II SA/Bd 955/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant sekretarz sądowy Kamila Wesołowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2019 roku sprawy ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz [...] kwotę [...](sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu wniosku S. G. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Starosty [...] z dnia [...] lipca 2019r. ([...]) w sprawie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem w bryle i przyłączami, na podstawie art. 58 § 1 a contrario i art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018r. poz. 2096 ze zm.), odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż wnioskiem z 19 lipca 2019 r. zawartym w złożonym zażaleniu S. G. zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie Starosty [...] z dnia [...] lipca 2019r. uzasadniając wniosek faktem, że uchybił terminowi nie z własnej winy. We wniosku wskazał, że załącza oświadczenie osoby, która odebrała decyzję i przekazała mu ją w dniu 12 lipca 2019 r. Wnioskodawca dołączył do zażalenia i wniosku oświadczenie podpisane przez A. W., że odebrała pismo ze Starostwa Powiatowego we [...] adresowane do p. S. G. w dn. [...].07.2019 r. W związku z niemożnością przekazania w tym samym dniu oddała pismo w dniu następnym, tj. [...].07.2019r. Wskazując wykładnię przepisów art. 58 § 1 i 59 k.p.a. w zakresie warunków przywrócenia uchybionego przez stronę terminu do dokonania czynności w postępowaniu administracyjnym Kolegium wywiodło, że wymagane jest spełnienie czterech przesłanek, które muszą wystąpić łącznie, aby możliwe było przywrócenie terminu na wniosek zainteresowanego, a mianowicie - uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy, wniesienie prośby o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której był ustanowiony ten termin (por. Komentarz do KPA - B. Adamiak, J. Borkowski - C.H. Beck - wyd.7). Ciążący na zainteresowanym obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu oznacza uwiarygodnienie swojej staranności oraz faktu, że przeszkoda powodująca uchybienie terminu była od niego (zainteresowanego) niezależna. Ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa więc na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Zdaniem organu odwoławczego w rozpoznawanej sprawie spełniona została przesłanka terminu wniesienia podania o przywrócenie terminu oraz dopełnienia wraz z podaniem o przywrócenie terminu czynności, dla jakiej ten termin był wyznaczony, skoro wniosek o przywrócenie uchybionego terminu złożony został jednocześnie z zażaleniem. Nie została jednak spełniona przesłanka uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Wnioskodawca powołuje się na fakt, że uchybił terminowi nie z własnej winy i na tą okoliczność dołączył do wniosku - wg jego treści - "oświadczenie osoby, która odebrała decyzję" i przekazała ją 12.07.2019r. Do wniosku dołączone zostało oświadczenie podpisane przez A. W.. Organ zważył, że osoba, której oświadczenie zostało dołączone do wniosku nie jest osobą, która - według potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy - odebrała w dniu [...] lipca 2019r. postanowienie Starosty [...]. Potwierdzenie odbioru korespondencji świadczy bowiem o tym, że przesyłka została odebrana przez dorosłego domownika w osobie - I. M.. Powyższe ustalenie pozostaje więc w sprzeczności z oświadczeniem dołączonym do wniosku o przywrócenie terminu, co do osoby, która odebrała postanowienie i rzekomo przekazała je adresatowi dopiero w dniu następnym, tj. 12 lipca 2019r. W konsekwencji Kolegium stwierdziło, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił okoliczności uzasadniających pozytywne rozstrzygnięcie wniosku, co skutkuje odmową przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Niezależnie od tego jednak Kolegium wskazało, że sam fakt przekazania korespondencji w dniu następnym po doręczeniu nie mógłby być uznany za uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia zażalenia. Doręczenie postanowienia rozpoczynało bowiem tylko siedmiodniowy termin na wniesienie zażalenia, który upływał 18 lipca 2019r. Nawet więc gdyby do przekazania korespondencji doszło w dniu 12 lipca 2019r. Wnioskodawca miał jeszcze sześć dni (licząc nawet od 13 lipca do 18 lipca 2019 r.) na wniesienie zażalenia. Nie wskazał zaś we wniosku żadnych okoliczności, które świadczyłyby o tym, że w tym czasie zaistniała niezależna od niego przeszkoda uniemożliwiająca terminowe złożenie zażalenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na to postanowienie S. G. wniósł o jego uchylenie i rozpoznanie merytoryczne sprawy. Zarzucił organowi naruszenia art. 6, art. 7, art. 8 i 10 