II SA/Bd 967/07

Dnia 12 lutego 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krzysztof Gruszecki Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 29 stycznia 2008 roku sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania z tytułu wydania decyzji, której stwierdzono nieważność oddala skargę. II SA/Bd 967/07 Uzasadnienie Dowódca [...] Okręgu Wojskowego, działając jako organ I instancji, decyzją z dnia [...]2007 r., wydaną na podstawie art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (kpa) (tj. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071;z późn. zm.) umorzył postępowanie w sprawie przyznania Z. D. odszkodowania z tytułu niezgodnego z prawem zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Uzasadniając rozstrzygnięcie podał, że Dowódca Wojsk Lądowych, decyzją z dnia [...]2005 r. stwierdził na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa nieważność decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] 2003 r., o wypowiedzeniu Z. D. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej wobec likwidacji zajmowanego dotychczas stanowiska służbowego i odmowy przyjęcia niższego stanowiska służbowego. W związku z tym skarżący wystąpił z roszczeniem o wypłatę odszkodowania na podstawie art. 160 kpa. Organ ustalił, że po wejściu w życie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny (kc) oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692) uległ zmianie stan prawny w zakresie odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę powstałą w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych. Z dniem 1 września 2004 r. uchylony bowiem został art. 160 kpa, a do stanów i zdarzeń prawnych powstałych po tej dacie stosować należy przepis art. 417¹ § 2 kc, który wskazuje jako właściwy do dochodzenia takich roszczeń wyłącznie tryb sądowy i to przed sądem powszechnym. Ponieważ do wydania decyzji nieważnościowej doszło po dniu 1 września 2004 r. (decyzja jest z dnia [...] 2005 r.), Dowódca [...] Okręgu Wojskowego nie był kompetentny aby merytorycznie rozstrzygnąć sprawę odszkodowania jakiego domagał się skarżący. Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia [...]2007 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji podtrzymał argumentację organu I instancji, wyraźnie podkreślając, że administracyjny tryb dochodzenia roszeń odszkodowawczych nie ma zastosowania w niniejszej sprawie dlatego, że decyzję nieważnościową wydano po dniu 1 września 2004 r. Ponadto organ wskazał na art. 105 § 1 kpa jako na podstawę rozstrzygnięcia wyjaśniając, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego w tej sprawie polega na braku przepisu prawa mogącego stanowić podstawę rozstrzygania przez organ administracji publicznej o odszkodowaniu przez wydanie decyzji administracyjnej. W związku z tym podkreślił, że postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...]2006 r. (sygn. akt [...]) o przekazaniu sprawy skarżącego o odszkodowanie do rozpoznania według właściwości Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w [...] także nie może stanowić podstawy prawnej wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie odszkodowania. Z. D. w złożonej do Sądu skardze domagał się stwierdzenia nieważności decyzji obu instancji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 kpa albo zmiany zaskarżonej decyzji i przyznania odszkodowania z tytułu niezgodnego z prawem zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu skargi podniósł, że organem II instancji właściwym dla rozstrzygnięcia jego odwołania powinien być Dowódca Wojsk Lądowych a nie Inspektor Wsparcia Sił Zbrojnych, który został powołany do wsparcia logistycznego Sił Zbrojnych RP w okresie pokoju i wojny. Ponadto skarżący w uzasadnieniu skargi zawarł szczegółowe wyliczenie strat poniesionych wskutek zwolnienia ze służby wojskowej. Podkreślił, że z powodu rażącego naruszenia prawa i niekompetencji organów wojskowych jego sytuacja życiowa stała się tak uciążliwa, że ma pełne prawo żądać odszkodowania i to na podstawie art. 160 kpa, który w jego sytuacji ma zastosowanie. W ocenie skarżącego należy bowiem wziąć pod uwagę to, że został zwolniony ze służby z dniem 31 października 2003 r. i od tej właśnie daty nastąpiło pogorszenie jego warunków materialnych i zdrowotnych uzasadniające przyznanie odszkodowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo wskazał, iż właściwość Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych do rozpatrzenia odwołania skarżącego wynika z decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 maja 2007 r. w sprawie podporządkowania z dniem 1 lipca 2007 r. jednostek organizacyjnych podległych dotychczas dowódcom rodzajów sił zbrojnych oraz Dowódcy Dowództwa Operacyjnego – Szefowi Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269; z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd rozpatrując skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisu prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślenia przede wszystkim wymaga to, że ustawą z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692) uchylono z dniem 1 września 2004 r. art. 160 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 – Kodeks postępowania administracyjnego (Kpa) (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071;z późn. zm.), którym to przepisem stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 kpa albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji przyznane było roszczenia o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba że poniosła ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie. Dla dochodzenia tego roszczenia przewidziany był tryb postępowania administracyjnego z zastosowaniem przepisów kodeksu cywilnego. Ustawodawca mocą przepisów przejściowych zawartych w art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. (cyt. powyżej) określił, iż art. 160 kpa (i inne w tym przepisie wymienione) w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 września 2004 r., będzie miał nadal zastosowanie do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy (1 września 2004 r.). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd zawarty w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1356/05) – Lex 191299, że aktualnie administracyjny tryb dochodzenia roszczeń odszkodowawczych na podstawie art. 160 kpa stosuje się jedynie w tych sprawach, w których decyzja nieważnościowa (art. 156 § 1 kpa) stała się ostateczna przed dniem 1 września 2004r. Natomiast wydanie w tym trybie decyzji po tej dacie skutkuje objęciem wniosku odszkodowawczego regulacją art. 417¹ § 2 kodeksu cywilnego, a zatem jego rozpoznanie następuje wyłącznie przed sądem powszechnym. W ocenie Sądu przekonujący jest zwłaszcza argument, że przyjęcie takiej interpretacji art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r., w myśl której w tego rodzaju sprawach o możliwości zastosowania art. 160 kpa rozstrzygałoby inne zdarzenie niż data ostatniej prawomocnej decyzji w sprawie, stanowiącej formalnoprawną przesłankę roszczenia odszkodowawczego, przesuwałoby możliwość stosowania art. 160 kpa na bardzo długi okres czasu. Byłoby to sprzeczne z intencją ustawodawcy, który zmierzał do powierzenia w określonym terminie rozstrzygania w tego rodzaju sprawach, z założenia kontradyktoryjnych i mających charakter majątkowy, sądom powszechnym. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że decyzja Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...]2003 r. w sprawie wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, została unieważniona decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...]2005 r., a więc stała się ona ostateczną po dniu 1 września 2004 r. Dlatego też wniosek odszkodowawczy skarżącego objęty jest regulacją art. 417¹ § 2 Kodeksu cywilnego, i jego rozpoznanie powinno nastąpić przed sądem powszechnym. Organy wojskowe utraciły podstawę prawną do orzekania w trybie administracyjnym w sprawie odszkodowawczej skrzącego. Art. 160 kpa nie ma bowiem zastosowania w tej sprawie. Słusznie zatem Dowódca [...] Okręgu Wojskowego decyzją z dnia [...]2007 r. umorzył postępowanie w tej sprawie na podstawie art. 105 § 1 kpa. Bezprzedmiotowość postępowania, o której mowa w art. 105 § 1 kpa polega, jak to już wyżej wykazano, na uchyleniu podstaw prawnych do działania administracji publicznej (tu organów wojskowych) w formach władczych w tej sprawie. Rozpatrując w tym kontekście kwestię wydania przez Sąd Rejonowy w [...] postanowienia z dnia [...]2006 r. o uznaniu się za niewłaściwym i przekazaniu sprawy skarżącego do rozpoznania Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w [...] (sygn. akt [...]) stwierdzić należy, że postanowienie to w żadnym razie nie mogło wpłynąć na sposób rozstrzygnięcia sprawy skarżącego. W szczególności zaś nie mogło dojść do wydania przez wskazany w nim organ decyzji administracyjnej na podstawie art. 160 kpa, czego domagał się skarżący. Wskazać należy, że w uzasadnieniu tego postanowienia nawiązuje się do treści art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750). Przepis ten zawiera tryb postępowania w sprawach określonych w tej ustawie. Wynika z niego możliwość odwoływania się żołnierzy zawodowych od decyzji organów wojskowych do organu wyższego stopnia, a także w niektórych przypadkach składnia skarg do właściwego sądu administracyjnego. Tymczasem skarżący domagał się jak wynika to z treści jego pozwu z dnia [...]2006 r. wydania decyzji administracyjnej na podstawie art. 160 kpa, ponieważ ten właśnie przepis umożliwiał do 1 września 2004r. dochodzenie odszkodowania z tytułu błędu organu administracji. Jego zamiarem nie było więc uzyskanie decyzji administracyjnej w sprawie regulowanej przepisami ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (cyt. powyżej). Tego Sąd Rejonowy w swoim postanowieniu nie uwzględnił. Co do zarzutu skargi o naruszeniu przepisów o właściwości, wskazać należy, że z załączonej do akt administracyjnych decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 maja 2007 r., Nr PF 39/Org/P1 wynika, że z dniem 1 lipca 2007 r. przekazane zostało Szefowi Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w podporządkowanie między innymi Dowództwo [...] Okręgu Wojskowego. Praktycznie oznacza to zmianę organu wyższego stopnia nad tym Dowództwem w rozumieniu przepisów art. 17 pkt 3 i art. 127 § 2 kpa – jak podniósł to w odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu. Mając powyższe na uwadze, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).