II SA/Bd 955/14
WyrokWSA w Bydgoszczy2014-11-17
Skład orzekający: Elżbieta Piechowiak, Joanna Brzezińska, Jarosław Wichrowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo pomniejszył wysokość przyznanej pomocy na zalesianie z tytułu premii pielęgnacyjnej z powodu niewykaszania roślinności zagłuszającej sadzonki oraz niezastosowania środków ochrony roślin (repelentów) zgodnie z planem zalesienia?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności zasady dwuinstancyjności. Organ odwoławczy nie rozpoznał merytorycznie zarzutów odwołującego dotyczących nieprawidłowości w grodzeniu uprawy leśnej, mimo że organ I instancji zawarł w uzasadnieniu swojej decyzji stwierdzenia dotyczące tej kwestii i ich konsekwencji finansowych. Ponadto, decyzja organu I instancji zawierała sprzeczności między rozstrzygnięciem a uzasadnieniem w zakresie grodzenia.Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie pomocy na zalesianie. Po kontroli stwierdzono nieprawidłowości w zakresie niewykaszania roślinności zagłuszającej sadzonki oraz niezastosowania repelentów, co skutkowało pomniejszeniem premii pielęgnacyjnej. Stwierdzono również nieprawidłowości w wykonaniu grodzenia uprawy leśnej, które organ I instancji częściowo uwzględnił w uzasadnieniu, wskazując na możliwość zwrotu nienależnie pobranych środków, jednakże organ odwoławczy uznał tę kwestię za nieprzedmiotową dla rozstrzygnięcia. Rolnik zakwestionował zasadność pomniejszeń oraz sposób rozpatrzenia jego odwołania przez organ odwoławczy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 17 listopada 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant: asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 5 listopada 2014 roku sprawy ze skargi I. S. na decyzję Dyrektora K-P Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie wypłaty płatności na zalesianie w pomniejszonej wysokości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. z siedzibą w S. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Dyrektora K-P Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. na rzecz I. S. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
I. Z. S. ... 2011r. złożył w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Biuro Powiatowe w L. wniosek o przyznanie pomocy na zalesienie na rok 2011, do powierzchni 4,18 ha, zabezpieczenie przed zwierzyną – grodzenie 2-metrowa siatką metalową pow. 0,60 ha (pkt 11), premia pielęgnacyjna 5 lat na terenach o korzystnej konfiguracji powierzchnia 4,18 ha (pkt 12), ochrona uprawy przez zwierzyną – zabezpieczenie repelentami powierzchnia 0,05 ha (pkt 13), premia zalesieniowa 15 lat do powierzchni 4,18 ha (pkt 14). Wnioskodawca wskazał powierzchnię działki ewidencyjnej ... (pow. 7,13 ha) do zalesienia 4,18 ha. Decyzją z dnia ... 2012r. (nr ...) w sprawie przyznania pomocy na zalesienie Kierownik BP ARiMR w L. z/s w S. przyznał I. S. płatność z tytułu 1. wsparcia na zalesienie w wysokości 23 017,00 zł, 2. premii pielęgnacyjnej w wysokości 4064,10 zł oraz 3. premii zalesieniowej w wysokości 6604,40 zł. W uzasadnieniu organ powołał się na wyniki przeprowadzonej w dniu 2... 2012r. wizytacji terenowej na założonej uprawie leśnej (raport z czynności kontrolnych nr ...).
I. S. ... 2013 r. złożył wniosek o wypłatę pomocy na zalesienie (PROW 2007-2013) na rok 2013 r. W trakcie kontroli zalesienia na działce I. S. w dniu ... 2013 r. stwierdzono nieprawidłowości w zakresie nieodpowiedniej wysokości siatki, niewykaszania roślinności zagłuszającej sadzonki, nie zastosowanie indywidualnych środków ochrony roślin (raport z czynności kontrolnych nr ...). Po otrzymaniu raportu wnioskodawca pismem z dnia ... 2013 r. złożył wyjaśnienia na temat odnotowanych uchybień, które nie zostały uwzględnione.
Decyzją z dnia ... 2014 r. (nr ...) Kierownik BP ARiMR w L., orzekł o przyznaniu pomocy na zalesianie w pomniejszonej wysokości, przyznając I. S. płatność z tytułu:
1. premii pielęgnacyjnej w wysokości 3 851,87 zł., w tym kwota pomocy z tytułu zastosowanej ochrony uprawy leśnej przed zwierzyną – zabezpieczenie repelentami 0,00 zł.
Organ określił kwotę sankcji nałożonych na podstawie wniosku poprzez zmniejszenie o 5% składowej "premia pielęgnacyjna za utrzymanie nowej uprawy leśnej" z powodu niewykaszania roślinności zagłuszającej sadzonki, co stanowiło kwotę 202,73 zł,
2. premii zalesieniowej w wysokości 6 604,40 zł. Łącznie przyznano płatność w wysokości 10456,27 zł.
Razem 10 456,27 zł, w tym środki budżetu Unii Europejskiej 8 365,01 zł, środki krajowe 2 091,26 zł. Pomoc na zalesianie została przyznana do powierzchni objętej zobowiązaniem 4,18 ha.
W uzasadnieniu organ podał, że wyliczenia dokonano po uwzględnieniu kontroli przeprowadzonej na miejscu, po uwzględnieniu potrąceń: - zmniejszenie pomocy z powodu nieprzestrzegania realizacji planu zalesienia oraz niestosowania indywidualnych środków ochrony roślin w celu ochrony uprawy leśnej przed zwierzętami na założonej uprawie zgodnie z planem zalesienia albo brakiem dowodu zakupu repelentów.
