II SA/Bd 964/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawy ze skargi N. Y. na decyzję Zakładu [...] z dnia [...] maja 2024 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia postanawia odrzucić skargę. N. Y. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS ([...]) organu "Prezes Zakładu Ubezpieczeń" wskazując w dalszej części skargi na decyzję z [...] maja 2024 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego za okres [...].06.2022 r. – [...].03.2023 r. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej odrzucenie, podnosząc, iż skarżąca nie złożyła skargi od decyzji Prezesa ZUS, tylko złożyła skargę od decyzji [...] jako organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że w sprawach dotyczących świadczeń wychowawczych organem administracji I instancji jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a organem odwoławczym – Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS (art. 10 ust. 1 i art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1576). Przy czym Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest organem I instancji niezależnie od tego jaka konkretnie jednostka organizacyjna w ramach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zajmuje się kwestią świadczeń wychowawczych (w kontrolowanym przypadku jest to [...]). Stąd kierując się treścią skargi w zestawieniu z aktami administracyjnymi Sąd stwierdził, że skarga został wniesiona na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] maja 2024 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, przy czym postępowanie zakończone wydaniem tej decyzji było prowadzone w jednostce organizacyjnej ZUS określanej jako [...], która została uwidoczniona w nagłówku decyzji. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 - p.p.s.a.), warunkiem dopuszczalności skargi jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącej w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Wyczerpanie środków zaskarżenia, o których mowa w przywołanym wyżej art. 52 § 2 p.p.s.a. przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego, stanowi podstawową przesłankę dopuszczalności skargi, czyli warunek prawidłowego zaskarżenia określonego aktu. Obowiązek ten wynika z założenia, że Sąd nie wyręcza organów administracji wyższego stopnia i nie narusza podstawowej zasady dwuinstancyjności postępowania. Skutkiem powyższego nie jest dopuszczalnej złożenie skargi na decyzję, od której przysługuje odwołanie – skargę można wnieść dopiero na decyzję, która została wydana wskutek odwołania (tj. na decyzję organu odwoławczego). W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła ze skargą na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego za okres od [...] czerwca 2022 r. do [...] marca 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych działał w niniejszej sprawie jako organ I instancji - od wydanej przez ZUS decyzji przysługiwało skarżącej prawo złożenia w terminie 14 dni odwołania do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS, o czym została pouczona w zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego skarga jako niedopuszczalna tj. wniesiona na decyzję która nie została wydana po wyczerpaniu środków zaskarżenia, podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 p.p.s.a.