II SA/Bd 958/22
WyrokWSA w Bydgoszczy2022-12-01
Skład orzekający: Elżbieta Piechowiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, mimo że organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w wystarczającym zakresie?Ratio decidendi
Organ odwoławczy nie może uchylić decyzji organu pierwszej instancji i przekazać sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., jeśli organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w wystarczającym zakresie, a ewentualne uchybienia procesowe nie miały istotnego wpływu na rozstrzygnięcie. W takich przypadkach organ odwoławczy powinien sam rozpoznać sprawę co do istoty lub uzupełnić postępowanie dowodowe na podstawie art. 136 k.p.a.Stan faktyczny
Wójt Gminy umorzył postępowanie w sprawie usunięcia odpadów z nieruchomości jako bezprzedmiotowe, uznając, że odpady są składowane prawidłowo. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na potrzebę ponownej weryfikacji rodzaju materiałów, ustalenia posiadacza odpadów oraz przeznaczenia działki. Właściciel działki wniósł sprzeciw do WSA, kwestionując zasadność decyzji kasacyjnej SKO. WSA uznał sprzeciw za zasadny.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zasądził od SKO na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 grudnia 2022 r. sprzeciwu W. S. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego usunięcia odpadów 1.uchyla zaskarżoną decyzję; 2.zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...](sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] 2022 r. znak: [...] Wójt Gminy T. umorzył postępowanie w sprawie usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania na nieruchomości w miejscowości [...], dz. nr [...], obr. [...], gm. T., powiat [...] – jako bezprzedmiotowe w całości. Postępowanie wszczęte zostało w dniu [...] 2022 r. na wniosek z dnia [...] 2022 r., złożony przez G. P., właścicielkę działki sąsiadującej z przedmiotową działką należącą do W. S.. Zgodnie z treścią wniosku na działce składowane są odpady z materiałów budowlanych, które przywożone są z zakładu [...] sp. z o.o., powodując zanieczyszczenia pobliskich działek. Wójt Gminy T., za pośrednictwem pracowników Urzędu Gminy T. przeprowadził w dniu [...] 2022 r. oględziny działki nr [...] w [...]. W wyniku oględzin organ stwierdził, że na przedmiotowej działce znajdują się: niewielki nasyp odpadów betonu oraz gruzu betonowego z rozbiórek i remontów, zmieszane odpady z betonu i gruzu ceglanego, kręgi betonowe, bloczki betonowe, bloczki keramzytowe, zaprawa murarska do pustaków, kostka brukowa, płyty betonowe, używane okna plastikowe przeznaczone do przekazania jako odpad, nasyp ziemny z wyrównania terenu działki bez domieszki odpadów, pozostałości konstrukcji metalowej, panele ociepleniowe do zabudowy. Część odpadów zaklasyfikowano jako odpad do ponownego wykorzystania, zaś część jako materiały budowlane do wykorzystania zgodnie z ich przeznaczeniem. Z wyjaśnień pełnomocnika właściciela przedmiotowej działki, które złożył do protokołu oględzin wynika, że teren działki jest wykorzystywany na czasowe składowanie materiałów i odpadów budowlanych, a wszystkie materiały są poddawane odzyskowi na potrzeby własne. Podczas oględzin nie stwierdzono składowania odpadów niebezpiecznych, nie był wyczuwalny zapach odpadów. Wobec powyższych obserwacji organ uznał, że teren działki nie jest miejscem nieprzeznaczonym do składowania tych odpadów. Organ w ramach postępowania zbadał również, że właściciel działki posiada deklarację o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami, a spółka [...] posiada umowę z uprawnionym podmiotem na odbiór odpadów komunalnych ze swoich terenów. Organ pismem z dnia [...] 2022 r. zawiadomił strony o zakończeniu postępowania i możliwości zajęcia stanowiska w sprawie, w terminie siedmiu dni.
W odwołaniu od powyższej decyzji G. P., pismem z dnia [...] 2022r. wskazała, że zawiadomienie o zakończeniu postępowania i udzielenie jej 7-dniowego terminu do zajęcia stanowiska w sprawie odebrała w dniu [...] 2022 r., zaś decyzja została wydana [...] 2022 r., wobec czego nie mogła zająć stanowiska w sprawie. Odwołująca wskazała także, że jej syn R. P. nie został wezwany do udziału w postępowaniu jako strona, podobnie jak J. K., którego działka sąsiaduje z przedmiotową działką. Nadto wskazała, że do odpadów komunalnych w świetle przepisów o odpadach nie zalicza się odpadów budowlanych rozbiórkowych.
Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2022 r. znak: [...] uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ II instancji wskazał w pierwszej kolejności na podstawie jakich kryteriów określa się, czym jest odpad i kto jest posiadaczem odpadów. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji będzie musiał ponownie zweryfikować materiały znajdujące się na przedmiotowej działce z uwzględnieniem wskazanych definicji opadów i posiadacza odpadów. Nadto organ II instancji wskazał, że w niniejszej sprawie należy ustalić, czy przedmiotowa działka jest przeznaczona do składowania lub magazynowania odpadów przez ich posiadacza. W ocenie organu odwoławczego, w świetle art. 103 i nast. ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 699 z późn. zm. – dalej powoływanej jako u.o.o.), działka ta nie jest składowiskiem odpadów. Organ odwoławczy wskazał jednak, że w powyższej sytuacji organ I instancji będzie musiał ustalić, czy spółka [...] ma pozwolenie do magazynowania odpadów na przedmiotowej działce (gdyby ustalono, że posiadaczem odpadów jest spółka) albo czy właściciel nieruchomości posiada zwolnienie z obowiązku uzyskania zezwolenia na zbieranie lub przetwarzanie odpadów (gdyby ustalono, że posiadaczem jest właściciel nieruchomości). Jednocześnie organ wskazał jednak, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. domniemywa się, że posiadaczem opadów jest właściciel nieruchomości, na której odpady się znajdują, a ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na władającym ziemią. Organ odwoławczy, mając na względzie powyższe podkreślił, że nie zostało przeprowadzone należycie postępowanie wyjaśniające, co do tego, czy materiały na działce są odpadami, co do wskazania ich posiadacza oraz podstaw składowania lub magazynowania odpadów na tej działce.
W sprzeciwie od powyższej decyzji wniesionym pismem z dnia [...] 2022 r. skarżący – W. S., właściciel działki nr [...], obr. [...], gm. T., powiat [...], wniósł o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący wskazał, że organ I instancji w swojej decyzji dokonał prawidłowej klasyfikacji odpadów znajdujących się na przedmiotowej działce. W jego ocenie w postępowaniu przed organem I instancji ustalono także kto jest posiadaczem odpadów. Nadto skarżący wskazał, że w toku postępowania wyjaśniono, że na działce dochodzi do zwykłej gospodarki odpadami, które regularnie w uzgodnionych terminach pozostają do ich odbioru (bez magazynowania lub składowania), na podstawie właściwych umów.
W odpowiedzi na sprzeciw organ odwoławczy podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie sprzeciwu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje:
Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. – dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 – dalej powoływanej jako k.p.a.). Zgodnie z art. 151a § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Natomiast na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji, sąd oddala sprzeciw. Sprawę rozpatrzono na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 64d § 1 p.p.s.a.
Ze względu na szczególny charakter i funkcję sprzeciwu od decyzji kasacyjnej organu przedmiotem kontroli zaskarżonej sprzeciwem decyzji jest prawidłowe zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a., według którego organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Zaznaczyć należy, że sprzeciw należy do instytucji (środków zaskarżenia) prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie instytucji (środków zaskarżenia) kodeksu postępowania administracyjnego. Z powołanego powyżej przepisu art. 64e p.p.s.a. wynika, że instytucja sprzeciwu ma charakter formalny i ograniczony, gdyż służy wyłącznie do zbadania prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy ustawowych przesłanek uchylenia decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Wniesienie sprzeciwu powoduje zatem wszczęcie postępowania o ograniczonym zakresie, obejmującym kontrolę decyzji administracyjnej z uwzględnieniem tylko kryteriów określonych w art. 138 § 2 k.p.a. Sąd nie rozstrzyga zatem o materialnych prawach i obowiązkach stron, lecz dokonuje oceny spełnienia w sprawie warunków wydania decyzji kasacyjnej.