W raporcie z przeprowadzonej kontroli na miejscu inspektorzy terenowi zastosowali również kod pokontrolny ... – "rolnik nie zastosował indywidualnych środków ochrony roślin na założonej uprawie zgodnie z planem zalesienia, według wskazań inspektorów nieprawidłowość dotyczy roku 2013. Organ wskazał, iż powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie zgodnie z planem zalesiania w odniesieniu do stosowania ochrony uprawy leśnej przed zwierzyną z zastosowaniem repelentów wynosi 0,05 ha. W związku z nieprzestrzeganiem realizacji planu zalesienia i niestosowania indywidualnych środków ochrony roślin w celu ochrony uprawy leśnej przed zwierzętami na założonej uprawie zgodnie z planem zalesienia albo brakiem dowodów zakupu repelentów, pomoc na zalesianie z tytułu premii pielęgnacyjnej została pomniejszona w części dotyczącej stosowania indywidualnych środków ochrony roślin o 9,50 zł
Nadto w związku ze stwierdzeniem w trakcie kontroli na miejscu, że rolnik nie wykosił roślinności zagłuszającej sadzonki zgodnie z planem zalesienia, zastosowany został kod pokontrolny ..., w konsekwencji czego premia pielęgnacyjna została pomniejszona o 5% (w wysokości 202,73 zł). Łącznie płatność zalesieniowa z tytułu premii pielęgnacyjnej za 2013r. została zatem pomniejszona o kwotę 212,23 zł (9,50 + 202,73) poprzez uwzględnienie zmniejszeń wynikających z niestosowania repelentów oraz niewykaszania roślinności. Z tytułu premii zalesieniowej wysokość pomocy nie uległa zmianie.
Dalej organ stwierdził, że w trakcie kontroli na miejscu inspektorzy stwierdzili, iż grodzenie uprawy zostało wykonane nieprawidłowo, w związku z czym zastosowany został kod pokontrolny ... - "wysokość siatki nie została dotrzymana (2m) lub siatka nie jest metalowa". Organ wskazał również jak przedstawia się wielkość zobowiązania po uwzględnieniu kodu ..., skutkującego wykluczeniem grodzenia siatką metalową 2m obszaru 0,60 ha, wielkość zobowiązania (... grodzenie uprawy siatką metalową 2-metrową – pow. 0,00 ha) oraz stwierdził, że ustalona wysokość zobowiązania zalesieniowego nie uległa zmianie i wynosi 4,18 ha.
Kierownik BP ARiMR w L. wskazał również, że w związku z wykluczeniem powierzchni 0,60 ha grodzenia uprawy siatką metalową 2-metrową w wyniku stwierdzonych w trakcie kontroli na miejscu nieprawidłowości, kwota pomocy na zalesianie w ramach wsparcia na zalesienie uległa zmniejszeniu. W wyniku powyższego różnica między kwotami wypłaconymi w latach poprzednich (2011/2012) a przysługującymi na podstawie ustalonej nowej powierzchni grodzenia uprawy siatką metalową 2-metrową stanowi środki finansowe nienależnie pobrane. Na podstawie § 18 ust. 4 rozporządzenia zalesieniowego rolnik zwraca wsparcie na zalesienie w części przeznaczonej na ogrodzenie uprawy leśnej, jeżeli nie wykonał ogrodzenia części uprawy leśnej, nie zostało ono utrzymane do terminu wskazanego w planie zalesienia lub siatka użyta do grodzenia nie spełnia wymagań określonych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, a wykonanie tego ogrodzenia zostało przewidziane w planie zalesienia. Jednocześnie organ poinformował, że o sposobie zwrotu nienależnie pobranych środków finansowych strona zostanie poinformowana odrębnym pismem w ramach odrębnego postępowania.
W odwołaniu od powyższej decyzji I. S. wniósł o jej uchylenie i rozpatrzenie sprawy co do istoty przez organ odwoławczy lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zarzucił w zakresie premii pielęgnacyjnej, że plan zalesienia w 2013 r. zaleca wykaszanie roślinności zagłuszającej sadzonki według potrzeb. Zgodnie natomiast z pismem Ministerstwa Rolnictwa (załączonym do odwołania) potrzeby te określa beneficjent. Skarżący uznał, że w przypadku niektórych drzew, które były wyższe od chwastów potrzeby wykaszania nie było bowiem roślinność ta nie zagłuszała drzewek. Skarżący podaje, że decyzja ta była słuszna bowiem nie została zmarnowała ani jedna sadzonka, a nadto uwzględnił prośbę Koła Łowieckiego "A", wyrażona ustnie, a pisemnie ...2014r. (w załączeniu). Odwołujący się zakwestionował również pozbawienie go wsparcia na zalesienie z tytułu ogrodzenia uprawy siatka metalową 2m, negując ustalenia kontroli na miejscu w tym zakresie. Agencja stwierdza w piśmie z ...2014r., że "ogrodzenie metalowe 2-metrowe łączy się z drewnianym płotem przy budynku gospodarczym". Odwołujący stwierdził, że takiego nigdy nie było przy budynku gospodarczym, a siatka metalowa 2 metrowa zamykająca ogrodzenie całej uprawy jest usytuowana bezpośrednio przy płocie drewnianym od strony szosy, ale przy domu mieszkalnym. Dołączył do odwołania płytę CD z fotografiami oraz wniósł o kontrolę sprawdzającą.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T., decyzja z dnia ... 2014 (nr ...), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, § 8 ust. 1, 2 i 4, § 13 oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 48, poz. 390 z późn.zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu, poza wskazaniem podstawy prawnej rozstrzygnięcia, organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie z poszanowaniem przepisów, prawidłowo powołał i zastosował podstawę prawną zaskarżonej decyzji oraz oparł się o materiał dowodowy zebrany zgodnie z wymogami prawa. Organ drugiej instancji wskazał, że I. S. nie kwestionuje stwierdzonego braku stosowania repelentów w terminie do dnia ...2013r. jak również stwierdzonego braku wykaszania chwastów w terminie do dnia ...2013r., zatem uznała ustalenia kontroli będące podstawa ustaleń faktycznych organu pierwszej instancji w tym zakresie jako bezsporne.
