II SA/Bd 95/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 marca 2011 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej B. w B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oddala skargę. Na podstawie art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2004 r., Dz. U. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), w zw. z art. 73 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r.- Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133, poz. 872 ze zm.), oraz art. 104 Kpa, po rozpatrzeniu wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...] o ustalenie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, przejętą z mocy prawa na rzecz Gminy [...] przy ul. [...], oznaczoną jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr 388/14, nr [...] i nr [...], zapisanie w księdze wieczystej Kw nr [...], Sądu Rejonowego w [...] - decyzją z [...] czerwca 2010 r. ([...]) Starosta [...] orzekł o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za powyższą nieruchomość z uwagi na złożenie wniosku po upływie ustawowego terminu. Od tej decyzji odwołała się SM "[...]", zarzucając rażące naruszenie art. 6,7 i 8 oraz art. 77 § 1 w zw. z art. 80 Kpa poprzez nienależyte wyjaśnienia stanu faktycznego - błędne ustalenie, że skarżący w odpowiednim terminie nie złożył wniosku o wypłatę odszkodowania. Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 2010 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 73 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem Wojewody organ I instancji w sposób rzetelny i wnikliwy zgromadził dowody w sprawie, prawidłowo przyjął, że nie może zostać ustalone i wypłacone odszkodowanie z uwagi na przekroczenie terminu do złożenia wniosku w pełni podzielając argumentację Starosty. Wg Wojewody w aktualnym stanie prawnym przepisy dające podstawę do ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne zawarte są w art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania może wystąpić jedynie podmiot będący właścicielem nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. i to w ściśle określonym przez ustawodawcę terminie. Termin ten jest terminem o charakterze materialno – prawnym – terminem zawitym i nie może być zmieniany przez organ ani przywracany. W złożonej skardze pełnomocnik ww. Spółdzielni zarzucił: rażące naruszenie art. 7 i 8 oraz art. 77 § 1 Kpa w zw. z art. 80 Kpa poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a w szczególności poprzez nienależyte ustalenie, iż skarżący nie złożył w odpowiednim terminie wniosku o wypłatę odszkodowania, które to naruszenia spowodowały wydanie decyzji odmawiającej ustalenia i wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, a więc miały istotny wpływ na wynik sprawy, naruszenie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, naruszenie art. 129 ust. 1 i 5 w zw. z art. 130 ww. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. poprzez jego niezastosowanie w sprawie. Wskazując na powyższe uchybienie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych. Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując całość argumentacji z zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Odnosząc powyższe stwierdzenie do niniejszej sprawy należało zbadać przede wszystkim zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie: Kpa) oraz zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity z 2004 r. Dz. U. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz zgodność tej decyzji z przepisami ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133 poz. 872 ze zm.). W związku z powyższym należy w pierwszej kolejności zauważyć, że po myśli art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Odszkodowanie wypłaca: gmina -w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi, Skarb Państwa - w odniesieniu do pozostałych dróg. Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości jest ostateczna decyzja wojewody. Jeżeli istnieje konieczność określenia granic nieruchomości, które przeszły na własność Skarbu Państwa lub własność jednostek samorządu terytorialnego, wydając decyzję, nie wydaje się decyzji o podziale nieruchomości. Odszkodowanie, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem. Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 (zd. 1) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z akt sprawy natomiast wynika, że stosowny wniosek noszący datę [...] maja 2007 r. dotyczący wypłaty odszkodowania wpłynął do organu [...] maja 2007 r. We wniosku tym Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" expressis verbis pisze "... zwracamy się o wypłatę odszkodowania za wymienioną nieruchomość zgodnie z zapisami art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną". Analizując zaś wcześniejszą korespondencję Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z Urzędem Miejskim w [...] należy zauważyć, że dotyczyła ona wyłącznie zniesienia współwłasności nieruchomości z wyłączeniem działek nr [...] i nr [...], które przejęte zostały w trybie art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, natomiast pismo z dnia [...] marca 2005 r. dotyczyło rozliczenia kosztów związanych ze zniesieniem współwłasności ze wzajemnym rozliczeniem finansowym, natomiast w piśmie z dnia [...] lutego 2005 r. jest mowa wyłącznie o zniesieniu współwłasności, z jednoczesny rozliczeniem wydatków z tym związanych. Natomiast przedmiotowy wniosek z [...] maja 2007 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...] " złożyła w dniu [...] maja 2007 r., a więc po upływie ustawowego terminu – 31 grudnia 2005 r., w związku z czym roszczenie wygasło, zgodnie z brzmieniem przepisu ust. 4 art. 73 przywoływanej ustawy. Powyższej oceny bynajmniej nie zmienia wydanie przez Wojewodę [...] decyzji stwierdzającej nabycie nieruchomości z mocy prawa przez Gminę [...] z dniem [...] stycznia 1999 r., dopiero w listopadzie 2006 r. Decyzja ta ma bowiem charakter wyłącznie deklaratoryjny, potwierdzający spełnienie ustawowych przesłanek i nabycie własności przez właściwy podmiot publicznoprawny w dacie określonej przez ustawę