II SA/Bd 956/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na postanowienie [...] Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego postanawia 1) ustanowić adwokata, 2) oddalić wniosek skarżącej w pozostałym zakresie. Pismem z dnia 19 sierpnia 2013 r. J.P. – dalej skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na postanowienie [...] Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego. Następnie, w dniu 15 października 2013 r., na urzędowym formularzu PPF, skarżąca złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że na utrzymaniu ma małoletniego syna. W oświadczeniu majątkowym strona nie wykazała żadnego majątku nieruchomego, wartościowych rzeczy ruchomych ani zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych itp.). Oświadczyła jedynie, że jest współwłaścicielem mieszkania o powierzchni [...] m2. Skarżąca wskazała także, że utrzymuje się wraz z synem z jej wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Postanowieniem z dnia 18 października 2013 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w części ustanowienia adwokata, a w pozostałym zakresie oddalił wniosek. W uzasadnieniu referendarz sądowy wskazał również, że skarżąca z mocy ustawy korzysta ze zwolnienia od kosztów sądowych. Odpis postanowienia referendarza sądowego wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącej w dniu 7 listopada 2013 r. W dniu 10 listopada 2013 r. J.P. wniosła sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego podnosząc, że sytuacja materialna jej rodziny jest bardzo ciężka, utrzymują się z jej wynagrodzenia za pracę w kwocie [...] zł brutto. Podniosła, że z tej kwoty opłaca alimenty na rzecz syna w kwocie [...] zł miesięcznie oraz ponosi wydatki związane z kontaktami z synem w wysokości ok. [...] zł miesięcznie oraz wydatki związane z zamieszkiwaniem w mieszkaniu rodziców, tj. po połowie z rodzicami [...] zł miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje: Na wstępie wskazania wymaga, że - stosownie do treści art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. od postanowień referendarza sądowego strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Zgodnie zaś z przepisem art. 260 P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Jak zatem wynika z powyższych przepisów, wniesienie w ustawowym siedmiodniowym terminie prawidłowo sporządzonego sprzeciwu wywołuje ten skutek, że orzeczenie referendarza sądowego w zakresie prawa pomocy traci moc, zaś sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 p.p.s.a.). Sprawa zainicjowana wnioskiem o przyznanie prawa pomocy jest rozpoznawana ponownie od początku w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie [...] Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego o wydanie orzeczenia małoletniemu o stopniu niepełnosprawności. W toku tej sprawy skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Rozpatrując wniosek skarżącego, w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 239 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, która skarży działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych. W związku z tym, że sprawa ze skargi J.P. dotyczy wznowienia postępowania o wydanie małoletniemu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, mieści się ona w ramach ustawowego zwolnienia. Oznacza to, że skarżąca z mocy prawa jest zwolniony od obowiązku ponoszenia kosztów niniejszego postępowania, zarówno przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy, jak i Naczelnym Sądem Administracyjnym. W konsekwencji - z uwagi na brak w ustawie p.p.s.a. normy prawnej pozwalającej umorzyć bezprzedmiotowe postępowanie dotyczące wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sytuacji zwolnienia obowiązującego z mocy ustawy - wniosek skarżącej w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych podlega oddaleniu. Dalej wskazać należy, że stosownie do treści art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Zasadne jest zatem rozpatrzenie wniosku skarżącej o ustanowienie zawodowego pełnomocnika w oparciu o regulację zawartą w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, wówczas gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podnieść również należy, że - co do zasady - strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym powinno być, zatem stosowane jedynie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych pozwalających na uiszczenie opłat sądowych, pokrycie wydatków, czy opłacenie zastępstwa procesowego. Ponadto ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy, zaś Sąd poddaje ocenie wszystkie przedłożone dowody, w tym także oświadczenia strony. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że rozpoznawany wniosek o ustanowienie adwokata zasługuje na uwzględnienie, gdyż ocena okoliczności, które wynikają z tego wniosku złożonego przez stronę wraz ze sprzeciwem, pozwala na przyjęcie, że skarżąca spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. J.P. otrzymuje wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł brutto miesięcznie, z czego opłaca alimenty na rzecz syna w wysokości [...] zł miesięcznie oraz ponosi wydatki związane z kontaktami z synem w wysokości ok. [...] zł miesięcznie oraz wydatki związane z zamieszkiwaniem w mieszkaniu rodziców, tj. po połowie z rodzicami [...] zł miesięcznie. W tej sytuacji Sąd uznał, że strona wykazała, iż nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów wynagrodzenia pełnomocnika procesowego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 239 pkt 1 lit. "c" oraz art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 262 P.p.s.a., postanowiono jak na wstępie.