Powołane wyżej przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a., uprawniające organ odwoławczy do wydania decyzji kasacyjnej z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania muszą nastąpić łącznie, tj. zarówno sytuacja, że postępowanie przed organem I instancji było prowadzone z naruszeniem przepisów postępowania, jak i konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma wpływ na jej rozstrzygnięcie. Inne wady postępowania lub inne wady decyzji organu I instancji nie mogą być uznane za normatywną podstawę do wydania przez organ odwoławczy decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Powyższy przepis nie zawiera unormowań dotyczących istoty i treści tych przesłanek. Ich stwierdzenie pozostawiono właściwemu organowi odwoławczemu, który dokona w tym zakresie stosownych ustaleń na tle okoliczności rozpoznawanej sprawy. Uzasadnione jest jednak stanowisko, że naruszenie przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym przyjęcie, iż wystąpiła pierwsza przesłanka, zachodzi:
a) gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego;
b) gdy postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone, ale z rażącym naruszeniem przepisów procesowych (np. czynności przeprowadził pracownik wyłączony ze sprawy, stronę pozbawiono udziału w postępowaniu);
c) gdy nastąpiło naruszenie przepisów postępowania polegające na nieustaleniu wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, niezbędnych do prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego.
Tak wąskie i mocno ograniczone pole do zastosowania rozważanego przepisu wynika po pierwsze z tego, że decyzja kasacyjna stanowiła, nawet pod rządami poprzednio obowiązującego prawa, wyjątek od nakazu merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ II instancji, zawartego w modelu odwoławczym postępowania administracyjnego i wyrażonego w szczególności w przepisach art. 136 i 138 § 1 k.p.a. Pogląd taki prezentowała doktryna i orzecznictwo na długo przed zmianą brzmienia przepisu art. 138 § 2 k.p.a., gdyż przepis ten w brzmieniu obowiązującym do 11 kwietnia 2011 r., dopuszczał wydanie decyzji kasacyjnej, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części (por. np. wyrok NSA z 25 listopada 2003 r., IV SA 1496/02, M. Praw. 2004, nr 2, s. 60). Dokonana w roku 2011 zmiana przesłanek wydania decyzji kasacyjnej miała na celu jeszcze dalej idące ograniczenie możliwości uchylania się organu odwoławczego od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy poprzez wydanie decyzji kasacyjnej. Wydanie decyzji kasacyjnej mogło być uzasadnione tylko w przypadkach wyjątkowych, to jest takich, gdy organ I instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (por. np. wyrok NSA z 14 lutego 2017 r., II OSK 1386/15, orzeczenia.nsa.gov.pl). Kolejne nowelizacje kodeksu jeszcze mocniej te funkcje uwypukliły dowodząc tego, że prawodawca konsekwentnie dąży do przyspieszenia rozpatrywania spraw administracyjnych wzmacniając zakres i funkcję postępowania odwoławczego. Chodzi tu w szczególności o zmianę treści art. 136 k.p.a., dokonaną nowelizacją z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2017 r. poz. 935; tzw. nowela kwietniowa). Zmiana ta istotnie wzmacnia i podkreśla merytoryczny charakter postępowania odwoławczego, który nawet przy istotności naruszeń przez organ I instancji reguł postępowania dowodowego nie musi prowadzić do uchylenia decyzji i ponownego rozpatrywania sprawy.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2022 r. uchylająca w całości decyzję Wójta Gminy T. z dnia [...] 2022 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania na nieruchomości w miejscowości [...], dz. nr [...], obr. [...], gm. T., powiat radziejowski.