W odniesieniu do zarzutu odwołującego się w zakresie potrzeby wykaszania zgodnie z planem zalesienia organ wskazał, że ustalenia Biura Kontroli na Miejscu zostały oparte na weryfikacji stanu faktycznego w oparciu o zapisy zawarte w planie zalesienia nr ..., zgodnie z którym wykaszanie chwastów porastających zalesiony grunt winno nastąpić w roku 2013 w terminie do dnia ...2013r., a po raz drugi do dnia ...2013r. Z kolei w kolumnie "częstotliwość wykaszania" plan zalesienia stanowi, że przedmiotowe prace należy wykonywać wg potrzeb. Powyższe oznacza, jak podaje organ, że prace pielęgnacyjne muszą zostać wykonane niezależnie od tego czy chwasty zagłuszają sadzony czy też nie w terminach podanych w planie, przy czym jeżeli zachodzi potrzeba producent może i powinien dokonać prac ponad te minimalne zabiegi określone w planie. To właśnie z tytułu tych czynność ustawodawca przewidział premię pielęgnacyjną. Uznaniu producenta została pozostawiona jedynie częstotliwość prac pielęgnacyjnych, a nie to czy zabiegi takie należy czy tez nie wykonać w danym roku. Organ odwoławczy stwierdził również, że pismo Ministerstwa, na które powołał się producent rolny w żadnym miejscu nie stanowi o tym, że wykaszanie winno odbywać się według potrzeb. Przeciwnie wskazuje natomiast, że: "wykaszania należy dokonywać zgodnie z planem zalesienia, jeżeli zapisy planu zalesienia nie są precyzyjne w przedmiotowym zakresie, zasadnym jest wystąpienie do służby leśnych o wykonanie odpowiedniego aneksu". W ocenie organu odwoławczego zebrany materiał fotograficzny dowodzi, że wykaszanie na powierzchni zajętej przez gatunek olszy było w roku 2013 niezbędne i konieczne. Odnośnie braku stosowania repelentów organ wskazuje, że beneficjent zadeklarował stosowanie tych środków na powierzchni 0,05 ha a plan zalesienia wskazuje, że ich zastosowanie powinno nastąpić wg zaleceń w terminie do ... 2013 r. i w interesie beneficjenta leżało aby środki te zastosować w porozumieniu z Nadleśnictwem. Zastosowanie tych środków po kontroli nie może mieć wpływu na wyniki kontroli, tj. nie ma mocy wstecznej. W związku z powyższym płatność z tytułu premii pielęgnacyjnej została pomniejszona zgodnie z przedstawionymi wyliczeniami, a premia zalesieniowa nie uległa zmianie i wynosi 6 604,40 zł zgodnie z decyzją pierwszoroczną.
Organ odwoławczy, powołując się na treść § 13 ust. 5 rozporządzenia MRiRW z dnia 19 marca 2009 r. odniósł się następnie do błędu ... – "brak grodzenia lub siatka nie została dotrzymana" i stwierdził, że okoliczność ta nie jest przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, gdyż sprawa kontynuacyjna dotyczy wyłącznie kwestii premii pielęgnacyjnej oraz premii zalesieniowej. Ustalenia kontroli na miejscu w zakresie błędu ... będą przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego. Z uwagi na to organ uznał, że brak jest podstaw do ustosunkowania się do zasadności tego ustalenia. Nadto wskazując na art. 6 K.p.a. organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji była prawidłowa i zgodna z obowiązującymi przepisami prawa.
I. S. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. nr ... z dnia ... 2014r. na decyzję nr ... z dnia ... 2014 r. w sprawie przyznania pomocy na zalesienie w pomniejszonej wysokości, zarzucił naruszenie art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wpieraniu rozwoju obszarów wiejskich, §19 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. oraz art. 6 K.p.a. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżący, analogicznie jak w odwołaniu, zakwestionował zmniejszenie premii pielęgnacyjnej z uwagi na stwierdzenie niewykaszania roślinności zagłuszającej sadzonki. Podniósł, że w uzasadnieniu skarżonej decyzji organ wskazał, że plan zalesienia w kolumnie "częstotliwość wykonywania" stanowi, ze przedmiotowe prace należy wykonywać wg potrzeb. Skarżący zakwestionował wykładnię tego zapisu zaprezentowaną przez organ odwoławczy jako dowolną i błędną interpretację planu zalesiania. Załącznik do rozporządzenia MRiRW z dnia 31.05.2010r., mówi bowiem o "niewykaszaniu roślinności zagłuszającej sadzonki". Zdaniem skarżącego słowo "zagłuszającej" ma istotne znaczenie dla sprawy bowiem niektóre gatunki drzew lubią zacienienie boczne, bezmyślne wykaszanie może spowodować więcej szkód niż pożytku. Skarżący zarzucił również, że organ odwoławczy nie rozpatrzył jego odwołania w punkcie odnoszącym się do ustaleń kontroli w sprawie siatki, jego zdaniem prawidłowość ogrodzenia siatką potwierdziły już dwie kontrole: z Nadleśnictwa S. i ARiMR w T., po czym została wydana ostateczna decyzja. Kierownik BP ARiMR w decyzji z ...2012r. rozstrzygnął ten punkt powodując wykluczenie grodzenia siatką 2m obszaru 0,60 ha. Kwestionowanie obecnie grodzenia jest zdaniem skarżącego dziwne i niezrozumiałe. Dalsze postępowanie w tej kwestii będzie dotyczyło zwrotu wypłaconej płatności z tego tytułu jako środki finansowe nienależnie pobrane.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tekst jedn. Dz.U. z 2012r. poz. 270 z późn.zm., dalej – "P.p.s.a.").
W zakresie tak określonej kognicji skarga podlegała uwzględnieniu, nie wszystkie jednak jej zarzuty są zasadne.
Przedmiot sądowej kontroli w niniejszym postępowaniu stanowi decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. (dalej Dyrektor OR ARiMR) z dnia ... 2014r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z/s w S. (dalej Kierownik BP ARiMR) z dnia ... 2014r. nr ... w sprawie wypłaty pomocy na zalesianie w pomniejszonej wysokości.
Warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich regulują przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013r. poz. 173) - art. 1 pkt 2, art. 5 ust. 1 pkt 15.
Z kolei szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", zwanej dalej "pomocą na zalesianie", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, regulują przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 48, poz. 390 z późn.zm.), zwanego dalej; "rozporządzeniem zalesieniowym".
Na wstępie dalszych rozważań wskazać należy, iż zgodnie z treścią przepisu intertemporalnego § 2 pkt 1 lit. b a contrario i § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2013r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2014r. poz. 36), zastosowanie w sprawie ma rozporządzenie zalesieniowe w brzmieniu nadanym rozporządzeniem zmieniającym z 17 grudnia 2013r. Przedmiotowe postępowanie w sprawie przyznania pomocy na zalesianie zostało bowiem wszczęte wnioskiem I. S. z dnia ... 2013r.
