II SA/Bd 955/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. R. Ł. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Wraz ze skargą skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 25 października 2012 r. oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym uznając, że skarżąca nie wykazała spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, w szczególności braku posiadania jakichkolwiek środków pieniężnych. W dniu [...] listopada 2012r. skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia wskazując, że sprawa nie miałaby miejsca przed sądem gdyby działanie organów władzy publicznej dysponującej środkami publicznymi było rzetelne i spełniające wymogi ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r. poz. 270), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 245 § 1 i 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie natomiast częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wyraźnie wynika, iż jedynym kryterium, jakim kieruje się Sąd rozpatrując wniosek strony w tym przedmiocie są możliwości zarobkowe i sytuacja finansowa strony. Powołany przepis nie pozostawia również wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. To wnioskodawca, zatem obowiązany jest rzetelnie i rzeczowo przedstawić swoją sytuację majątkową w sposób umożliwiający jej ocenę. Jak wynika z przedłożonego przez skarżącą formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca we wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje z mężem J. Ł.. Ich łączny dochód z tytułu emerytur wynosi [...] zł miesięcznie. Wnioskodawczyni, że posiada [...] m2 mieszkanie własnościowe. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Zwrócić uwagę należy, że zgodnie z art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru, jednakże jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, i którym mowa w art. 252 § 2 P.p.s.a. okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona skarżąca jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie zarządzenia Sędziego z dnia 6 grudnia 2012 r. wezwano skarżącą do wykazania rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącej poprzez nadesłanie następujących dokumentów i oświadczeń: 1/ kopii dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanego aktualnie przez skarżącą oraz męża dochodów, 2/ szczegółowego oświadczenia o wysokości aktualnych przeciętnych miesięcznych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny (m.in. poszczególne opłaty eksploatacyjne, koszty zakupu wyżywienia, leczenia itp.), 3/ wyciągu z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu [...] stycznia 2013 r. (k. 38 akt sądowych). Termin do jego wykonania upłynął z dniem [...] stycznia 2013 r. W wyznaczonym terminie skarżąca złożyła do akt jedynie kopię decyzji, z których wynika wysokość emerytury skarżącej i jej męża. W pozostałym zakresie skarżąca nie udzieliła odpowiedzi wskazując jedynie na wadliwość decyzji ZUS ustalającej wysokość należnego jej świadczenia. Analiza informacji dotyczących sytuacji rodzinnej i finansowej strony, zawartych jedynie w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie pozwala na przyjęcie, że skarżąca wyjaśniła okoliczności uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy. Ilość posiadanych informacji jest przede wszystkim zbyt mała, a same informacje zbyt ogólne do rzetelnego rozpoznania wniosku. Prawo pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i stanowi instytucję przyznawaną wyjątkowo i w szczególnych okolicznościach – przy czym – jak już wskazano na wstępie, okoliczności te muszą zostać przedstawione i udokumentowane przez stronę domagającą się przyznania prawa pomocy. Skarżąca natomiast, zdaniem Sądu, składając wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dodatkowo podkreślić należy, że celem instytucji prawa pomocy jest wsparcie tych osób, których sytuacja majątkowa jest taka, że nie są one w stanie same ponieść kosztów toczącego się postępowania, a to pozbawiłoby je możliwości skorzystania z konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do sądu, tym samym ma ona charakter wyjątkowy. Prawo pomocy w pierwszej kolejności winno być przyznawane osobom bezrobotnym, samotnym, bez stałego źródła dochodu i bez majątku. W omawianej sprawie nie sposób ocenić, czy taka sytuacja występowała. Z przedstawionych na wezwanie sądu kopii decyzji ZUS określających wysokość uzyskiwanych świadczeń emerytalnych skarżącej i jej męża wynika, iż miesięczny dochód netto dwuosobowego gospodarstwa domowego wynosi około [...] zł (dochód skarżącej ok. [...] zł z łącznie z kwotą potrącaną z tytułu egzekucji sądowej oraz dochód męża [...] zł.). Skarżąca nie przedstawiła natomiast, pomimo wezwania sądu, chociażby aktualnego całkowitego zestawienia comiesięcznych koniecznych wydatków, ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym. Skarżąca nie skorzystała również z możliwości przedstawienia dokumentów potwierdzających jej sytuację finansową tj. przedstawienia wydruków z kont bankowych. Zważyć należy, że na obecnym etapie postępowania koszty sądowe w niniejszej sprawie, z uwagi na jej przedmiot, obejmują wpis sądowy w wysokości 200 zł. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie posiadanych informacji uznać należy, iż nie można przyjąć, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co jest przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym jak również, że zaistniały przesłanki przyznania takiej pomocy w zakresie częściowym. Brak jest podstaw do uznania, aby skarżąca z uzyskiwanych przez jej rodzinę dochodów nie posiadała możliwości poniesienia kosztów sądowych wraz z ewentualnymi kosztami uzyskania pomocy prawnej. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.