z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną tj. już 1 stycznia 1999 r., jednocześnie decyzja ta jest dokumentem stanowiącym podstawę do dokonania wpisu prawa własności w dziale drugim księgi wieczystej. W ocenie Sądu organy odmawiając ustalenia odszkodowania na rzecz skarżącej SM "[...]" w [...] nie uchybiły prawu. Z treści art. 73 ust. 4 ww. ustawy 13 października 1998 r. nie wynika bowiem wprost, że wniosek o odszkodowanie mógł być skutecznie wniesiony najpóźniej w dniu 31 grudnia 2005 r. natomiast w niniejszej sprawie dotychczasowi właściciele wnieśli wniosek ewidentnie po tym terminie tj. dopiero w maju 2007 r. Należy też zauważyć, że ustalony przez ustawodawcę termin obejmował okres 5 lat, a więc był wystarczająco długi na zapoznanie się z obowiązującym w tym zakresie prawem i złożenie wymaganego wniosku. Nadto trzeba podkreślić, że brak decyzji wydanej przez Wojewodę [...], stwierdzającej przejście własności nieruchomości na rzecz podmiotu publicznoprawnego nie zamykał dotychczasowym właścicielom drogi do składania wniosków odszkodowawczych, powodował jedynie konieczność zawieszenia postępowania do czasu potwierdzenia przejścia własności na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Takie stanowisko zostało przyjęte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 15 września 2009 r. sygn. akt P 33/07 Lex 515880, w którym Trybunał orzekł, że art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w zakresie w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji RP. Należy podkreślić, że Trybunał Konstytucyjny orzekając o zgodności z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, zgodnie z którym własność i inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej ochronie wskazał, że kwestionowana regulacja nie różnicuje ochrony prawnej przysługującej właścicielom. Wskazał także, iż przedmiotowy wniosek mógł być złożony niezależnie od uprzedniego wydania prawomocnej decyzji przez Wojewodę potwierdzającej wywłaszczenie ex lege. Nieuzasadniony jest zatem zarzut skargi, że wobec braku decyzji Wojewody [...] skarżąca SM "[...]" nie miała możliwości uzyskania odszkodowania ze względu na stanowisko Wojewody [...], który do [...] grudnia 2005 r. nie wydał decyzji potwierdzającej przejście własności nieruchomości zajętej pod drogę. Trybunał Konstytucyjny w ww. wyroku wyraźnie stwierdził, że "Funkcją decyzji wojewody wydawanej na podstawie art. 73 przepisów wprowadzających jest potwierdzenie wywłaszczenia konkretnej nieruchomości od dnia 1 stycznia 1999 r. Jeżeli zachodzi taka potrzeba, to decyzja wojewody na podstawie art. 73 ust. 3a przepisów wprowadzających, obejmuje także określenie granic nieruchomości. Jakkolwiek istotnie decyzja wojewody precyzuje szczegółowo przedmiot wywłaszczenia, to jednak okoliczność ta nie przesądza, że jej wydanie stanowiło warunek złożenia wniosku o odszkodowania. Skoro nabycie własności nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego nastąpiło 1 stycznia 1999 r., to również od tego dnia powstało prawo do żądania odszkodowania. Natomiast potwierdzenie wywłaszczenia w drodze decyzji wojewody ma charakter dowodowy. Zgodnie z treścią art. 73 ust. 3 przepisów wprowadzających decyzja wojewody stanowi podstawę wpisu w księdze wieczystej wynikającej z wywłaszczenia zmiany właściciela. Dlatego należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z 16 maja 2002 r., sygn. IVCKN 1071/00 (OSNC z 2003 r., nr 9, poz. 120), że decyzja Wojewody jest wyłącznym dowodem nabycia własności konkretnej nieruchomości. Skoro ustawodawca jednoznacznie wskazał sposób urzędowego potwierdzenia wywłaszczenia, to nie ma możliwości stosowania innych środków dowodowych (por. uchwała SN z 21 stycznia 2003 r., w sprawie o sygn. III CZP 77/02, OSNC z 2003 r., nr 11, poz. 144)" i dalej że "Dla samego zgłoszenia roszczenia odszkodowawczego, stanowiącego oświadczenie o skorzystaniu z prawa do odszkodowania, nie jest potrzebne uprzednie uzyskanie decyzji wojewody." Analiza akt sprawy w ocenie Sądu prowadzi do jednoznacznego wniosku, że zebrano kompletny materiał dowodowy pozwalający na merytoryczne rozstrzygniecie sprawy, realizując zasady wyrażone w art. 7, 8 oraz art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. Warto bowiem zauważyć, że Wojewoda [...] w swojej wcześniejszej niezaskarżonej decyzji z dnia [...] października 2009 r. – [...], uchylając decyzję organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2009 r. – [...] i przekazując Staroście [...] sprawę do ponownego rozpatrzenia między innymi stwierdził, że "Starosta [...] nie zbadał w sposób wyczerpujący korespondencji jaką prowadziła SM "[...]" z Urzędem Miasta w [...] od roku 2001 r. w sprawie zamiany nieruchomości, która to korespondencja mogłaby świadczyć, iż skarżący w ustawowym terminie złożył wniosek o wypłatę odszkodowania" i że "w przedmiotowej sprawie organ I instancji nie zwrócił się do Urzędu Miasta w [...], w celu ustalenia czy wniosek został złożony w terminie, nie uzupełnił też brakującej korespondencji jaką prowadziła Spółdzielnia z Urzędem Miasta w [...]. Powyższe uchybienia zostały przy ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej decyzją Starosty [...] z [...] czerwca 2010 r. [...] utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją usunięte. Reasumując należy stwierdzić, że wydając zaskarżoną decyzję wbrew wywodom zawartym w skardze nie naruszono obowiązującego prawa, a w szczególności przepisów wskazanych w pkt 1 i 2 skargi. Nie naruszono także przepisów wskazanych w pkt 3 skargi dotyczącym braku zastosowania art. 129 ust. 1 i 5 w zw. z art. 130 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarowaniu nieruchomościami. Przepisy te nie mogły mieć zastosowania w niniejszej sprawie skoro wniosek, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną złożony został w niniejszej sprawie z przekroczeniem terminu wskazanego treścią tego przepisu. W tym stanie rzeczy wobec braku przesłanek wskazanych w przepisach art. 145 § 1 ust. 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę na podstawie art. 151 tej ustawy należało oddalić.