k.p.a. w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a. polegające na rozpatrzeniu sprawy w oparciu o nierzetelnie zgromadzony materiał dowodowy. Zdaniem skarżącego, wydane w sprawie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oraz stwierdzeniu wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu, stoją w sprzeczności z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów. W uzasadnieniu wywiedziono, że o terminie wniesienia odwołania do 19 lipca 2019r. skarżący dowiedział się od pracownika organu pierwszej instancji. Poinformowano go również, że przesyłkę podpisała p. W. . Odwołanie złożył 19 lipca 2019r. i wówczas ten sam pracownik poinformował, że jest po terminie. Wówczas skarżący ponownie się odwołał powołując iż pismo faktycznie doręczono 12 lipca 2019r. Skarżący twierdzi, że dopiero z postanowienia Kolegium dowiedział się, że pismo było odebrane przez I. M.. Zarzucił, iż p. M. i p. W. są pracownicami stacji LPG, dla niego są osobami obcymi a nie jak wskazano domownikami. Niestety okazało się, ze praktykowane jest aby listonosz pozostawiał przesyłki na tej stacji, o czym skarżący dowiedział się niedawno. Zbiegiem okoliczności p. W. odbierała dla skarżącego inny list ze starostwa i była przekonana że chodzi o tę przesyłkę, a nie o przesyłkę odebraną przez p. M. w dniu 11.07.2019r. Skarżący podniósł, że jako obywatel ma prawo złożyć odwołanie ostatniego dnia terminu. Do skargi dołączono oświadczenia A. W. oraz I. M. z których wynika, że nie są domownikami S. G., są pracownicami stacji LPG w S. . W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie. Organ podniósł, że w skardze podniesiono odmienne argumenty niż w zażaleniu , a nadto skarga wskazuje na praktykę odbioru korespondencji dla skarżącego przez osoby trzecie na stacji LPG. Z uwagi na bliskość tego miejsca od miejsca zamieszkania Skarżącego można uznać, że doręczenia dokonano sąsiadowi, który podjął się przekazania pisma adresatowi (art. 43 k.p.a.). Nadto fakt przekazania korespondencji w dniu następnym od jej odebrania, nie może być uznany za brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu. Przedmiot sądowoadministracyjnej kontroli legalności w niniejszej sprawie stanowi postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] sierpnia 2019r. ([...]) o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Starosty [...] z [...] lipca 2019r. w sprawie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla zamierzenia polegającego na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem w jego bryle. Zgodnie z art. 141 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018r. poz. 2096 ze zm., dalej "k.p.a.") prawo do zażalenia na wydane w toku postępowania administracyjnego postanowienia służy stronie, gdy kodeks tak stanowi. Zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie (art. 141 § 1 i 2 k.p.a.). Zgodnie z art. 106 § 1 i § 5 k.p.a. jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ (wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie), zajecie tego stanowiska przez organ współdziałający następuje w drodze postanowienia, na które służy stronie zażalenie. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż postanowienie Starosty [...] z [...] lipca 2019r. zostało wydane w trybie uzgodnienia projektu decyzji Wójta Gminy w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy – na podstawie art. 64 ust. 1 i art. 53 ust. 4 pkt 6 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2018r. poz. 1945 ze zm.). Na podstawie tych przepisów skarżącemu, jako inwestorowi, przysługiwało zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia mu postanowienia Starosty z [...] lipca 2019r. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru powyższego postanowienia, kierowanego do skarżącego na adres S. ul. [...], [...], z którego wynika, że w dniu 11 lipca 2019r. odbiór przesyłki potwierdziła I. M., jako dorosły domownik. Wobec powyższego zasadniczo należałoby uznać, że siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie upływał dla skarżącego z dniem 18 lipca 2019r. Nie budzi jednocześnie wątpliwości w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, że skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie Starosty w dniu 19 lipca 2019r. wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego bez swojej winy terminu, wskazując, że osoba która odebrała decyzję przekazała mu ją w dniu 12.07.2019r. Do zażalenia skarżący dołączył oświadczenie A. W., iż odebrała pismo ze Starostwa w dniu 11.07.2019r., w związku z niemożnością jego przekazania pismo przekazała w dniu następnym. Wskazać należy, że w myśl art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Zgodnie