II SA/Bd 968/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Wiesław Czerwiński asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi G. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia czynności materialno - technicznej, zameldowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta I., działając na podstawie art. 47 ust. 2 w związku z art. 10 ust. 1, art. 6 ust. 1 oraz art. 52 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), po przeprowadzeniu - na wniosek M. R. - postępowania administracyjnego, orzekł o unieważnieniu czynności materialno - technicznej, polegającej na zameldowaniu G. R. na pobyt stały w lokalu nr [...], przy ul. G. S. [...] w I. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie orzekający organ wskazał, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, iż G. R. od dnia zameldowania w przedmiotowym lokalu tj. [...] - nigdy w nim nie zamieszkiwał, pomimo, iż jak stwierdził - posiadał pod tym adresem swoje rzeczy osobiste, dokumenty i wspólny dorobek małżeński, które to przedmioty miały następnie zostać wyrzucone przez M. R. Ponadto podniesiono, że G.R. zadeklarował chęć zamieszkania w miejscu stałego zameldowania, jednak zamieszkanie uzależnił od zachowania żony M. R. Oświadczył też, że zostały zabrane mu klucze do mieszkania przy ulicy G. S. [...] w I. i stwierdził, że nie będzie podejmował żadnych kroków prawnych w celu umożliwienia wejścia do tego mieszkania. Zwrócono tez uwagę, że okoliczność niezamieszkiwania G. R. w miejscu stałego zameldowania została jednoznacznie potwierdzona w trakcie oględzin przedmiotowego lokalu (protokół oględzin z dnia [...]) oraz przez sąsiadów zamieszkałych w budynku przy ulicy G. S. [...] w I. (oświadczenia z dnia [...]). Ustosunkowując się do twierdzeń G. R., dotyczących opłacania czynszu za mieszkanie M. R. stwierdziła, że zainteresowany uczestniczy w kosztach utrzymania mieszkania ze względu na konieczność realizacji wyroku Sądu Rejonowego w Inowrocławiu z dnia [...], sygn. akt [...], na mocy którego nakazano wymienionemu pokrywanie w części kosztów eksploatacji mieszkania tj. wydatków na czynsz i opłat za wodę. W konsekwencji tych ustaleń organ stwierdził, że zameldowanie G. R. stanowiło tzw. fikcję meldunkową w związku z czym odstąpiono od rozstrzygania niniejszej sprawy w oparciu o art. 15 ust. 2 cyt. na wstępie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ponieważ utrzymywanie fikcji meldunkowej byłoby sprzeczne z powołanym wyżej przepisem, gdyż zadaniem organu gminy ds. ewidencji ludności jest m.in. dbałość o zgodność zapisów ewidencyjnych ze stanem faktycznym, w tym podejmowanie działań zmierzających do usuwania niezgodności meldunkowych. Wobec powyższego zarzut stawiany przez G. R., dotyczący bezzasadnego prowadzenia postępowania, a w konsekwencji narażania na koszty urzędy państwowe, nie znalazł zdaniem organu, uzasadnienia. W odwołaniu od powyższej decyzji G. R. zaprzeczył, jakoby nie miał zamiaru stałego zamieszkania w lokalu przy ul. G. S. [...] w I. i stwierdził, że w dniu [...] próbował zamieszkać w tym mieszkaniu, ale uniemożliwiła mu to żona - M. R., odmawiając udostępnienia kluczy do mieszkania. Odwołujący oświadczył ponadto, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające jest bezzasadne, gdyż zeznania złożone przez żonę są kłamstwem i mają na celu świadome wprowadzenie urzędów w błąd. W odwołaniu skarżący zwrócił się o wstrzymanie postępowania do czasu zakończenia spraw rozwodowych i majątkowych prowadzonych przez sąd powszechny, lub całkowite zakończenie sprawy na jego korzyść. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...]. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości. Zdaniem organu odwoławczego analiza dowodów zebranych w przedmiotowym postępowaniu pozwala uznać, że stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości, gdyż sam odwołujący przyznał, że od chwili dokonania zameldowania w mieszkaniu przy ul. G. S. [...] w I., w lokalu tym nie zamieszkiwał. Jako potwierdzenie tej tezy przywołano licznie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy m.in. oświadczenia samego zainteresowanego o nie podejmowaniu żadnych kroków prawnych w celu zamieszkania w miejscu zameldowania na pobyt stały, dokumentacja potwierdzająca częste zgłaszanie pobytu czasowego pod różnymi adresami jak również przeprowadzone w dniu [...] oględziny przedmiotowego lokalu, czy zeznania świadków - osób mieszkających po sąsiedzku. Organ odwoławczy uznał, iż zameldowanie G. R. stanowiło naruszenie przepisu art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, bowiem dla dokonania zameldowania na pobyt stały w lokalu niezbędne jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości, pod wskazanym adresem z zamiarem stałego w nim przebywania, natomiast z treści art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności oraz ustawowego określenia istoty ewidencji ludności w art. 1 ust. 2 cyt. ustawy, a także z faktu istnienia obowiązku meldunkowego ludności z art. 4 cyt. ustawy wynika, że właściwy organ administracyjny zobowiązany jest do podejmowania czynności zmierzających do rejestracji prawdziwych danych o ludności i jej ruchu naturalnym, w tym również do rozstrzygania wątpliwości dotyczących danych rejestrowanych w ewidencji ludności. Odnosząc się zaś do prośby o wstrzymanie postępowania do czasu zakończenia spraw rozwodowych i majątkowych organ odwoławczy uznał, że sprawy te nie mają istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia kwestii związanych z zameldowaniem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy G. R. wyraził swoje niezadowolenie z treści zapadłych w jego sprawie rozstrzygnięć organów administracji. Argumentując swoje stanowisko skarżący podniósł, że chce zamieszkać w lokalu nr [...] przy ul. G. S. [...] w I., ale uniemożliwia mu to żona - M. R. Ponadto skarżący zarzucił organom obu instancji stronniczość i uznanie racji jednej strony postępowania tj. M. R. z jednoczesnym pominięciem jego sytuacji prawnej Skarżący zarzucił ingerencję w sprawy małżeńskie, jednakże jak sam wskazał, sprawy rozwodowe i majątkowe mają wpływ na wynik przedmiotowego postępowania. Strona skarżąca podała również, że w dniu [...]złożyła do Sądu Rejonowego w I. pismo z prośbą o umożliwienie zamieszkiwania w spornym lokalu. Wobec uznania jednak, że przeprowadzone postępowanie jest bezzasadne, a decyzja wydana przez Wojewodę [...] niesłuszna, skarżący wniósł o ich uchylenie. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Stwierdził ponadto, że o ile skarżący wskazał, iż wystąpił do sądu z wnioskiem o umożliwienie zamieszkiwania w spornym lokalu, jednakże w uzyskanej na prośbę organu II instancji pisemnej informacji z Sądu Rejonowego w Inowrocławiu (korespondencja nr [...] z dnia [...] - zał. nr [...]) wynika, iż w I Wydziale Cywilnym tegoż Sądu nie zarejestrowano sprawy z jego powództwa o umożliwienie zamieszkiwania w lokalu położonym przy ul. G. S. [...] w I. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż rozstrzygając sprawę dotyczącą unieważnienia czynności materialno - technicznej, zarówno organ I jak i II instancji, nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Nie może zatem wkraczać w uprawnienia organów administracji orzekając bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd nie może także oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję w zakresie, w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, iż decyzja ta nie uchybia prawu. Na wstępie zwrócić należy uwagę, że stosownie do regulacji art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności z dnia 10 kwietnia 1974 r. osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia, przy czym jak słusznie zauważył organ odwoławczy, przesłanka pobytu stałego podlega ocenie według kryteriów podanych w art. 6 ust. 1 ustawy. Dla zapewnienia bowiem zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a wpisami do ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją, a istniejącym stanem rzeczy (vide: wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2003 r., V SA 3657/02, Wspólnota nr 8 z 2004 r., poz. 55). Organ gminy prowadzący ewidencję ludności - stosownie do treści art. 47 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych - jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania poprzez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Zgodnie zaś z regulacją ust. 2 art. 47 powołanej ustawy, jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania rozstrzyga właściwy organ. W tym przypadku następuje więc odstępstwo od zasady, iż obowiązek meldunkowy, wynikający wprost z przepisów ustawy nie wymaga konkretyzacji w decyzji administracyjnej (czynność zameldowania ma z reguły tylko materialno - techniczny charakter). Wydawana na podstawie art. 47 ust. 2 w związku z art. 10 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. decyzja administracyjna winna być poprzedzona przeprowadzeniem przez rozstrzygający organ postępowania dowodowego mającego na celu usunięcie zachodzących wątpliwości. W niniejszej sprawie stwierdzić należy, że przeprowadzono postępowanie dowodowe z zachowaniem wymagań art. 7 i 77 § 1 K.p.a. i rozstrzygające organy dokonały nienaruszającej art. 80 K.p.a. oceny, iż skarżący faktycznie nie przebywał w lokalu nr [...], przy ul. G. S. [...] w I. Kwestia ta była zaś decydująca dla wydania decyzji unieważniającej czynność materialno - techniczną, polegającą na zameldowaniu skarżącego na pobyt stały pod wskazanym powyżej adresem. Jak wynika bowiem z akt zgromadzonych w niniejszej sprawie, skarżący sam przyznał, że od chwili dokonania zameldowania w mieszkaniu przy ul. G. S [...] w I. nie zamieszkiwał, gdyż jak twierdzi utrudniała mu to żona m.in. poprzez nie udostępnienie kluczy do mieszkania. Ponadto zgodnie z informacjami zawartymi w aktach sprawy G. R. posiadał zameldowanie na pobyt czasowy od [...] do [...] przy ul. P. [...] w G., a następnie od dnia [...] do [...] przy ul. K. [...] w I. Kontrola Straży Miejskiej przeprowadzona w dniu [...]. i w dniu [...] wykazała, że skarżący zamieszkuje u matki przy ul. K. w I. Natomiast z informacji zawartych w zbiorach Terenowego Banku Danych PESEL wynika, że skarżący skrócił okres pobytu czasowego przy ul. K. do dnia [...], jednakże nie zamieszkał w spornym lokalu, a tym samym nie spełnił przesłanki warunkującej prawo do zameldowania na pobyt stały (art. 10 ust. 1). Ponadto nieobecność G. R. w lokalu przy ul. G. S. [...] została również wykazana podczas przeprowadzonych w dniu [...] oględzin przedmiotowego lokalu i na miejscu stwierdzono brak jego rzeczy osobistych. W tym również dniu mieszkające po sąsiedzku: R. W. i M. C. zgodnie oświadczyły, iż nie widują G. R. w mieszkaniu nr [...] przy ul. S. [...]. W świetle powyższych okoliczności uznać należy w stosunku do skarżącego za niespełnione - przesłanki warunkujące uznanie jego pobytu w przedmiotowym lokalu jako stałego, ponieważ stosownie do art. 6 ust. 1 cyt. ustawy pobyt stały uwarunkowany jest zamieszkiwaniem osoby w określonej miejscowości pod określonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Miejscem stałego zamieszkania jest więc miejsce pobytu danej osoby, w którym realizuje ona większość swoich osobistych i życiowych spraw. Zwrócić ponadto należy uwagę, że pod pojęciem "miejsce pobytu" zawarty jest zarówno element fizyczny polegający na faktycznym przebywaniu w określonym miejscu jak i element psychiczny, który polega na zamiarze określonego zachowania się. Sam zamiar stałego pobytu w określonym miejscu nie stanowi jeszcze o zamieszkiwaniu tam osoby. Miejsce, w którym osoba ma zamiar stale zamieszkać stanowić powinno centrum jej życiowej działalności. W przypadku skarżącego nie sposób uznać istnienia jakichkolwiek obiektywnych okoliczności faktycznych potwierdzających zrealizowanie tego zamiaru przez rzeczywiste przebywanie w tym miejscu. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podkreśla również, że konieczność dokonania zameldowania nie jest wcale uzależniona od charakteru tytułu prawnego do lokalu zamieszkiwanego przez określone osoby, uregulowania między małżonkami sporów majątkowych (podziału majątku dorobkowego). Biorąc więc pod uwagę okoliczność, że zameldowanie ma na celu wyłącznie odzwierciedlenie w urzędowej ewidencji faktycznego pobytu danej osoby, to jego dokonanie nie może być też traktowane jako źródło powstania jakichkolwiek praw majątkowych, zwłaszcza do mieszkania. Ponadto odnieść się również należy do elementu woli zainteresowanego w kontekście nie spełnienia przesłanki przebywania w miejscu stałego zameldowania, które winno mieć charakter dobrowolny. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, że przesłanka opuszczenia (co odnieść należy również do niezasiedlenia) dotychczasowego miejsca pobytu jest spełniona wyłącznie wówczas jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. Dobrowolnym opuszczeniem lokalu nie jest natomiast takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jeżeli podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swoich praw do przebywania w tym lokalu albo jeżeli fakt zmuszania do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony postępowaniem karnym. Jeżeli strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego, bądź wobec wymiany zamków w drzwiach uniemożliwiono jej dostęp do lokalu, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu (wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2000 r., V SA 108/00, LEX nr 49954; wyrok NSA z 21 marca 2001 r., V SA 2950/00, LEX nr 80643). Oceniając objęte skargą rozstrzygnięcie Wojewody nie sposób - w kontekście znajdującego się w aktach administracyjnych materiału dowodowego i powołanego wcześniej orzecznictwa - zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że uniemożliwiono mu dostęp do spornego lokalu, ponieważ nie podjął żadnych przewidzianych prawem środków obrony swoich praw do przebywania w tym lokalu, a tym samym nie potwierdził okoliczności jakoby w wyniku nagannego zachowania małżonki został pozbawiony możliwości zamieszkania w spornym mieszkaniu. Sytuacji tej nie zmienia okoliczność podnoszonego przez skarżącego na rozprawie w dniu 24 czerwca 2008 r. wystąpienia z pismem do sądu rodzinnego, a następnie (w [...]) do sądu cywilnego o ochronę naruszonego posiadania, bowiem zdarzenia te miały miejsce już po zakończeniu postępowania administracyjnego w rozpatrywanej sprawie i jako takie nie mogły podlegać uwzględnieniu w czasie orzekania. Skoro więc skarżący nie zamieszkiwał w lokalu nr [...], przy ul. G. S. [...] w I. w dacie dokonywania czynności meldunkowej, to dokonana czynność zameldowania nie odpowiadała prawu. Czynność materialno - techniczna, jaką jest zameldowanie, nie nosi cech ostateczności ani prawomocności i organ administracji właściwy w sprawach meldunkowych ma obowiązek skorygowania błędnego wpisu ewidencyjnego (por. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2001 r. w sprawie sygn. akt II SA/Gd 523/00, Lex nr 76100; Wojciech Taras - Samorząd Terytorialny 1993/11/68 nr publ. 7502 - glosa do wyroku NSA z dnia 9 lutego 1993 r., SA/Lu 1187/92). Czynności tej - wyeliminowania błędnego wpisu - dokonuje organ administracji na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i tak orzeczono decyzją Wojewody [...], poddaną ocenie Sądu pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku. Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).