Zgodnie z § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia, pomoc na zalesianie gruntów rolnych jest przyznawana rolnikowi (...), jeżeli:
1) został wpisany do ewidencji producentów stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
2) zobowiązał się do:
a) wykonania zalesienia gruntów, na których do dnia złożenia wniosku o pomoc była prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zgodnie z normami określonymi w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego,
b) pielęgnacji założonej uprawy leśnej przez 5 lat od dnia wykonania zalesienia
- zgodnie z planem zalesienia, o którym mowa w przepisach o lasach, zwanym dalej "planem zalesienia";
3) zobowiązał się do prowadzenia założonej uprawy leśnej, o której mowa w pkt 2 lit. b, przez 15 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie;
4) są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z uwzględnieniem przepisów art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn.zm.);
5) uzyskał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego zalesienia - w przypadku gdy planowane zalesienie jest przedsięwzięciem, którego realizacja wymaga, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227, z późn.zm.), uzyskania takiej decyzji.
Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia, pomoc na zalesienie obejmuje:
1) wsparcie na zalesienie - stanowiące jednorazową, zryczałtowaną płatność z tytułu poniesionych kosztów zalesienia i ewentualnego ogrodzenia uprawy leśnej w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną w pierwszym roku, licząc od dnia wykonania zalesienia;
2) premię pielęgnacyjną - stanowiącą zryczałtowaną płatność z tytułu poniesionych kosztów prac pielęgnacyjnych oraz ochrony uprawy leśnej przed zwierzyną w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną corocznie przez 5 lat, licząc od dnia wykonania zalesienia;
3) premię zalesieniową - stanowiącą zryczałtowaną płatność z tytułu utraconych dochodów wynikających z przeznaczenia gruntów rolnych na grunty leśne w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną corocznie przez 15 lat, licząc od dnia wykonania zalesienia.
Plan zalesienia realizuje się do dnia wypłaty: 1) wsparcia na zalesienie - w przypadku rolników uzyskujących wyłącznie tę część pomocy na zalesianie; 2) ostatniej premii pielęgnacyjnej - w przypadku pozostałych rolników. Plan zalesienia przechowuje rolnik, a jego kopię nadleśniczy, przez okres realizacji tego planu (§ 8 ust. 2 i 3).
Wysokość pomocy na zalesianie, w danym roku kalendarzowym, ustala się jako iloczyn stawek wsparcia na zalesienie, premii pielęgnacyjnej lub premii zalesieniowej na hektar gruntu i powierzchni zalesionego gruntu objętego obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 6 ust. 2 lit. c rozporządzenia nr 65/2011, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności, w szczególności zmniejszeń lub wykluczeń, o których mowa w art. 16 i art. 21 rozporządzenia nr 65/2011, a w przypadku wsparcia na zalesienie - zmniejszeń lub wykluczeń, o których mowa w art. 30 rozporządzenia nr 65/2011 (ust.4). Dalsze ustępy § 8 regulują szczegółowe zasady ustalania wysokości pomocy na zalesianie gruntów rolnych.
Zgodnie z § 13 ust. 1 rozporządzenia kierownik biura powiatowego Agencji, w drodze decyzji, odmawia przyznania pomocy na zalesianie, między innymi jeżeli rolnik: 1) nie złożył w wymaganym terminie oświadczenia, o którym mowa w § 12 ust. 2, lub 2) nie wykonał zalesienia zgodnie z planem zalesienia, przy czym w przypadku gdy nie zostało wykonane ogrodzenie uprawy leśnej, którego wykonanie zostało przewidziane w planie zalesienia, odmawia się przyznania pomocy na zalesianie jedynie w części przeznaczonej na to ogrodzenie.
Premia pielęgnacyjna i premia zalesieniowa, począwszy od drugiego roku realizacji planu zalesienia, jest wypłacana na wniosek o wypłatę pomocy na zalesianie, zwany dalej "wnioskiem o wypłatę", w terminie do dnia ... roku następującego po roku, w którym został złożony ten wniosek (§ 13 ust. 4)
Jeżeli przed dokonaniem wypłaty premii pielęgnacyjnej lub premii zalesieniowej zostanie stwierdzona okoliczność uzasadniająca dokonanie zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności, w szczególności zmniejszeń lub wykluczeń, o których mowa w art. 16 i art. 21 rozporządzenia nr 65/2011, kierownik biura powiatowego Agencji ustala, w drodze decyzji, wysokość tych premii za rok kalendarzowy, w którym stwierdzono te okoliczności, dokonując odpowiednich zmniejszeń lub wykluczeń, a jeżeli jest konieczne dokonanie wykluczenia, o którym mowa w art. 16 ust. 5 akapit trzeci i ust. 6 akapit drugi rozporządzenia nr 65/201 1, to w tej decyzji ustala również kwotę podlegającą odliczeniu na podstawie art. 16 ust. 7 rozporządzenia nr 65/2011 (§ 13 ust. 5).
Bezsporna między stronami pozostaje okoliczność, że ostateczną decyzją z dnia ... 2012r. Kierownik BP ARiMR przyznał J. S. (nr identyfikacyjny ...), na podstawie wniosku z ... 2011 oraz oświadczenia o wykonaniu planu zalesienia z ... 2012r., płatność na zalesianie z tytułu: 1. wsparcia na zalesianie w wysokości 23 017,00 zł, 2. premii pielęgnacyjnej w wysokości 4 064,10 zł – płatne corocznie przez okres 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia, 3. premii zalesieniowej w wysokości 6 604,40 zł – płatne corocznie przez okres 15 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia.
W dniu ... 2013r. skarżący złożył wniosek o wypłatę pomocy na zalesianie w 2013r., wskazując na pomoc realizowaną na podstawie dwóch decyzji, w tym ww. decyzji z dnia ... 2012r. nr .... Po przeprowadzeniu kontroli na miejscu w dniu ... 2013r. (protokół z kontroli nr ..., stwierdzone kody pokontrolne ..., ..., ...) Kierownik BP ARiMR decyzją z dnia ... 2014r. przyznał skarżącemu pomoc na zalesienie w pomniejszonej wysokości – płatność z tytułu:
1. premii pielęgnacyjnej wypłacanej na podstawie wniosku o wypłatę pomocy na zalesianie w wysokości 3851,87 zł, w tym kwota pomocy z tytułu zastosowanej ochrony uprawy leśnej przed zwierzyną: zabezpieczenie repelentami w wysokości 0,00 zł. Organ określił kwotę sankcji nałożonych na podstawie wniosku o wypłatę pomocy na zalesianie – zmniejszenie o 5% składowej "Premia pielęgnacyjna za utrzymywanie nowej uprawy leśnej" z powodu niewykaszania roślinności zagłuszającej sadzonki kwota 202,73 zł
2. premii zalesieniowej w wysokości 6 604,40 zł.