Przechodząc do oceny stanowiska organu II instancji w kwestii zasadności uchylenia decyzji organu I instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w kontekście przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn tego uchylenia oraz zawartych w nim wytycznych co do dalszego postępowania wskazania wymaga, że z powyższego przepisu wynika, iż dopuszczalność uchylenia przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji organu I instancji w całości i przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia warunkowana jest ustaleniem, że doszło do łącznego ziszczenia się dwóch przesłanek, tj. decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a ponadto konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy wydając decyzję kasatoryjną stwierdził, że w przedmiotowej sprawie należy ponownie zweryfikować rodzaj materiałów znajdujących się na przedmiotowej działce oraz ustalić, kto jest ich posiadaczem z uwzględnieniem wskazanych w u.o.o. definicji opadów i posiadacza odpadów. Nadto organ II instancji wskazał, że w niniejszej sprawie należy ustalić, czy przedmiotowa działka jest przeznaczona do składowania lub magazynowania odpadów przez ich posiadacza. Organ odwoławczy zarzucił organowi I instancji, że w powyższym zakresie nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w zakresie wystarczającym do wydania właściwej decyzji.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że organ I instancji w ramach postępowania wyjaśniającego przeprowadził w dniu [...] 2022 r. oględziny przedmiotowej działki, na której znajdują się odpady. W wyniku oględzin organ dokonał klasyfikacji materiałów znajdujących się na ww. działce w oparciu o Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. z 2016r. poz. 93). W protokole oględzin pracownik organu wskazał enumeratywnie, jakiego rodzaju odpady znajdują się na działce (niewielki nasyp odpadów betonu oraz gruzu betonowego z rozbiórek i remontów, zmieszane odpady z betonu i gruzu ceglanego, kręgi betonowe, bloczki betonowe, bloczki keramzytowe, zaprawa murarska do pustaków, kostka brukowa, płyty betonowe, używane okna plastikowe przeznaczone do przekazania jako odpad, nasyp ziemny z wyrównania terenu działki bez domieszki odpadów, pozostałości konstrukcji metalowej, panele ociepleniowe do zabudowy), a ponadto jako załącznik do protokołu sporządzona została dokumentacja fotograficzna. W ramach oględzin swoje stanowisko mogły zająć również strony postępowania, z czego skorzystał pełnomocnik właściciela przedmiotowej działki wskazując, że dochodzi na niej do zwykłej gospodarki odpadami i regularnie i niezwłocznie w uzgodnionych terminach są one odbierane, natomiast część z nich właściciel działki wykorzystuje na potrzeby własne. Organ w ramach postępowania zbadał również, że właściciel działki posiada deklarację o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami, a spółka [...] posiada umowę z uprawnionym podmiotem na odbiór odpadów komunalnych ze swoich terenów. Oceniając wskazany powyżej materiał dowody organ I instancji uznał, że odpady na przedmiotowej działce składowane są prawidłowo i w jego ocenie należy zaklasyfikować je zgodnie z ww. Rozporządzeniem jako odpady, które mogą być wykorzystywane na potrzeby własne. Biorąc pod uwagę powyższe, organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie wystarczającym do ustalenia rodzaju odpadów i czy są one składowane lub magazynowane w miejscu do tego nieprzeznaczonym (w oparciu o protokół oględzin, dokumentację fotograficzną i informacje w zakresie gospodarowania odpadami), tak więc organ odwoławczy w tym zakresie powinien dokonać własnej oceny i rozstrzygnąć te kwestie co do istoty.
Kolejną kwestią, która według organu odwoławczego nie została ustalona na etapie postępowania wyjaśniającego jest to, kto jest posiadaczem odpadów będących przedmiotem postępowania. Organ II instancji wskazuje, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. posiadaczem odpadów jest wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że w dalszej części tego przepisu uregulowano domniemanie, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Mając powyższe na względzie uznać należy, że organ I instancji nie musiał dowodzić, kto jest posiadaczem odpadów, gdyż ciężar ewentualnego dowodu, że posiadaczem takim nie jest spoczywał na właścicielu działki, czego też ten nie negował (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 11 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Op 396/21 – dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W związku z powyższym, także w zakresie ustalenia posiadacza odpadów organ
I instancji bez żadnych uchybień przeprowadził postępowanie wyjaśniającego i nie jest konieczne ponowne wyjaśnienie sprawy w tym zakresie.
Odnosząc się do kwestii udzielenia stronom przez organ I instancji 7-dniowego terminu do zajęcia ostatecznych stanowisk w sprawie zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a., a następnie wydania decyzji przed upłynięciem tego terminu i bez zapoznania się z ewentualnymi pismami stron wskazać należy, że W. S. w ogóle nie skorzystał z uprawnienia do wniesienia ww. pisma, natomiast G. P. nadała takie pismo na placówce pocztowej przed doręczeniem jej decyzji organu I instancji. Co istotne, w piśmie tym G. P. podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko, nie wnosząc niczego nowego do sprawy. Mając to na względzie, uznać należy, że nawet gdyby organ zapoznał się z pismem strony zawierającym ostateczne stanowisko w sprawie przed wydaniem decyzji, nie wpłynęłoby to w żaden sposób na treść tego rozstrzygnięcia. W tym miejscu należy wskazać, że zwrot normatywny użyty w art. 138 § 2 k.p.a. "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" jest zwrotem ocennym. Tak też w tym wypadku Sąd ocenił na podstawie treści pisma odwołującej, że jej ostateczne stanowisko w sprawie nie miałoby istotnego wpływu na jej rozstrzygnięcie, a tylko niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych daje podstawy do ustalenia, że spełniona jest przesłanka koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy. (por. wyroki NSA z dnia 27 października 2017 r., sygn. akt II OSK 341/16; z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 589/17; z dnia 16 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 326/17 – dostępne jw.). Biorąc pod uwagę, że z pisma strony nie wynikały żadne nowe istotne do wyjaśnienia okoliczności faktyczne, nie można uznać, aby w przedmiotowej sprawie wydanie decyzji przed upłynięciem zakreślonego terminu 7-dni do wniesienia ostatecznych stanowisk, było podstawą do przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Odnosząc się także do zarzutu odwołującej się od decyzji organu I instancji, że o przedmiotowym postępowaniu nie zostały zawiadomione wszystkie osoby, którym przysługuje uprawnienie do udziału w tym postępowaniu jako strona, wskazać należy, że z dyspozycji art. 26 ust. 2 u.o.o. wynika, że decyzja w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania jest wydawana z urzędu. To przepis prawa materialnego określa z czyjej inicjatywy wszczyna się postępowanie administracyjne w sprawie usunięcia odpadów. Z tych względów właściwy organ prowadzący postępowanie powinien każdorazowo ustalić zakres podmiotowy stron postępowania na podstawie art. 26 ust. 2 u.o.o., w świetle dyspozycji art. 28 k.p.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje stanowisko, że pojęcie strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. powinno być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, a więc normy prawnej, stanowiącej podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Oznacza to, że właściciel sąsiedniej nieruchomości w danym stanie faktycznym i prawnym może być stroną tego postępowania tylko wówczas, jeżeli wykaże swój interes prawny wynikający z odpowiedniej normy prawa materialnego, a nie tylko interes faktyczny. Natomiast w niniejszym postępowaniu wskazane przez G. P. osoby nie wykazały interesu prawnego, natomiast art. 26 u.o.o. nie obliguje organu do wzywania do udziału na prawach strony wszystkich właścicieli działek sąsiadujących z działką na której składowane są odpady będące przedmiotem tego postępowania. Na tej podstawie nie można więc uznać, żeby powyższa kwestia stanowiła o uchybieniu procesowym organu I instancji (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2022 r., sygn. akt III OSK 870/21 – dostępny jw.).
Zdaniem Sądu, organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie wystarczającym do wydania decyzji w sprawie. Ewentualne uchybienia procesowe organu nie wskazują, aby konieczny – w ocenie organu odwoławczego – do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Należy wskazać także, że przesłanki określone w art. 138 § 2 k.p.a. nie mogą być rozpatrywane samoistnie, lecz ich treść winna być interpretowana łącznie z przepisem art. 136 k.p.a., określającym granice postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym. Przepis powyższy wskazuje, że organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Zatem w sytuacji, gdyby organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie administracyjne wymaga uzupełnienia materiału dowodowego, adekwatne w niniejszej sprawie byłoby zastosowanie art. 136 k.p.a., które umożliwiłoby prawidłowe załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym (por. wyrok NSA z dnia 19 września 2017 r., sygn. akt I OSK 517/17 – dostępny jw.).
Mając zatem na uwadze wszystkie wskazane powyżej argumenty Sad stwierdził, że organ odwoławczy błędnie uzależnił zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie od dokonania ponownej klasyfikacji odpadów, ponownego ustalenia kto jest posiadaczem odpadów, czy też kwestii czy działka nr [...], obr. [...], gm. T., powiat radziejowski jest miejscem przeznaczonym do składowania czy magazynowania odpadów. Podstawy do wydania decyzji kasacyjnej nie mogły też stanowić wątpliwości co do ewentualnego braku udziału w postępowaniu wszystkich osób uprawnionych do bycia stroną postępowania, czy też wątpliwości co do wydania decyzji przed upłynięciem terminu zakreślonego stronom do zajęcia ostatecznych stanowisk w sprawie przed wydaniem decyzji.
W konsekwencji oznacza to, że rozstrzygnięcie uchylające decyzję organu I instancji i przekazujące sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia, należało wyeliminować z obrotu prawnego jako wydane z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a., w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie drugim sentencji wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w wysokości 100 zł, na którą składa się równowartość uiszczonego wpisu od skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło