II SA/Bd 971/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Magdalena Gadecka po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi A. N. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia 9 września 2005r. , nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie, 2. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu. Orzeczeniem nr [...] Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] 2004 r. A. N. został uznany za zdolnego do służby wojskowej z kategorią zdrowia "A". Komisja ta stwierdziła, iż rozpoznane u wyżej wymienionego moczenie nocne okresowe, osobowość o cechach neurotycznych oraz tatuaż na lewym przedramieniu i lewym podudziu, określone odpowiednio w § 69 pkt 1, § 68 pkt 1 i § 2 pkt 7 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595) rozpatrywane pojedynczo i łącznie nie upośledzają w sposób istotny sprawności ustroju, a w konsekwencji - stan zdrowia zezwala mu na pełnienie służby wojskowej. Odwołując się od powyższego orzeczenia A. N. podniósł, iż przewlekła choroba w postaci moczenia nocnego, z powodu której leczy się od dzieciństwa, uniemożliwia mu odbywanie służby wojskowej. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B., po rozpoznaniu odwołania, wydała w dniu [...] 2005 r. orzeczenie nr [...] uchylające zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej rozpoznania poprzez dodatnie pkt 4 - rozpoczynające się zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa oraz niespojenie łuku kręgu S1 (§ 34 pkt 1, § 34 pkt 5) oraz utrzymujące je w mocy w pozostałej części. Z uzasadnienia decyzji wynika, że organ I instancji wydając orzeczenie dysponował przedłożonymi przez poborowego zaświadczeniami lekarza internisty o moczeniu nocnym od około 15 lat oraz lekarza neurologa o moczeniu nocnym i zespole bólowym lędźwiowym kręgosłupa ze wskazaniem dalszej diagnostyki układu nerwowego, wynikiem badania EEG z 24 listopada 2004 r., a nadto dokumentacją z leczenia ambulatoryjnego w poradni ogólnej od 1995 r., jak również dokonaną na zlecenie komisji oceną stanu zdrowia poborowego przez psychologa oraz lekarzy specjalistów: neurologa i psychiatrę, co pozwoliło na rozpoznanie schorzenia i stopnia jego nasilenia uzasadniającego uznanie poborowego za zdolnego do czynnej służby wojskowej. Trafność ustaleń Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej odnośnie schorzeń zakwalifikowanych do § 68 i § 69 załącznika do rozporządzenia z dnia 25 marca 2004 r., jak podano w uzasadnieniu, potwierdziły przeprowadzone w ramach czynności organu odwoławczego dodatkowe badania poborowego przez lekarza psychiatrę, który rozpoznał osobowość zaburzoną przyjmując § 68 pkt 1 - moczenie nocne w wywiadzie - bez § oraz lekarza neurologa, który rozpoznał moczenie nocne, nie stwierdzając neurologicznie odchyleń od normy. Natomiast wykonane dodatkowo zdjęcie rentgenowskie kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego dało podstawę do uzupełnienia orzeczenia pierwszoinstancyjnego o schorzenie zakwalifikowane do § 34 pkt 1 i § 34 pkt 5 wymienionego wyżej załącznika nr 2 do rozporządzenia. Reasumując, w uzasadnieniu orzeczenia Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska stwierdziła, iż rozpoznane u poborowego schorzenia nie obniżają w sposób istotny jego zdolności do służby wojskowej. Wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. A. N. zarzucił, iż niewłaściwie oceniono stan jego zdrowia i nie zgadza się z zaskarżonym orzeczeniem, gdyż jest poważnie chory na przewlekłe moczenie nocne, które nasiliło się jeszcze od 1999 r. i uniemożliwia mu normalne funkcjonowanie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wskazał, iż zastosowana kwalifikacja orzecznicza rozpoznanych schorzeń była prawidłowa, odpowiednia do stopnia ich nasilenia i uzasadniała zaliczenie A. N. do kategorii zdrowia "A". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 29 czerwca 2005 r. uchylił zaskarżone orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd wskazał, iż: sąd administracyjny sprawując kontrolę zaskarżonych rozstrzygnięć pod względem zgodności z prawem, przy rozpoznawaniu skargi bada prawidłowość postępowania administracyjnego poprzedzającego określenie stanu zdrowia poborowego. Nie będąc uprawniony do merytorycznej oceny rozpoznania dokonanego przez kompetentnych lekarzy oraz zakwalifikowania poborowego do określonej jednostki wykazu chorób i ułomności, sąd administracyjny w szczególności bada, czy ustalenia dotyczące stanu jego zdrowia były wszechstronne, oparte na całości dostępnej dokumentacji, wyczerpującym wywiadzie i odpowiednich badaniach, stosownie do art. 7 i 77 § 1 kpa. Brak jednoznacznego zakwalifikowania do konkretnego punktu § 69 rozpoznanego u poborowego schorzenia przez powołanych przez organ II instancji specjalistów wskazuje, iż w ich ocenie materiał, jakim dysponowali nie był wystarczający do wypowiedzenia się w powyższym zakresie. Takim jednoznacznym materiałem, zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, nie dysponowała również, wydając w dniu [...] 2005 r. orzeczenie, Rejonowa Wojskowa Komisja Odwoławcza w B.. Nie skorzystała jednak z możliwości wyczerpania środków dowodowych poprzez skierowanie poborowego, w ramach posiadanych uprawnień, na obserwację szpitalną celem uzyskania nie budzącej wątpliwości diagnozy odnośnie przedmiotowego schorzenia. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. rozpatrując ponownie odwołanie A. N. wydała w dniu [...] 2005 r. orzeczenie nr [...] uchylające zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej rozpoznania poprzez dodatnie pkt 4 - rozpoczynające się zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa oraz niespojenie łuku kręgu S1 (§ 34 pkt 1, § 34 pkt 5) oraz utrzymujące je w mocy w pozostałej części. Uzasadniając swoje stanowisko Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. powołała się na tożsame argumenty jak w orzeczeniu z dnia [...] 2005 r. nr [...] a nadto dodała, że poborowy został skierowany do Klinicznego Oddziału Psychiatrii [...]. Badanie psychologiczne przeprowadzone w czasie obserwacji wskazuje, że u poborowego nie stwierdza się cech ograniczających uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego, poziom sprawności intelektualnej powyżej przeciętnej, osobowość submisyjna. Ostatecznie ustalono rozpoznanie osobowości zaburzonej, kwalifikując stopień tych zaburzeń do § 68 pkt 1. Reasumując, w uzasadnieniu orzeczenia Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska stwierdziła, iż rozpoznane u poborowego schorzenia nie obniżają w sposób istotny jego zdolności do służby wojskowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy A. N. wniósł o uchylenie orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia 9 września 2005 r. Skarżący zarzucił, iż niewłaściwie oceniono stan jego zdrowia i nie zgadza się z zaskarżonym orzeczeniem, gdyż jest poważnie chory na przewlekłe moczenie nocne, które daje znać o sobie każdej nocy i uniemożliwia mu normalne funkcjonowanie. Wskazał również, że jego choroba, w razie odbycia służby, przyczyni się do szykanowania i wyśmiewania jego osoby przez innych żołnierzy, skutkiem czego przy słabej psychice może być pogłębienie schorzenia, a nawet doprowadzić do prób samobójczych. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi powołując się na tożsame argumenty jak w zaskarżonym orzeczeniu. Organ wskazał, iż zastosowana kwalifikacja orzecznicza rozpoznanych schorzeń była prawidłowa, odpowiednia do stopnia ich nasilenia i uzasadniała zaliczenie A. N. do kategorii zdrowia "A". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uznać za zasadną. Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz.1270), zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję należało uznać, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiot sporu dotyczył rozstrzygnięcia, czy schorzenie, na które cierpi od kilkunastu lat skarżący tj. moczenie nocne, ma charakter okresowy, czy też utrwalony. O ile bowiem moczenie nocne utrwalone wyklucza zaliczenie do kategorii zdrowia "A", to okresowe - nie. Zagadnienie to było aktualne przy rozstrzygnięciu sprawy przez organ odwoławczy orzeczeniem nr [...] z dnia [...] 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylając to orzeczenie, w wyroku z 29 czerwca 2005 r. zwrócił uwagę na fakt, że do momentu wydania w/w orzeczenia, materiał dowodowy zawierał trzy rodzaje dokumentacji lekarskich dotyczących wspomnianego schorzenia strony. Zaliczała się do nich - dokumentacja leczenia ambulatoryjnego skarżącego od 1995 r. w poradni ogólnej, z której wynikało, że leki stosowane przy nocnym moczeniu otrzymywał okresowo, ale sporadycznie, przy czym częstość leczenia zwiększyła się przed wydaniem orzeczenia przez Terenową Wojskową Komisję Lekarską w B., - dokumentacja powstała w wyniku badania specjalistycznego przeprowadzonego na zlecenie TWKL w B., w której lekarz neurolog odnotował ogólnie moczenie nocne, a lekarz psychiatra uściślił rozpoznanie stwierdzające moczenie nocne okresowe i zakwalifikował je do § 69 pkt 1 załącznika do rozporządzenia, oraz - dokumentacja powstała skutkiem przeprowadzenia ponownych badań specjalistycznych z inicjatywy Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B., w której lekarz neurolog zdiagnozował jedynie moczenie nocne, a lekarz psychiatra "moczenie nocne w wywiadzie bez §". W powyższym wyroku sąd stwierdził, że brak jednoznacznego zakwalifikowania do konkretnego punktu § 69 rozpoznanego u poborowego schorzenia przez powołanych przez organ II instancji specjalistów wskazuje, iż w ich ocenie materiał jakim dysponowali nie był wystarczający do wypowiedzenia się w powyższym zakresie, co z kolei przemawiało za uchyleniem zaskarżonego orzeczenia i ponownego wypowiedzenia się co do meritum sprawy przy możliwości przeprowadzenia obserwacji szpitalnej poborowego, celem uzyskania nie budzącej wątpliwości diagnozy odnośnie przedmiotowego schorzenia. Jakkolwiek organ odwoławczy przy ponownym rozpatrywaniu sprawy zastosował się do zaleceń sądu, kierując stronę na szpitalne badania specjalistyczne, to jednak nie usunął wady swego poprzedniego orzeczenia, która stała się przyczyną jego uchylenia i oparł swe rozstrzygnięcie na materiale dowodowym, który nie w ocenie Sądu nie był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. Trzeba tu zaznaczyć, że celem skierowania poborowego na badania szpitalne miało być rozwianie wątpliwości co do charakteru moczenia nocnego, tzn. czy jest ono okresowe, czy też utrwalone. Tymczasem tej spornej okoliczności organ odwoławczy, zgodnie z art. 7, 77, oraz 107 kpa, w sposób prawidłowy nie przesądził. Jedynym dokumentem załączonym do akt sprawy, uzyskanym wskutek pobytu strony w szpitalu, jest karta informacyjna, która stwierdza: - sprawność intelektualną poborowego powyżej przeciętnego poziomu, - brak cech organicznych uszkodzeń OUN, oraz - osobowość submisyjną, zaburzoną. Dokument ten stanowił podstawę do wydania zaskarżonej decyzji, w uzasadnieniu której organ stwierdził, że "ostatecznie ustalono rozpoznanie osobowości zaburzonej, kwalifikując stopień tych zaburzeń do § 68 pkt 1". Tego przytoczonego wyżej zdania stanowiącego całość uzasadnienia o stwierdzonym, okresowym charakterze moczenia nocnego strony, nie można uznać za spełniającego wymogi cytowanych wyżej przepisów, które wymagają aby organ administracji dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy, przy wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i wskazaniu dowodów na których się oparł i przytoczeniu przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności, przy dokonanych ustaleniach faktycznych. Pomijając już okoliczność, że organ nie odniósł się do zebranych w sprawie dowodów, poza wspomnianą kartą informacyjną, to przede wszystkim nie wyjaśnił z jakich względów zaistniały przyczyny zakwalifikowania schorzenia strony do § 68 pkt 1". Uchybienie to jest tym bardziej istotne, iż dotyczy spornego zagadnienia medycznego, a więc z natury rzeczy wymagającego przekonywującego i wyczerpującego wyjaśnienia, dla zrozumienia przez stronę związku jaki zachodzi pomiędzy stwierdzonymi w karcie informacyjnej schorzeniami, a przyjętą ostatecznie diagnozą. Obciążający organ obowiązek w tym zakresie jest oczywisty, jeżeli dodatkowo zważyć, iż wspomniana karta informacyjna nie zawiera diagnozy lekarskiej, przyjętej ostatecznie w zaskarżonym orzeczeniu. Dlatego też zaszły przesłanki do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi, co do niezasadnego kierunku obserwacji klinicznej, obejmującego jedynie zmiany osobowościowe, nie zaś urologiczne, należało uznać je za niezasadne. Przepis § 69 załącznika do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich, który zawiera schorzenie moczenia nocnego, umieszczony jest w rozdziale XVI, dotyczącym stanu psychicznego. Sytuacja ta wskazuje na okoliczność, że powstanie schorzenia moczenia nocnego na podłożu jedynie stanu psychicznego poborowego, ma znaczenie dla określenia zdolności do czynnej służby wojskowej. Potwierdza to zawarte w wymienionym załączniku objaśnienie szczegółowe do § 69, które stanowi, że przepis ten "dotyczy mimowolnego moczenia nocnego bez zmian organicznych w układzie moczowym; moczenie nocne występujące w przebiegu innych schorzeń narządowych należy kwalifikować według odpowiednich paragrafów". Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c, oraz art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), orzeczono jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku.