II SA/Bd 970/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Asesor WSA Anna Klotz Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. Ł. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] 2005r. Nr [...] w przedmiocie niezdolności do zawodowej służby wojskowej odrzuca skargę Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska (TWKL) w G. orzeczeniem z [...] 2004r. nr [...] uznała skarżącego Z. Ł. za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej przyznając kategorię zdrowia "N" oraz za trwale i całkowicie niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny - kategoria "E". W orzeczeniu wskazano też, że stwierdzone schorzenia oprócz przewlekłego wysiękowego zapalenia i zmian zwyrodnieniowych stawu kolanowego prawego nie pozostają w związku ze służbą wojskową. Schorzenia w postaci zaostrzonego zespołu anankastyczno - urojeniowego z zaburzeniami emocji i zachowania w fazie częściowej remisji objawowej, typu osobowości nieprawidłowej, typu neuropatyczno - schizoidalnego, rozpoczynającego się zespołu psychoogranicznego otępiennego , wyprysku kontaktowego skóry podudzi, neurodermitu, ubytku powierzchni żucia są warunkowane wewnątrzustrojowo a z dokumentacji służbowo lekarskiej nie wynika aby warunki służby wojskowej wywarły wpływ na ich powstanie bądź przebieg. Skarżący złożył odwołanie od tego orzeczenia wnosząc o przyjęcie, że stwierdzone schorzenia powstały w związku z pełnieniem służby wojskowej. Skarżący podkreślił, że przez dwadzieścia dwa lata służby był zdrowy psychicznie, dopiero uraz spowodowany bezprawnym działaniem organów wojskowych spowodował konieczność leczenia w Poradni Zdrowia Psychicznego. Odwołujący się twierdził, że był narażony na stres, a z powodu warunków służby, popadł w depresję. Te okoliczności wpłynęły na zmiany osobowości, pozostając w bezpośrednim związku ze służbą, Orzeczeniem Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej (RWKL) utrzymano w mocy zaskarżone orzeczenie. Wskutek wniesienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone orzeczenie z powodów formalnych. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy RWKL orzeczeniem z [...] 2005r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie, w uzasadnieniu stwierdzając, że Wojskowe Komisje Lekarskie ustalają związek przyczynowy rozpoznanych schorzeń ze służbą wojskową w oparciu o rozporządzenie MON z 31 marca 2003r. Dz. U. Nr 62, poz. 567). W załącznikach do tego rozporządzenia znajdują się wykazy schorzeń mających związek przyczynowy ze służbą wojskową. Ze względu na fakt, że schorzenia odwołującego się nie są wymienione w tych wykazach, TWKL nie miała podstaw do uznania, że mają one związek przyczynowy ze służbą wojskową. RWKL dodała, że przy prawidłowej osobowości warunki zawodowej służby wojskowej w tym zmiany stanowiska służbowego możliwe są do skompensowania. Okoliczności podane przez odwołującego się nie stanowiły podstawy powstania schorzeń powodujących niezdolność do zawodowej służby wojskowej i kwalifikujących go do drugiej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia. Osobowość nieprawidłowa i zmiany organiczne mają podłoże wenątrzustrojowe i służba wojskowa na ich powstanie lub ujawnienie nie miała wpływu, podobnie jak na powstanie zaostrzonego zespołu anankastyczno - urojeniowego z zaburzeniami emocji i zachowania. Te względy powodowały, że schorzenia nie są wymienione w załącznikach do rozporządzenia MON z 31 marca 2003r. co stanowiło podstawę dla TWKL, by uznać, że schorzenia te nie mają związku przyczynowego ze służbą wojskową. Z. Ł. złożył skargę od tego orzeczenia wnosząc o wznowienie postępowania, co zostało skonkretyzowane na rozprawie jako wniosek o kontynuację postępowania, celem ustalenia związku inwalidztwa ze służbą wojskową. Skarżący podkreślił, że organ uzasadniając brak związku inwalidztwa ze służbą wojskową rażąco naruszył prawo przez pominięcie wszystkich dowodów stwierdzajacych, że powodem inwalidztwa były zdarzenia zaistniałe w czasie służby wojskowej. Tym samym zostały naruszone przepisy art. 139, 75 § 1 i 80 kpa. Skutkiem niekorzystnego rozpatrzenia sprawy naruszono prawa skarżącego wynikające z ustawy z 11 kwietnia 2003r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 179 poz. 1750) oraz ustawy z 10 grudnia 1993r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004r. Nr 8 poz. 66). Wobec powyższego wniósł on uchylenie obu orzeczeń. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, gdyż skarga do sądu przysługuje jedynie w zakresie stopnia zdolności do służby wojskowej a nie ustalenia istnienia związku schorzenia powodującego niezdolność do zawodowej służby wojskowej i tym samym inwalidztwa ze służbą wojskową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarżący nie kwestionował ustaleń dotyczących rozpoznanych schorzeń ani ich kwalifikacji orzeczeniczej oraz kategorii zdolności do służby wojskowej. Przedmiotem skargi jest stwierdzenie organu o braku związku przyczynowego rozpoznanych schorzeń ze służbą wojskową. Taki zakres zaskarżenia powoduje, że skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna, bez konieczności badania jej zarzutów merytorycznych. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 30a ustawy z 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2004r. Nr 241, poz. 2416) wydano rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z 25 czerwca 2004r. o orzekaniu o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybie postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595), stanowiąc o prawie określania sposobu ustalania związku chorób oraz śmierci ze służbą wojskową. Zgodnie z § 13 rozporządzenia orzekając o zdolności lub niezdolności do czynnej służby wojskowej, w razie stwierdzenia choroby lub ułomności, wojskowa komisja lekarska orzeka o związku lub braku związku choroby lub ułomności z czynną służba wojskową, kierując się kryteriami zdrowotnymi określonymi w wykazie chorób i stanów chorobowych, ustalonym na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 29 maja 1974r. zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002r. Nr 9 , poz. 87 ze zm.). Odnośnie do zdolności do zawodowej służby wojskowej regulacje zawarto w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2004r. Nr 133, poz. 1422). W sprawie zarzutu dotyczącego ustalenia związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym schorzeniem a warunkami odbywania zasadniczej służby wojskowej wypowiedział się Sąd Najwyższy 27 października 1999r. w sprawie III ZP 9/99 (OSNP 2000/5/167). Uchwała w zasadniczej treści zachowała aktualność. Odnosi się to do stwierdzenia, że orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w części dotyczącej ustalenia istnienia lub nieistnienia związku chorób ze służbą wojskową nie może być podstawą kontroli sądowoadminsitracyjnej, gdyż jest to rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, którego prawidłowość może zostać skontrolowana w przypadku odmowy wypłacenia świadczeń przewidzianych w ustawie z 11 kwietnia 2003r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 83, poz. 760) czy ustawie z 10 grudnia 1993 o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (tekst jednolity Dz. U. z 2004r. Nr 8, poz. 66). Ustawy te rozróżniają "orzeczenia" i "decyzje", przy czym od orzeczeń służy odwołanie do komisji wyższego stopnia, zaś decyzje podlegają kontroli przez sądy powszechne - Sądy pracy i ubezpieczeń społecznych. W uzasadnieniu uchwały stwierdzono, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich dotyczące związku schorzenia ze służbą wojskową nie należą do zakresu art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z 11 maja 1995 o NSA (Dz. U. 74 poz. 368 ze zm.) a obecnie art. 3 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż nie są to czynności lub akty z zakresu administracji publicznej oraz nie dotyczą przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnień lub obowiązków wynikających z mocy przepisów prawa. Pogląd wyrażony w uchwale podzielił NSA w postanowieniu z 6 listopada 2000r. w sprawie OSA 1/00 (ONSA 2001/2/47), wydanym w składzie siedmiu sędziów, w którym stwierdzono, że od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2004r. Nr 241 poz. 2416) w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego (rentowego) skarga do NSA nie przysługuje. Należy więc uznać, że skarga w tym zakresie jest niedopuszczalna, gdyż sprawa nie mieści się we właściwości rzeczowej sądu wynikającej z art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.). Z tego względu Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ppsa orzekł jak w sentencji.