z art. 59 § 2 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. W uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż postanowienie organu I instancji, doręczone zostało w dniu [...] lipca 2019r. dorosłemu domownikowi – I. M., co wynika ze znajdującego się w aktach potwierdzenia odbioru korespondencji pokwitowanego własnoręcznym podpisem tej osoby. Pozostaje to w sprzeczności z oświadczeniem dołączonym do wniosku o przywrócenie terminu , co do osoby, która odebrała postanowienie i rzekomo przekazała je adresatowi dopiero w dniu następnym – 12 lipca 2019r. Organ odwoławczy stwierdził, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Należy stwierdzić w tym miejscu jednoznacznie, iż na podstawie analizy akt administracyjnych sprawy oraz wobec treści zażalenia skarżącego od postanowienia organu pierwszej instancji z dnia 19 lipca 2019r., jak również zawartego w nim wniosku o przywrócenie terminu, przedmiotowa argumentacja i ocena faktyczna i prawna Kolegium była prawidłowa i zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Sąd aprobuje jako prawidłową w całości również wykładnię przepisów k.p.a. regulujących kwestię przesłanek warunkujących zastosowanie wyjątkowej instytucji przywrócenia uchybionego bez winy strony terminu. Prawidłowo organ odwoławczy wywiódł i uzasadnił co do zasady brak podstaw do uznania braku winy w uchybieniu terminu w sytuacji gdyby osoba, do rak której skutecznie nastąpiło doręczenia zastępcze (np. do rąk dorosłego domownika) przekazała faktycznie korespondencję adresatowi w późniejszej dacie niż potwierdziła odbiór. Skarżący w zażaleniu powołał się bowiem nie na wadliwość i nieskuteczność doręczenia mu postanowienia starosty, lecz na okoliczność przekazania mu przez wskazaną osobę korespondencji dopiero 12 lipca 2019r. Przy czym odmiennie niż w skardze, mimo że miał prawo wglądu do akt sprawy, nie zakwestionował okoliczności, iż osoba, która odebrała przesyłkę i podpisała się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru – mającym moc dokumentu urzędowego, nie jest jego domownikiem i nie została upoważniona do odbioru korespondencji. Sąd administracyjny powołany jest do kontrolowania zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.). Dla zapewnienia zatem stanu zgodnego z prawem, Sąd stwierdził, iż uwzględniając zarzuty skargi, oświadczenia do niej dołączone i argumentację skarżącego, istnieją przesłanki aby zaskarżone postanowienie wyeliminować z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 43, i 141 k.p.a. Skarżący bowiem, wraz ze skargą przedłożył dowody – oświadczenia A. W. i I. M., z których wynika, iż osoby te są pracownikami stacji LPG, i nie są domownikami skarżącego. Nadto na rozprawie przed Sądem skarżący oświadczył, że I. M. nie jest jego sąsiadką ani pracownikiem. Nie upoważnił jej również u operatora pocztowego do odbioru korespondencji. Zgodnie z art 76 k.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone (§ 1). Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do dokumentów urzędowych sporządzanych przez organy jednostek organizacyjnych lub podmioty, w zakresie poruczonych im z mocy prawa lub porozumienia spraw wymienionych w art. 1 pkt 1 i 4 (§ 2). Przepisy te nie wyłączają możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów wymienionych w tych przepisach (§ 3). W ocenie sądu powyższe dowody, którym należy dać wiarę w obecnym stanie sprawy, podważają okoliczność wynikającą ze zwrotnego potwierdzenia odbioru postanowienia Starosty – czyli fakt, iż dokonano skutecznie skarżącemu jego doręczenia zastępczego, w rozumieniu art. 43 k.p.a. – w dniu 11 lipca 2019r. Wobec powyższego nie można w rozpoznawanej sprawie zaakceptować jako zgodnego z obowiązującym porządkiem prawnym stwierdzenia, iż zażalenie skarżącego na postanowienie Starosty [...] z dnia [...] lipca 2019r. zostało wniesione 19 lipca 2019r. - z uchybieniem ustawowego terminu. W sytuacji gdy nie doszło do uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia, brak jest podstaw do orzeczenia o przywróceniu takiego terminu, a obowiązkiem organu odwoławczego jest merytoryczne rozpatrzenie sprawy na skutek wniesionego przez stronę w ustawowym terminie środka zaskarżenia. Analogiczne stanowisko Sąd zajął uchylając postanowienie Kolegium z dnia [...] sierpnia 2019r. stwierdzające wniesienie zażalenia z uchybieniem terminu (wyrok z dnia 17 grudnia 2019r. sygn. II SA/Bd 954/19). Z tych powodów Sądu uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z wnioskiem skarżącego na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając od organu zwrot niezbędnych kosztów postępowania obejmujących uiszczony wpis sądowy (100 zł).