad środowiskowy, podczas którego ustalono, iż w międzyczasie na rzecz córki M. P. – M., pozostającej na utrzymaniu rodziców przyznano, na wniosek jej ojca, zasiłek rodzinny, zasiłek pielęgnacyjny na niepełnosprawne dziecko, dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania i dodatek na dojazdy do szkoły, a nadto córka skarżącej otrzymuje rentę socjalną, co rzutowało na zmianę sytuacji dochodowej rodziny, uzasadniając obniżenie na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) zasiłku stałego orzeczonego poprzednią decyzją. Podkreślono także, że przyznanie wymienionych wyżej świadczeń rodzinnych na M. dotyczyć mogło tylko dziecka pozostającego na utrzymaniu rodziców, opiekunów faktycznych lub opiekunów prawnych, a dochody takiego dziecka są doliczane do dochodu rodziny, co ma wpływ na wysokość zasiłku stałego. Zaznaczono przy tym, iż organ I instancji podjął postępowanie wyjaśniające w kwestii faktycznego miejsca pobytu dziecka, na które rodzina otrzymuje zasiłek rodzinny wraz z dodatkami, jak i wynikających z przyznanych świadczeń rodzinnych obowiązków rodziców. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniesionej obok M. P. przez jej męża W. P., wymienieni podnieśli, że kształcąca się w szkole ponadgimnazjalnej, posiadająca II grupę inwalidzką córka zamieszkuje poza domem rodzinnym, w innej miejscowości – w domu po babci, prowadzi odrębne gospodarstwo domowe i nie pozostaje na ich utrzymaniu, aczkolwiek mają z nią codzienny kontakt i upoważniła ojca do odbierania jej świadczeń, w związku z czym wliczenie jej dochodów do dochodów rodziny było bezpodstawne. Ze skargi wynika również, że o powyższych okolicznościach dotyczących córki poinformowali prowadzącego wywiad pracownika MOPS. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie wywodząc, iż wobec oczywistego zwiększenia dochodu rodziny, zmiana decyzji o wysokości zasiłku skarżącej była uzasadniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Organy samorządu terytorialnego obligowane są do ustalania i oceny sytuacji materialnej osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia przyznanego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593) pod kątem wynikających z tej ustawy uprawnień do takiego świadczenia. Z akt sprawy wynika, że M. P. spełnia wymogi niezbędne do otrzymania zasiłku stałego na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy. W myśl art. 37 ust. 2 pkt 2 wymienionej wyżej ustawy na wysokość przyznawanego zasiłku stałego wpływ ma rozmiar uzyskiwanego w rodzinie dochodu, bowiem kwota tego świadczenia odpowiada różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie wynoszącym 316 zł (art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy), a dochodem faktycznym uzyskiwanym na osobę w rodzinie. Im rzeczywisty dochód mniejszy, tym zasiłek wyższy. Istotne zatem znaczenie ma prawidłowe ustalenie dochodu rodziny, a w konsekwencji – dochodu przypadającego na osobę w rodzinie. Obliczając dochód skarżącej organy I i II instancji przyjęły, iż prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe razem z mężem i córką M., co dało podstawę do ustalenia dochodu na osobę w rodzinie w kwocie 259,40 zł, stosownie do art. 6 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten bowiem określa, iż dochód na osobę w rodzinie oznacza dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie – w niniejszym przypadku 778,40 zł na 3 osoby. Z aktualizacji wywiadu, który posłużył do powyższych ustaleń wynikało, iż córka małżonków P. zam. w C., urodzona w styczniu 1986 r. jest uczennicą zawodowej szkoły specjalnej w T., jest czasowo wymeldowana do 31 grudnia 2005 r., a skarżąca pobiera na nią zasiłek z dodatkami. W myśl art. 6 pkt 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. Nr 64, poz. 593) za rodzinę uważa się osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Zatem aby uznać, iż przy obliczaniu dochodu na osobę w rodzinie M. P. należy uwzględnić dochód M. w postaci renty socjalnej w kwocie 425,50 zł, organ I instancji winien ustalić fakt zarówno wspólnego zamieszkiwania, jak i wspólnego gospodarowania M. Zawarte w aktualizacji wywiadu informacje organ ten potraktował jako udowodniony fakt spełnienia obydwu wskazanych wymogów, chociaż powinno wzbudzić jego wątpliwości, czy rzeczywiście wspólne gospodarstwo domowe prowadzą osoby zamieszkałe (w przypadku M. – czasowo) w różnych miejscowościach. Zarzuty zawarte w odwołaniu M. P. od decyzji organu I instancji zwiększają jeszcze te wątpliwości, rozciągając je dodatkowo na świadczenia rodzinne pobierane przez ojca na córkę. Dostrzegł to zresztą organ I instancji po zapoznaniu się z treścią odwołania, co znalazło wyraz w piśmie przekazującym odwołanie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu. Przy twierdzeniach M. P., iż córka nie tylko z nią nie mieszka, lecz dochody ze świadczeń rodzinnych i renty wykorzystuje na własne potrzeby (w tym należy rozumieć utrzymanie), organ odwoławczy rozpoznając jej odwołanie winien uchylić decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. i przekazać mu sprawę do ponownego rozpatrzenia w celu dokładnego wyjaśnienia sytuacji finansowej i rodzinnej skarżącej. Jeśli bowiem córka M. istotnie prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, wykorzystywane przez nią świadczenia pieniężne nie mogą być zaliczone do dochodu rodziny rzutującego na wysokość przyznanego skarżącej zasiłku stałego. Oczywistym jest, że skarżąca nie może, nie ponosząc żadnych konsekwencji, raz wykazywać, że córka M. prowadzi z nią wspólne gospodarstwo i razem mieszka, a innym razem, iż zamieszkuje w innej miejscowości i odrębnie gospodarzy – w zależności od tego, jakim potrzebom okoliczności te mają służyć, czy ustaleniu świadczeń rodzinnych na córkę, czy też świadczeń dla siebie z pomocy społecznej, lecz obowiązkiem organu w niniejszej sprawie jest poczynienie stosownie do art. 7 i 77 § 1 kpa w powyższym zakresie nie budzących wątpliwości ustaleń pod kątem świadczenia, którego wysokość skarżąca w tej sprawie kwestionuje. Uznając, iż brak w postępowaniu administracyjnym ustaleń, o których wyżej mowa, stanowiący naruszenie wymienionych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, mógł mieć istotny wpływ na uchylenie w zakresie wysokości przyznanego zasiłku stałego, decyzji z dnia [...] 2004 r. nr [...] Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), uwzględniając skargę M. P. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 50 § 1 wymienionej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest, obok prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich i - w określonych warunkach – organizacji społecznej, każdy podmiot, który ma w tym interes prawny. W. P. nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym w niniejszej sprawie w charakterze strony, bowiem interes prawny miała wyłącznie spełniająca kryteria do otrzymania zasiłku stałego, całkowicie niezdolna do pracy, aktualnie kwestionująca wysokość tego zasiłku M. P. Mąż wyżej wymienionej mógłby być stroną tylko w przypadku, gdyby powyższy zasiłek przysługiwał małżeństwu, względnie rodzinie, a nie konkretnemu członkowi rodziny. W. P. podpisując skargę do Sądu również miał nie interes prawny, lecz faktyczny, bowiem partycypowałby tylko w korzyściach związanych z ewentualnym zwiększeniem kwoty zasiłku przyznanego jego żonie. Wskazany brak interesu prawnego czyni skargę w stosunku do niego niedopuszczalną, w związku z czym podlegała ona na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 50 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odrzuceniu.