Pomoc na zalesianie została przyznana w łącznej kwocie 10 456,27 zł do powierzchni objętej zobowiązaniem 4,18 ha.
Organ pierwszej instancji przyznając pomoc na zalesianie na skutek wniosku z 2013r. z pomniejszeniami powołał się na przepisy § 8 ust. 1, 2 pkt 2, ust. 4, § 13 ust. 5 oraz §18 ust. 1 pkt 1, ust. 1a i ust. 4 rozporządzenia zalesieniowego.
Zgodnie z § 13 ust. 5 rozporządzenia, jeżeli przed dokonaniem wypłaty premii pielęgnacyjnej lub premii zalesieniowej zostanie stwierdzona okoliczność uzasadniająca dokonanie zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności, w szczególności zmniejszeń lub wykluczeń, o których mowa w art. 16 i art. 21 rozporządzenia nr 65/2011, kierownik biura powiatowego Agencji ustala, w drodze decyzji, wysokość tych premii za rok kalendarzowy, w którym stwierdzono te okoliczności, dokonując odpowiednich zmniejszeń lub wykluczeń, a jeżeli jest konieczne dokonanie wykluczenia, o którym mowa w art. 16 ust. 5 akapit trzeci i ust. 6 akapit drugi rozporządzenia nr 65/201 1, to w tej decyzji ustala również kwotę podlegającą odliczeniu na podstawie art. 16 ust. 7 rozporządzenia nr 65/2011.
Dokonane przez organ pomniejszenia przyznanej wypłaty pomocy na zalesianie wynikały przede wszystkim ze stwierdzenia nieprzestrzegania realizacji planu zalesienia nr ... oraz niestosowania indywidualnych środków ochrony roślin w celu ochrony uprawy leśnej przed zwierzętami na założonej uprawie zgodnie z planem zalesienia albo brakiem dowodu zakupu repelentów Kod pokontrolny ... "rolnik nie zastosował indywidualnych środków ochrony roślin na założonej uprawie zgodnie z planem zalesienia" w 2013r.
Powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie prawa pomocy na zalesianie, zgodnie z planem zalesiania w odniesieniu do stosowania ochrony uprawy leśnej przed zwierzyną z zastosowaniem repelentów wynosi 0,05 ha. W związku z nieprzestrzeganiem realizacji planu zalesiania i niestosowania indywidualnych środków ochrony roślin w celu ochrony uprawy przed zwierzyną zgodnie z tym planem albo brakiem dowodu zakupu repelentów, pomoc z tytułu premii pielęgnacyjnej została pomniejszona o 9,50 zł.
Wskazać należy, że zgodnie z przepisem § 18 ust. 1a i 1b rozporządzenia rolnik zwraca premię pielęgnacyjną, w części przeznaczonej na ochronę uprawy leśnej przed zwierzyną, za cały okres jej pobierania, jeżeli nie zastosował indywidualnych środków ochrony, w tym repelentów, lub nie posiada dowodu zakupu repelentów, a zastosowanie tych środków zostało przewidziane w planie zalesienia.
Jeżeli rolnik:
1) nie zastosował indywidualnych środków ochrony, w tym repelentów, na części gruntów, na których powinien zgodnie z planem zalesienia je zastosować, lub
2) posiada dowody zakupu repelentów w ilości niewystarczającej na ich zastosowanie na części gruntów, na których powinien zgodnie z planem zalesienia je zastosować
- zwraca premię pielęgnacyjną, w części przeznaczonej na zastosowanie indywidualnych środków ochrony, w tym repelentów, wypłaconą w odniesieniu odpowiednio do gruntów, na których ich nie zastosował, lub do gruntów, na których nie mógł zastosować repelentów ze względu na ich niewystarczającą ilość, wynikającą z posiadanych dowodów zakupu.
Stwierdzić przyjdzie, iż w piśmie z dnia ... 2013r. skarżący potwierdził, że nie zastosował repelentów na przedmiotowej uprawie leśnej do dnia kontroli (tj. ...2013r.), a uczynił to dopiero po kontroli, na skutek zaleceń kontrolujących. Zgodnie z treścią planu zalesienia nr ..., określającego między innymi konieczne czynności wykonywane w ramach pielęgnacji założonej uprawy leśnej na działce nr ... (str. 16) na rok 2013 przewidziano czynności:
- poprawki I zabieg - sposób wykonania: ręczne dosadzanie sadzonek w miejscach wypadu, częstotliwość wykonania: wg oceny upraw, termin wykonania: do ...;
- pielęgnowanie gleby wokół sadzonek - sposób wykonania: ręczne wykaszanie chwastów kosą leśną oraz uzupełniające motyczenie gleby wokół sadzonek, częstotliwość wykonania: według potrzeb, termin wykonania: do ..., po raz drugi do ...,
- ochrona uprawy przed szkodami od zwierzyny leśnej – sposób wykonania: smarowanie uprawy repelentami zabezpieczającymi przed zgryzaniem, częstotliwość wykonania według zalecenia, termin wykonania: do ....
Wobec powyższego nie budzi wątpliwości, iż rolnik był obowiązany dokonać, w określonych w planie zalesienia terminach, wszystkich powyższych czynności pielęgnacyjnych, w tym zabezpieczenia uprawy poprzez smarowanie repelentami, na wskazanej we wniosku powierzchni, według wskazań, o które to producent rolny winien zwrócić się do autora planu zalesienia lub organów ARiMR. Zgodnie z powyższym zastosowanie repelentów na założonej przez skarżącego w 2012r. uprawie leśnej winno nastąpić w terminie do ...2013r., co bezspornie w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Zaistniały zatem podstawy do zastosowania pomniejszenia w związku z niezastosowaniem w 2013r. repelentów na powierzchni 0,05 ha, zgodnie z planem zalesienia.
Zasadniczy przedmiot sporu między stronami stanowią jednak okoliczności związane ze stwierdzonymi w toku kontroli nieprawidłowościami polegającymi w ocenie Kierownika BP ARiMR na:
- niewykoszeniu przez skarżącego na części uprawy rolnej roślinności zagłuszającej sadzonki w terminie określonym w cytowanym wyżej planie zalesienia czyli do ... 2013r. – zastosowano kod pokontrolny ZGR15
- nieprawidłowym wykonaniu grodzenia uprawy rolnej, w związku z czym zastosowano kod pokontrolny ... "wysokość siatki nie została dotrzymana (2 m) lub siatka nie jest metalowa. W raporcie z kontroli zostało bowiem stwierdzone, że grodzenie od strony zabudowań nie jest z siatki metalowej 2m.
W związku z pierwszą z powyższych nieprawidłowości organ pierwszej instancji zastosował pomniejszenie premii pielęgnacyjnej o 5%, co stanowi zmniejszenie o kwotę 202,73 zł, powołując się na § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia, zgodnie z którym rolnik zwraca premię pielęgnacyjną w wysokości, która jest określona w załączniku nr 6 do rozporządzenia, jeżeli w wyniku kontroli zostanie stwierdzone, że nie wykasza roślinności zagłuszającej sadzonki. Zgodnie z załącznikiem nr 6 do rozporządzenia określającym wysokość zmniejszeń lub zwrotów wsparcia na zalesienie i premii pielęgnacyjnej (poz.3) premia pielęgnacyjna z powodu niewykaszania roślinności zagłuszającej sadzonki podlega zmniejszeniu w wysokości 5 jej %.
Kwestionując ustalenia organu w tym zakresie oraz zastosowanie zmniejszenia premii pielęgnacyjnej skarżący w powyższym piśmie wyjaśniającym, jak również odwołaniu oraz skardze zarzucił, że plan zalesienia zaleca wykaszanie chwastów zagłuszających sadzonki w 2013r. wg potrzeb lub wydeptywanie przed opadami śniegu. Potrzeba wykaszania chwastów zagłuszających sadzonki była, zdaniem skarżącego, na powierzchni świerku i modrzewia z dębami i wykoszenie takie zostało wykonane, w pozostałych gatunkach potrzeby takiej nie było. Chwasty były znacznie niższe niż drzewka i nie zagłuszały sadzonek, przed dniem kontroli nie było również opadów śniegu, więc wdeptywanie chwastów nie było konieczne. Skarżący wziął również pod uwagę prośbę Koła Łowieckiego "A", wyrażoną ustnie, a pisemnie ...2014r. Skarżący zarzucił, że do odwołania dołączył płytę CD, ale organ nie ustosunkował się do tego dowodu. Nadto powołując się na pisma Ministerstwa Rolnictwa i Nadleśnictwa S. wskazał, że potrzeby wykaszania roślinności w uprawie leśnej określa właściciel plantacji według własnego uznania.
W ocenie Sądu powyższe zarzuty skargi są nieuzasadnione, bowiem należy podzielić stanowisko organów Agencji orzekających w niniejszej sprawie, iż plan zalesienia nr ... określał obowiązki rolnika związane z wykaszaniem roślinności zagłuszającej uprawę leśną na całym jej obszarze w roku 2013 w ten sposób, że rolnik obowiązany był dokonać wykaszania roślinności zagłuszającej według potrzeb, ale z uwzględnieniem minimum określonego jednoznacznie w planie zalesienia tj. dwukrotnie w konkretnych terminach do ... i po raz drugi do .... Gdyby jednak zaistniała potrzeba (dostrzeżona przez producenta rolnego) dokonania tego zabiegu pielęgnacyjnego więcej razy, wówczas dla dobra założonej uprawy leśnej, winien również przeprowadzić taki zabieg kolejny raz niezależnie od tych terminów. Brak w przedmiotowym planie wskazywanego przez skarżącego wydeptywania.
Z akt administracyjnych sprawy wynika bezspornie, że skarżący, nie wykonał wymaganego planem zalesienia nr ... wykaszania roślinności zagłuszającej sadzonki w terminie określonym konkretnie w planie zalesienia czyli do ... 2013r., jak również do dnia kontroli (listopad 2013r.). Dokumentacji fotograficznej sporządzonej w trakcie kontroli na miejscu wynika również jednoznacznie fakt zagłuszania uprawy leśnej roślinnością ją przysłaniającą, co potwierdza istnienie określonej w planie zalesiania "potrzeby" wykaszania. Potwierdza to również dołączona przez skarżącego dokumentacja fotograficzna. Podkreślić należy, iż plan zalesiania był sporządzony przez uprawniony podmiot, który określił najbardziej optymalne warunki dla prowadzenia uprawy leśnej, skarżący przyjął ten plan zalesienia do realizacji, miał również wiedzą i świadomość, że jest to jeden z podstawkowych warunków uzyskiwania przedmiotowej pomocy.
Nadto, wbrew zarzutom odwołania oraz skargi treść pisma Ministerstwa Rolnictwa i rozwoju Wsi Departamentu Płatności Bezpośrednich z dnia ... 2014r. (znak ... (...)) stanowiącego odpowiedź na zapytanie skarżącego w sprawie konieczności wykaszania roślinności na uprawie leśnej, nie potwierdza zasadności tezy prezentowanej przez skarżącego. Przeciwnie, Ministerstwo wskazując na charakter i rolę dla młodej uprawy leśnej zabiegu pielęgnacyjnego polegającego na wykaszaniu chwastów jednoznacznie stwierdziło, że wykaszania należy dokonywać zgodnie z planem zalesienia, co leży również w interesie beneficjenta. Jeżeli jego zapisy nie są precyzyjne w przedmiotowym zakresie, zasadnym jest wystąpienie do służb leśnych o wykonanie odpowiedniego aneksu.
Podkreślić również należy, iż zasady i warunki uzyskania płatności na zalesianie gruntów określają obowiązujące przepisy prawa wspólnotowego i krajowego, uszczegółowienie zasad realizacji zalesiania – zakładania i pielęgnacji konkretnej uprawy leśnej określa indywidualny plan zalesienia. Nie może zatem mieć żadnego wpływu na realizację przez producenta rolnego konkretnych obowiązków, w tym konieczność bądź częstotliwość wykonywania stosownych zabiegów ochronnych, czy też pielęgnacyjnych wola i prośba innych podmiotów, w tym koła łowieckiego i jego ocena konieczności wykaszania roślinności zagłuszającej uprawę leśną. Dokumentacja fotograficzna, w tym przywołana w decyzji organu odwoławczego wskazuje jednoznacznie, iż roślinność wokół uprawy leśnej zagłuszała ją, a stosowne wykaszanie nie zostało dokonane zgodnie z planem zalesienia. Uzasadniało to zatem, zgodnie z § 13 ust. 5 w zw. z §18 ust. 1 pkt 1 lit. a zastosowanie pomniejszeń określonych w decyzji organu pierwszej instancji.
Kolejną kwestię sporną pomiędzy skarżącym a organami ARiMR orzekającymi w niniejszej sprawie, co do zasady w sprawie wypłaty pomocy na zalesianie w pomniejszonej wysokości, stanowi stwierdzona w trakcie kontroli na miejscu w dniu ...2013r. nieprawidłowość związana z określonym we wniosku i planie zalesienia grodzeniem przedmiotowej uprawy leśnej.
Sąd zważył, że aczkolwiek w treści rozstrzygnięcia decyzji organu pierwszej i instancji z dnia ... 2014r. nie wskazano na tę nieprawidłowość i wynikające z niej dla producenta rolnego konsekwencje, to znaczną część uzasadnienia tej decyzji Kierownik BP ARiMR poświęcił właśnie tej kwestii i to zarówno w aspekcie ustaleń faktycznych, jak i podstawy prawnej.
Organ wskazał, że w trakcie kontroli na miejscu inspektorzy stwierdzili, iż grodzenie uprawy zostało wykonane nieprawidłowo, w związku z czym zastosowany został kod pokontrolny ... - "wysokość siatki nie została dotrzymana (2m) lub siatka nie jest metalowa". W raporcie z kontroli na miejscu zostało wskazane, że grodzenie od "strony zabudowań" nie jest z siatki metalowej 2m. W oparciu o wniosek I. S. z ....2011r. o przyznanie pomocy na zalesianie gruntów, pomoc na zalesianie przyznano decyzją z ....2012r. zgodnie z deklaracją wnioskodawcy, w tym 1. wsparcie na zalesienie (płatność jednorazowa) – pow. 4,18 ha w tym pow. 0,71 ha drzew iglastych i pow. 3,47 ha drzew liściastych oraz grodzenie uprawy siatką metalową 2-metrową – pow. 0,60 ha.
Termin wykonania zalesienia został zadeklarowany na wiosnę 2012r. Organ wskazał również jak przedstawia się wielkość zobowiązania po uwzględnieniu kodu ..., skutkującego wykluczeniem grodzenia siatką metalową 2m obszaru 0,60 ha, wielkość zobowiązania (... grodzenie uprawy siatką metalową 2-metrową – pow. 0,00 ha) oraz stwierdził, że ustalona wysokość zobowiązania zalesieniowego nie uległa zmianie i wynosi 4,18 ha.
W dalszej kolejności organ wskazał również, że w związku z wykluczeniem powierzchni 0,60 ha grodzenia uprawy siatką metalową 2-metrową w wyniku stwierdzonych w trakcie kontroli na miejscu nieprawidłowości, kwota pomocy na zalesianie w ramach wsparcia na zalesienie uległa zmniejszeniu. W wyniku powyższego różnica między kwotami wypłaconymi w latach poprzednich (2011/2012) a przysługującymi na podstawie ustalonej nowej powierzchni grodzenia uprawy siatką metalową 2-metrową stanowi środki finansowe nienależnie pobrane. Na podstawie § 18 ust. 4 rozporządzenia zalesieniowego rolnik zwraca wsparcie na zalesienie w części przeznaczonej na ogrodzenie uprawy leśnej, jeżeli nie wykonał ogrodzenia części uprawy leśnej, nie zostało ono utrzymane do terminu wskazanego w planie zalesienia lub siatka użyta do grodzenia nie spełnia wymagań określonych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, a wykonanie tego ogrodzenia zostało przewidziane w planie zalesienia. Jednocześnie organ poinformował, że o sposobie zwrotu nienależnie pobranych środków finansowych strona zostanie poinformowana odrębnym pismem w ramach odrębnego postępowania.
Także analizując wskazaną w decyzji pierwszoinstancyjnej podstawę prawną należy zwrócić uwagę na wskazanie między innymi § 18 ust. 4 rozporządzenia zalesieniowego, który odnosi się wyłącznie do nieprawidłowości dotyczących grodzenia oraz zwrotu wsparcia na zalesienie.
Tymczasem, mimo iż skarżący w toku postępowania, jak również w odwołaniu zakwestionował stwierdzoną przez organ nieprawidłowość w zakresie grodzenia przedmiotowej uprawy leśnej zgodnie z planem zalesienia i wnioskiem, Dyrektor OR ARiMR uznał, że kwestia ta nie stanowiła przedmiotu rozstrzygnięcia decyzją pierwszoinstancyjną bowiem będzie w tej sprawie wydana odrębna decyzja. W pkt 3 skargi I. S. zarzucił, że organ odwoławczy nie rozpatrzył punktu jego odwołania dotyczącego niedotrzymania wysokości siatki lub tego że siatka nie jest metalowa. Skarżący zakwestionował stanowisko organu odwoławczego wskazując, że decyzja Kierownika BP ARiMR z ...2012r. rozstrzygnęła ten punkt powodując wykluczenie grodzenia siatką 2m obszaru 0,60 ha. Dalsze postępowanie w tej kwestii będzie dotyczyło tylko zwrotu wypłaconej płatności z tego tytułu jako środki finansowe nienależnie pobrane. Podniósł, że prawidłowość grodzenia została potwierdzona uprzednio przez dwie kontrole, Nadleśnictwa S. oraz ARiMR w T., i na tej podstawie została wydana decyzja o przyznaniu płatności, która jest ostateczna.
W ocenie Sądu analiza treści decyzji organu pierwszej instancji potwierdza zasadność powyższego zarzutu skargi. Zwrócić należy uwagę, że wbrew stwierdzeniu organu odwoławczego decyzja organu pierwszej instancji, aczkolwiek nie wynika to z jej rozstrzygnięcia, ani też wprost, jednakże zawiera w uzasadnianiu jednoznaczne stwierdzenie kwestionowanej w toku postępowania przez rolnika nieprawidłowości. Ponadto, co zasadnie podnosi skarżący, Kierownik BP ARiMR stwierdził, że w związku z wykluczeniem powierzchni 0,60 ha grodzenia uprawy siatką metalową 2-metrową w wyniku stwierdzonych w trakcie kontroli na miejscu nieprawidłowości, kwota pomocy na zalesianie w ramach wsparcia na zalesienie uległa zmniejszeniu. W wyniku powyższego różnica między kwotami wypłaconymi w latach poprzednich (2011/2012) a przysługującymi na podstawie ustalonej nowej powierzchni grodzenia uprawy siatką metalową 2-metrową stanowi środki finansowe nienależnie pobrane.
Dla uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.) została zrealizowana nie wystarczy samo stwierdzenie, że w sprawie zapadły rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Właściwe wypełnienie zasady dwuinstancyjności wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć różnych organów, lecz zakłada jej podjęcie w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Chodzi zatem o to, by przeprowadzono dwukrotnie merytoryczne postępowanie, by dwukrotnie oceniono dowody, w sposób rzeczowy i poważny przeanalizowano wszelkie argumenty i opinie, i w konsekwencji doprowadzono do wydania takiego rozstrzygnięcia, które najlepiej odpowiadać będzie prawu, interesowi publicznemu i słusznym interesom strony. Przy czym istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zadaniem organu drugiej instancji w postępowaniu administracyjnym jest rozważenie, jak należy daną - indywidualnie rozpatrywaną - sprawę rozstrzygnąć zgodnie z zasadą praworządności i zasadą prawdy obiektywnej, a nie tylko, rozważyć czy utrzymać lub zmienić rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W niniejszej sprawie organ odwoławczy z naruszeniem powyższej zasady ogólnej oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 138 K.p.a., pomimo zarzutów odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji bez rozpatrzenia sprawy rozstrzygniętej decyzją pierwszoinstancyjną w jej całokształcie. Powyższe istotne naruszenie przepisów postępowania z pewnością może i winno mieć wpływ na wynik sprawy, zatem zaskarżona decyzja podlega uchyleniu zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu, z uwagi na stwierdzone i wskazane wyżej rozbieżności, a nawet sprzeczność pomiędzy treścią rozstrzygnięcia decyzji Kierownika BP ARiMR w L., a jej uzasadnieniem, zawierającym w istocie odrębne rozstrzygnięcie w aspekcie spornej nieprawidłowości dotyczącej grodzenia uprawy leśnej, zaistniała również konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwej decyzji organu pierwszej instancji. Decyzja ta została bowiem wydana z istotnym naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 6, art. 7, art. 9, art. 11 a także z art. 107 K.p.a.
Dodatkowo podkreślenia wymaga, iż organ bez uwzględnienia wniosków dowodowych strony i bez właściwej analizy zgromadzonych dowodów, uznał, wyłącznie na podstawie stwierdzenia w protokole z kontroli na miejscu z ... 2013r. że uprawa leśna nie została ogrodzona zgodnie z wnioskiem i planem zalesienia, mimo, że w trakcie uprzedniej kontroli, przed przyznaniem płatności na zalesienie, stwierdził prawidłowość tego grodzenia. Stanowiło to wszakże podstawę ustalenia i wypłaty płatności w tej części (zgodnie z § 12 i § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia zalesieniowego). W konsekwencji wobec takich rozbieżności wymaga jednoznacznego wyjaśnienia, czy uprzednia kontrola była nierzetelna, czy może nastąpiła zmiana stanu faktycznego od poprzedniej kontroli. Zważyć należy, co zupełnie pominął w swych rozważaniach organ pierwszej instancji, że przesłankę zwrotu wsparcia na zalesienie, w części przeznaczonej na ogrodzenie uprawy leśnej, zgodnie z § 18 ust. 4 rozporządzenia zalesieniowego, mogą stanowić odrębne stany faktyczne, zarówno gdy rolnik nie wykonał ogrodzenia części uprawy leśnej, jak i gdy nie zostało ono utrzymane do terminu wskazanego w planie zalesienia lub siatka użyta do grodzenia nie spełnia wymagań określonych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, a wykonanie tego ogrodzenia zostało przewidziane w planie zalesienia.
Niezasadny okazał się natomiast zarzut naruszenia § 19 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r., bowiem przepis ten w niniejszej sprawie nie stanowił podstawy orzekania organów administracji. Wskazać przyjdzie, iż zgodnie z przepisem § 19, w przypadku gdy premia pielęgnacyjna lub wsparcie na zalesienie nie zostały wypłacone i zachodzą przesłanki ich zwrotu określone w § 18 ust. 1, premia pielęgnacyjna lub wsparcie na zalesienie podlegają zmniejszeniu zgodnie z załącznikiem nr 6 do rozporządzenia (ust. 1). Zmniejszenia, o którym mowa w ust. 1, dokonuje, w drodze decyzji, kierownik biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o pomoc (ust. 2).
Przepis ten reguluje zatem odmienne sytuacje faktyczne, niż stanowiące przedmiot orzekania w niniejszym postępowaniu, ma zastosowanie po przyznaniu pomocy na zalesienie na skutek pierwotnego wniosku, gdy płatność nie została jeszcze wypłacona. W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy decyzje organów zostały wydane już w kolejnym roku, na skutek wniosku rolnika o wypłatę pomocy na zalesienie, o którym mowa w § 13 ust. 4 i 5 rozporządzenia.
Ponownie rozpatrując sprawę wniosku skarżącego o przyznanie pomocy na zalesianie za rok 2013 organ pierwszej instancji uwzględni powyższą ocenę prawną i wskazania, w szczególności uzupełni postępowanie wyjaśniające w zakresie niezbędnym do wydania rozstrzygnięcia także w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości i ewentualnych pomniejszeń. Wydane rozstrzygnięcie winno być jednoznaczne, precyzyjne i tożsame w zakresie jego podstawy prawnej, rozstrzygnięcia i uzasadnienia. Nadto stosując ewentualne sankcje za nieprawidłowości obowiązkiem organu jest uprzednie rozważenie ich wagi i konsekwencji z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia zalesieniowego oraz przepisów Unii Europejskiej, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 P.p.s.a. Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 P.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot poniesionych kosztów postępowania sądowego (uiszczonego wpisu od skargi - 200 zł).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło