II SA/Bd 949/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant Ewa Majchrzak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 października 2010 r. sprawy ze skargi R. R. i A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej rejestracji samochodu osobowego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz R. R. kwotę 200 ( dwieście ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po ponownym rozpoznaniu sprawy utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] r. nr [...], którą z urzędu stwierdziło nieważność decyzji Starosty Ż. z dnia [...]r. nr [...] w sprawie rejestracji samochodu osobowego marki Toyota Carina E, numer rejestracyjny [...], zarejestrowanego na nazwiska R. R. oraz A. N. Jak wynika z uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., w dniu [...] r. R. R. i A. N. złożyli wniosek o czasową rejestrację wymienionego wyżej samochodu osobowego marki Toyota Carina sprowadzonego z Anglii jako mienie przesiedleńcze, otrzymując pozwolenie czasowe [...] oraz czasowe tablice rejestracyjne o numerze [...]. Następnie właściciele pojazdu złożyli w dniu 23 marca 2009 r. wniosek o rejestrację pojazdu wraz z wymaganymi dokumentami oraz zaświadczeniem o pozytywnym badaniu technicznym samochodu, który zarejestrowano wydając pozwolenie czasowe nr [...], zalegalizowane tablice rejestracyjne o numerze [...] oraz nalepkę kontrolną [...]. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta Ż. dokonał rejestracji przedmiotowego pojazdu, wydając dowód rejestracyjny serii [...] i kartę pojazdu [...]. Następnie do wydającego powyższą decyzję organu wpłynął dowód rejestracyjny przedmiotowego pojazdu zatrzymany przez Komendę Powiatową Policji w Ż. z uwagi na okoliczność, że kierownica w samochodzie, o którym mowa, znajdowała się po prawej stronie pojazdu, co nie spełnia warunków przewidzianych w przepisach ustawy o ruchu drogowym. Jak wynika z dalszej części uzasadnienia kwestie rejestracji pojazdów regulują przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (t. jedn. Dz. U. z 2007 r., Nr 186, poz. 1322). Organ wskazał ponadto, iż zgodnie z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r., Nr 32, poz. 262 ze zm.) kierownica w pojeździe o liczbie kół większej niż trzy, którego konstrukcja umożliwia rozwijanie prędkości przekraczającej 40 km/h, nie powinna być umieszczona po prawej stronie pojazdu. Kolegium podkreśliło, że w warunkach obowiązującego w Polsce ruchu prawostronnego, umieszczenie kierownicy po prawej stronie zdecydowanie wpływa na pogorszenie bezpieczeństwa na drodze, gdyż pogarsza widoczność w warunkach wyprzedzania innych pojazdów. W świetle obowiązujących w omawianej materii przepisów prawa Kolegium uznało, że wydanie decyzji o rejestracji przedmiotowego pojazdu nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa skutkującym stwierdzeniem nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Na powyższą decyzję, zgodnie z pouczeniem, R. R. złożył skargę do sądu administracyjnego, którą wydający kwestionowaną decyzję organ potraktował jako wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Decyzji zarzucono naruszenie przepisów kpa, art. 66 Prawo o ruchu drogowym, § 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, nieuwzględnienie obowiązujących w dniu wydania rozstrzygnięcia Dyrektyw Wspólnoty Europejskiej oraz nieprzestrzeganie wyroku ETS z dnia 5 czerwca 2008 r. (C 170/07). Jak wynika z treści odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wskazało, jaka okoliczność zawarta w art. 156 § 1 pkt 2 kpa stanowiła w niniejszej sprawie przyczynę stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Ż. Skarżący wywodził, iż decyzja nie została wydana bez podstawy prawnej, bowiem w jego opinii wydana została na podstawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, a także przedłożonych przez odwołującego się dokumentów, w tym zaświadczenia o pozytywnym badaniu technicznym pojazdu wydanym przez autoryzowaną stację diagnostyczną. Odwołujący się powołując się na wyrok ETS z dnia 5 czerwca 2008 r. (C 170/07) podniósł, że skoro zgodnie z prawem europejskim niezgodne jest stawianie wymogu przedstawienia badania technicznego pojazdu, to tym bardziej niezgodnie powinno być uzależnianie zarejestrowania pojazdu od okoliczności, po której stronie ów pojazd ma kierownicę. Odwołujący się ponadto przywołał Dyrektywę 70/311/EWG, zgodnie z którą żadne Państwo Członkowskie nie może w odniesieniu do układu kierowniczego odmówić ze względu na rodzaj pojazdu udzielenia homologacji typu WE lub krajowej homologacji lub zakazać sprzedaży, rejestracji lub dopuszczenia do ruchu pojazdów, jeżeli pojazdy te spełniają wymagania wskazanej Dyrektywy, postanowienia której z uwagi na powyższe zostały, w opinii odwołującego się, przez organ naruszone. W odwołaniu przywołano również Komunikat interpretacyjny Komisji w sprawie procedur rejestracji pojazdów silnikowych pochodzących z innego państwa, niż członkowskiego (Dz. U. UE. C. 07.68.15), zgodnie z którym wymagania techniczne przyjmującego państwa członkowskiego nie mogą prowadzić do nadmiernej modyfikacji pojazdu silnikowego. Rejestracja pojazdu silnikowego w innym państwie członkowskim oznacza, że właściwe władze tego państwa uznały, że pojazd silnikowy spełnia obowiązujące w tym kraju wymagania techniczne. Właściwe władze krajowe mogą odmówić homologacji pojazdu silnikowego, który uzyska homologację w innym państwie członkowskim, bez względu na to, czy był on zarejestrowany, czy nie, jeżeli pojazd silnikowy tworzy faktyczne zagrożenie dla zdrowia publicznego. Odwołujący się podniósł, iż brak jest jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, że umieszczenie kierownicy po prawej stronie w warunkach ruchu prawostronnego ma znaczny wpływ na pogorszenie bezpieczeństwa ruchu na drodze. Nie zgodził się ponadto z dokonaną przez organ w oparciu o Słownik Języka Polskiego wykładnią słowa "powinna", bowiem jak wynika z twierdzenia odwołującego się sformułowanie to nie oznacza kategorycznego wymogu, w omawianym przypadku umieszczenia kierownicy po lewej stronie pojazdu. Odwołujący się podkreślił, że o stronie umieszczenia w pojeździe kierownicy nie stanowi ponadto Konwencja o ruchu drogowym z dnia 8 listopada 1968 r. W treści odwołania przywołano ponadto Dyrektywy Rady Unii Europejskiej 70/311/EWG z dnia 8 czerwca 1970 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstwa Państw Członkowskich odnoszących się do układów kierowniczych pojazdów silnikowych i ich przyczep (Dz. U. UE.L.70.133.10 ze zm.) oraz Dyrektywę Komisji 1999/7/WE z dnia 26 stycznia 1999 r. dostosowująca do postępu technicznego dyrektywę Rady UE 70/311/EWG (Dz. U. UE.L.99.40.36 ze zm.). Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przywołane w odwołaniu przepisy prawa wspólnotowego nie stanowią podstawy zmiany poprzednio wydanej decyzji. Kolegium podkreśliło, że kwestie rejestracji pojazdów regulują przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów. Odnośnie przytoczonego przez skarżącego argumentu nieuregulowania kwestii umiejscowienia kierownicy przez Konwencję o ruchu drogowym z dnia 8 listopada 1968 r. organ wskazał, że umawiające się strony obowiązane są dopuścić do ruchu międzynarodowego na swoich terytoriach pojazdy samochodowe i przyczepy, odpowiadające warunkom określonym w jej rozdziale III. Zawarty natomiast w tym rozdziale art. 46 stanowi, że każdy pojazd samochodowy powinien być wyposażony w wytrzymały układ kierowniczy, pozwalający kierującemu na łatwą, szybką i niezawodną zmianę kierunku ruchu pojazdu. Art. 1z Konwencji stanowi z kolei, że określenie "kierunek ruchu" oznacza prawą stronę, jeżeli zgodnie z ustawodawstwem krajowym kierujący pojazdem jest obowiązany wymijać inny pojazd po swojej lewej stronie, w przeciwnym razie określenie to oznacza lewą stronę. Z uwagi na powyższe organ stwierdził ponownie, że w warunkach obowiązującego w Polsce ruchu prawostronnego, umieszczenie kierownicy po prawej stronie zdecydowanie wpływa na pogorszenie bezpieczeństwa na drodze, gdyż pogarsza widoczność w warunkach wyprzedzania innych pojazdów. Organ wskazał, że każde należące do Wspólnoty państwo może zachować odrębne regulacje, które mają na celu zapewnienie lub poprawę bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Podniósł nadto, że z orzecznictwa ETS oraz doktryny wynika wprawdzie możliwość stosowania wprost przepisów dyrektyw unijnych, jednak muszą zostać spełnione określone warunki, przede wszystkim w sposób wyczerpujący, jednoznaczny i konkretny muszą dawać podstawę do przyznania stronie uprawnienia, co nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie. Wniesiona na powyższą decyzję skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stanowiła w istocie powtórzenie treści odwołania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Wskutek rozpoznania w/w skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 5 grudnia 2009 r. w sprawie II SA/Bd 879/09 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wywodził, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 16 § 1 Kpa decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Kontrola decyzji organu I instancji możliwa była jedynie w trybach przewidzianych dla decyzji ostatecznych. W świetle powyższego Sąd stwierdził, że rozpatrzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. skargi skarżących z dnia [...] r. jako wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa decyzji z dnia [...] r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa stanowiło rażące naruszenie prawa. Sąd wywodził dalej, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy jest ono wyraźne i oczywiste. Poddaną kontroli sądowoadministracyjnej decyzją organ odwoławczy rozpoznał oczywiście niedopuszczalny środek zaskarżenia. W rozpoznawanej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja, którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...]r., nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji Starosty Ż. w sprawie rejestracji pojazdu samochodowego. Kolegium w decyzji z dnia [...] r. zawarło błędne pouczenie o przysługującym prawie zaskarżenia jej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy w terminie 30 dni od jej doręczenia. Decyzja ta została doręczona skarżącym w dniu 25 czerwca 2009 r., którzy w dniu 20 lipca 2009 r. złożyli od niej odwołanie. Organ nie pouczył skarżących o błędnym pouczeniu zawartym w decyzji z dnia [...] r. i nie poinformował ich o prawie żądania przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając decyzję o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Starosty Ż. w sprawie rejestracji pojazdu samochodowego działało jako organ I instancji. Zgodnie z art. 127 § 3 Kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. W art. 129 § 2 Kpa ustalony został czternastodniowy termin, w którym należy złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od dnia doręczenia decyzji stronie. Oznacza to, że skarżący poprzez błędne pouczenie zawarte w decyzji organu I instancji nie zachowali wymaganego przepisami prawa czternastodniowego terminu na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wprawdzie stosownie do art. 112 Kpa błędne pouczenie co do prawa wniesienia odwołania nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, jednakże nie można w ten sposób ani przyznawać stronie uprawnień naruszających ustalone prawem zasady postępowania administracyjnego, ani też usankcjonować nieistniejących zasad zaskarżania, wskazanych przez organ pierwszej instancji. O dopuszczalności i trybie wnoszenia środków zaskarżenia nie decydują bowiem organy administracji, lecz przepisy prawa, które organy winny prawidłowo stosować. Niewątpliwie więc środek zaskarżenia od decyzji organu I instancji był niedopuszczalny, co organ odwoławczy winien był stwierdzić w trybie art. 134 Kpa. Kolegium rozpoznało jednak środek zaskarżenia i na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymało w mocy swoje orzeczenie wydane w I instancji. Powyższe stanowiło przesłankę stwierdzenia nieważności postanowienia przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. W konsekwencji dawało to podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Przepis ten stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kpa lub w innych przepisach. Uchybienie powyższe w oparciu o przesłankę wynikającą z art. 156 §1 pkt 2 Kpa, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Dlatego Sąd stwierdził naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji (art. 134 p.p.s.a.). W kwestionowanej decyzji nie zamieszczono prawidłowego pouczenia o trybie jej zaskarżenia. Ów błąd organu nie może - stosownie do art. 112 Kpa - szkodzić stronie. Wobec tego w terminie 7 dni od dnia powzięcia wiadomości o wniesieniu odwołania po terminie skarżący może zwrócić się do organu odwoławczego z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (art. 58 Kpa). Dnia [...] r. SKO w B. wydało ponownie decyzję utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia [...] r. z podobnym uzasadnieniem jak poprzednio. Z akt sprawy nie wynika, aby, zgodnie z zaleceniami wynikającymi z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 grudnia 2009 r., Kolegium zajęło się kwestią związaną z wniesieniem wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy po terminie. Od w/w decyzji SKO wnieśli skargę R. R. i A. N., wnosząc i wywodząc podobnie jak dotychczas. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega więc na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przy czym należy zauważyć, iż na podstawie art. 134 powyższej ustawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jego treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze. W niniejszej sprawie organ dopuścił się rażącego naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Po pierwsze, SKO nie zastosowało się do zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2009 r., tj. po raz wtóry rozpatrzyło wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy pomimo wniesienia go po terminie wskazanym w art. 129 § 2 kpa w zw. z art. 127 § 3 kpa. Aby wyjaśnić ewentualną kwestię związaną z przywróceniem skarżącemu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, Sąd zwrócił się do Kolegium o dostarczenie akt dotyczących tej okoliczności, jednakże takowe nie zostały dołączone. Kolegium zatem ponownie rozpoznało wniosek pomimo niedopuszczalności spowodowanej jego złożeniem po terminie. W tym zakresie zatem Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu w/w wyroku WSA z dnia 9 grudnia 2009 r. w sprawie II SA/Bd 879/09. Takie działanie organu naruszyło art. 153 ppsa, w myśl którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia oraz art. 134 zd. 1 Kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Po drugie, w wydaniu zaskarżonej decyzji brały udział osoby, które wcześniej wydawały decyzję z dnia [...] r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Osobami tymi byli J. B. i J. K.. Jak wyjaśnił NSA w wyroku z dnia 10 marca 2009 r. (II OPS 2/09, ONSAiWSA 2009/4/60), członek samorządowego kolegium odwoławczego, który brał udział w wydaniu decyzji zaskarżonej wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy, podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 K.p.a. oraz art. 2 i 78 Konstytucji RP w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r. sygn. akt P 57/07. Zatem w/w osoby podlegały wyłączeniu. Naruszenie przepisów o wyłączeniu organu pociąga za sobą te same skutki, co naruszenie przepisów o właściwości. Skutkuje to stwierdzeniem nieważności decyzji (tak wyrok NSA w Białymstoku z dnia 20 sierpnia 2002 r., SA/Bk 409/02, LEX nr 313859). Ponowne rozpoznanie sprawy winno nastąpić z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd uwag. Mając powyższe na uwadze, w oparciu art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. (Dz. U. z 2003 r., Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.) w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi