II SA/Bd 970/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi E.T. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] lipca 2012 r. w przedmiocie stypendium doktoranckiego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 30 sierpnia 2012r. E.T. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] lipca 2012 r. w przedmiocie stypendium doktoranckiego. Wraz ze skargą skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 31 października 2012r. oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym uznając, że skarżąca nie wykazała spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, w szczególności braku posiadania jakichkolwiek środków pieniężnych. W dniu 15 listopada 2012r. skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r. poz. 270), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 245 § 1 i 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie natomiast częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wyraźnie wynika, iż jedynym kryterium, jakim kieruje się Sąd rozpatrując wniosek strony w tym przedmiocie są możliwości zarobkowe i sytuacja finansowa strony. Powołany przepis nie pozostawia również wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. To wnioskodawca zatem obowiązany jest rzetelnie i rzeczowo przedstawić swoją sytuację majątkową w sposób umożliwiający jej ocenę. Jak wynika z przedłożonego przez skarżącą formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca we wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje z matką oraz pełnoletnim bratem (lat [...]). Ich łączny dochód z tytułu wynagrodzeń oraz renty rodzinnej wynosi [...] zł miesięcznie. Ponadto brat skarżącej od października br. podjął trzymiesięczny staż z PUP. Wnioskodawczyni jest współwłaścicielem domu o powierzchni ok. [...] m2 (do wykończenia). Skarżąca podała, że wraz z domownikami ponosi koszt spłaty kredytu hipotecznego w wysokości [...] zł. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. W uzasadnieniu formularza w pkt 5 skarżąca stwierdziła, że jeśli organ błędnie rozpoznał jej sprawę to ona nie powinna ponosić kosztów postępowania. Zwrócić uwagę należy, że zgodnie z art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru, jednakże jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, i którym mowa w art. 252 § 2 p.p.s.a. okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona skarżąca jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym na podstawie zarządzenia Sędziego z dnia 21 listopada 2012 r. wezwano skarżącą do wykazania rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącej poprzez nadesłanie następujących dokumentów i oświadczeń: 1/ aktualnych dokumentów wykazujących wysokość uzyskiwanych przez stronę skarżącą oraz osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym dochodów z tytułu: umowy o pracę, diet, stypendiów, renty ,emerytury, najmu, dzierżawy, prac dorywczych lub sezonowych, działalności gospodarczej, rolniczej, stażu itp.; 2/ oświadczenia o łącznej wysokości przeciętnych comiesięcznych wydatków związanych wyłącznie z koniecznym utrzymaniem strony skarżącej i ewentualnie rodziny oraz ponoszonych i udokumentowanych opłat związanych z lokalami mieszkalnymi takich jak: czynsz, energia elektryczna, gaz itp.; 3/ kopii rachunków potwierdzających, że skarżąca lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym ponoszą koszty zakupu niezbędnych dla ochrony życia leków; 4/ wskazania i udokumentowania wysokości rat spłacanych kredytów; 5/ wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 29 listopada 2012 r. (do rąk dorosłego domownika – k. 37 akt sądowych). Termin do jego wykonania upłynął z dniem 6 grudnia 2012 r. W wyznaczonym terminie jak i do dnia rozpoznania wniosku skarżąca nie udzieliła w powyższym zakresie jakiejkolwiek odpowiedzi.. Analiza informacji dotyczących sytuacji rodzinnej i finansowej strony, zawartych jedynie w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie pozwala na przyjęcie, że skarżąca wyjaśniła okoliczności uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy. Ilość posiadanych informacji jest przede wszystkim zbyt mała, a same informacje zbyt ogólne do rzetelnego rozpoznania wniosku. Prawo pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i stanowi instytucję przyznawaną wyjątkowo i w szczególnych okolicznościach – przy czym – jak już wskazano na wstępie, okoliczności te muszą zostać przedstawione i udokumentowane przez stronę domagającą się przyznania prawa pomocy. Skarżąca natomiast, zdaniem Sądu, składając wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dodatkowo podkreślić należy, że celem instytucji prawa pomocy jest wsparcie tych osób, których sytuacja majątkowa jest taka, że nie są one w stanie same ponieść kosztów toczącego się postępowania, a to pozbawiłoby je możliwości skorzystania z konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do sądu, tym samym ma ona charakter wyjątkowy. Prawo pomocy w pierwszej kolejności winno być przyznawane osobom bezrobotnym, samotnym, bez stałego źródła dochodu i bez majątku. W omawianej sprawie nie sposób ocenić, czy taka sytuacja występuje. Skarżąca bowiem, nie przedstawiła chociażby całkowitego zestawienia dochodów posiadanych przez wszystkie osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym, nie przedstawiła również żadnych, nawet comiesięcznych koniecznych wydatków, ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym. Skarżąca nie skorzystała również z możliwości przedstawienia dokumentów potwierdzających jej sytuację finansową. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie posiadanych informacji uznać należy, iż nie można przyjąć, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co jest przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia. Jak wynika z przedłożonego przez skarżącą formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca we wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje z matką oraz pełnoletnim bratem (lat [...]). Ich łączny dochód z tytułu wynagrodzeń oraz renty rodzinnej wynosi [...] zł miesięcznie. Ponadto brat skarżącej od października br. podjął trzymiesięczny staż z PUP. Wnioskodawczyni jest współwłaścicielem domu o powierzchni ok. [...] m2 (do wykończenia). Skarżąca podała, że wraz z domownikami ponosi koszt spłaty kredytu hipotecznego w wysokości [...] zł. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. W uzasadnieniu formularza w pkt 5 skarżąca stwierdziła, że jeśli organ błędnie rozpoznał jej sprawę to ona nie powinna ponosić kosztów postępowania.