II SA/Bd 973/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2023 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję. Burmistrz M. i Gminy P., działając na podstawie art. 20 ust 2, 23a § 2 – 3, § 4a, § 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm., zwanej dalej "u.ś.r.") oraz art. 145 § 1 pkt 5 i art. 149 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775, zwanej w skrócie "k.p.a."), decyzją z [...] maja 2023 r. nr [...] uchylił decyzję nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. w okresie od [...] marca 2018 r. do [...] maja 2018 r. W uzasadnieniu Burmistrz wskazał, ze [...] marca 2018 r. Wójt Gminy Ś. wydał decyzję nr [...] przyznającą zasiłek rodzinny na dziecko do lat 5 tj. J. M., w kwocie [...]zł miesięcznie na okres od 1 marca do [...] października 2018r. Akta sprawy zostały przekazane Burmistrzowi przy piśmie przewodnim z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Śliwicach z [...] kwietnia 2023 r., zgodnie z właściwością obecnego miejsca zamieszkania K. M. (tj. Skarżącej – matki J. M.). Burmistrz stwierdził, że w aktach znajduje się pismo K. – P. Urzędu Wojewódzkiego z [...] marca 2023 r. informujące, iż od [...] marca 2018 r. do [...] maja 2018 r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W związku z tym wznowiono postępowanie zakończone decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. w okresie od [...] marca 2018 r. do [...] maja 2018 r. Wobec powyższego Burmistrz stwierdził, że istnieje konieczność przeprowadzenia w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją. W złożonym odwołaniu Skarżąca podniosła, że organ błędnie przyjął, że w dacie wydania decyzji Wójta z [...] marca 2018 r. lub po dniu jej wydania przebywała poza granicami Polski, nie ma zatem podstaw, aby do zastosowania wobec niej przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Odwołująca podniosła, że w momencie składania wniosku o zasiłek rodzinny przebywała na terenie [...] w Gminie Ś., w domu rodzinnym, co potwierdzają rodzice w oświadczeniu. W tej gminie fizycznie podpisała wniosek o zasiłek rodzinny. Była zarejestrowana jako bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w T. i jako bezrobotna podpisywała regularnie listy gotowości do pracy. W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium") decyzją z [...] czerwca 2023 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 23a ust. 2 u.ś.r. w przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby lub rodzica dziecka w dniu wydania decyzji ustalającej prawo do świadczeń rodzinnych lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej [...] w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przekazując niezbędne dokumenty, w tym informacje dotyczące sprawy. Natomiast zgodnie z art. 23a ust. 5 u.ś.r. w przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne za okres, o którym mowa w ust. 3. Zdaniem Kolegium taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie albowiem Wojewoda w piśmie z [...] marca 2023 r. zajął stanowisko, że w stosunku do Skarżącej w okresie od 1 marca do [...] maja 2018 r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego z uwagi na fakt, iż Skarżąca pobierała zasiłek dla bezrobotnych transferowany z [...]. Wojewoda wniósł o przesłanie prawomocnej decyzji uchylającej. Kolegium zauważyło, że organ I instancji błędnie w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania oraz w decyzji wskazał na przepisy dotyczące wznowienia postępowania zamiast na art. 61 § 1 k.p.a. Niemniej Kolegium oceniło, że uchylając decyzję organu I instancji z tego powodu i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia doprowadziłoby do sytuacji, że organ I instancji wydałby ponownie decyzję tożsamej treści, co ze względu na zasady ekonomiki procesowej byłoby niezasadne, zwłaszcza, że w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania został także wskazany art. 61 § 1 k.p.a. W skardze do sądu K. M. wniosła o uchylenie decyzji Kolegium. Skarżąca zarzuciła, że organ I instancji nie zapewnił jej czynnego udziału w postępowaniu oraz nie umożliwił jej wypowiedzenia się w sprawie zebranych materiałów przed wydaniem decyzji. Skarżąca podniosła, że w analogicznej decyzji (dotyczącej świadczenia wychowawczego) Kolegium w tym samym stanie faktycznym i prawnym wydało decyzję uchylającą. Skarżąca podniosła ponadto, że w momencie składania wniosku o świadczenie rodzinne w GOPS w Śliwicach nikt nie poinformował jej, że w momencie transferowania zasiłku dla bezrobotnych z [...] może wobec niej zachodzić tzw. koordynacja, mimo że urząd dysponował jej dokumentami potwierdzającymi transfer zasiłku. Nie zdawała więc sobie sprawy, że transfer zasiłku dla bezrobotnych może w jakikolwiek sposób kolidować z zasiłkami na dziecko w Polsce. Nie może zatem w takim przypadku ponosić żadnych negatywnych konsekwencji czy zwracać świadczeń błędnie przyznanych przez organ. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Kolegium ponadto zauważyło, że rzeczywiście decyzją [...] czerwca 2023 r. uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia, jednakże powodem uchylenia była okoliczność, że organ I instancji jako podstawę uchylenia decyzji wskazał przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, natomiast w uzasadnieniu przepisy dotyczące ustawy o świadczeniach rodzinnych, a więc uzasadnienie decyzji było sprzeczne z przepisami wskazanymi w podstawie prawnej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Istotny w sprawie jest zakres ustaleń faktycznych do których zobowiązany jest organ właściwy do ustalenia świadczenia rodzinnego. Stosownie do art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (w skrócie "u.ś.r.") w przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby lub rodzica dziecka w dniu wydania decyzji ustalającej prawo do świadczeń rodzinnych lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1 (tj. w państwie w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego), organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przekazując niezbędne dokumenty, w tym informacje dotyczące sprawy. Stosownie zaś do art. 23a ust. 3 u.ś.r. w przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a także okres, w którym przepisy te mają zastosowanie. W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne za okres, o którym mowa w ust. 3 (art. 23a ust. 5 u.ś.r.). Należy zauważyć, że zarówno czynność wystąpienia do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jak też czynność uchylenia decyzji przyznającej świadczenie rodzinne jest warunkowane stwierdzeniem, że zachodzi sytuacja o której mowa w art. 23a ust. 2 u.ś.r. tj. sytuacja, że osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby lub rodzic dziecka w dniu wydania decyzji ustalającej prawo do świadczeń rodzinnych lub po dniu jej wydania przebywa w państwie w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ustalenie tej okoliczności ciąży na organie, który ma kompetencję do uchylenia decyzji przyznającej świadczenie rodzinne. W przedmiotowej sprawie Skarżąca w odwołaniu zakwestionowała ustalenie, że w dniu wydania decyzji przyznającej jej świadczenie lub po tym dniu znajdowała się poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, wskazując na konkretne okoliczności potwierdzające jest stanowisko. Kolegium nie rozpatrzyło jednakże całego materiału dowodowego w tym zakresie. Rozstrzygnięcie o tym, czy w rozpatrywanej sprawie ma miejsce sytuacji opisana w art. 23a ust. 2 u.ś.r. Kolegium oparło jedynie na stanowisko Wojewody zawartym w piśmie z [...] marca 2023 r. W piśmie tym Wojewoda jednakże nie wypowiada się w ogóle w kwestii, czy Skarżąca w dniu wydania decyzji przyznającej jej świadczenie lub po tym dniu znajdowała się poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewoda jedynie stwierdza, że Skarżąca pobierała zasiłek dla bezrobotnych transferowany z [...]. Nie jest to okoliczność, o której mowa w art. 23a ust. 2 u.ś.r. Jednocześnie Kolegium nie wskazuje na jakikolwiek inny dowód, na podstawie którego ustaliło, że zachodzi sytuacja opisana w art. 23a ust. 2 u.ś.r. ani nie odnosi się do argumentacji Skarżącej zawartej w odwołaniu. Z powyższego wynika, że Kolegium uchybiło wynikającemu z art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego koniecznego do rozpatrzenia sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez ustalenie, że nie zaszła sytuacja opisana przez ustawodawcę w art. 23a ust. 2 u.ś.r., która może skutkować uchyleniem decyzji przyznającej świadczenie rodzinne. Należy przy tym zauważyć, że Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, w którego sentencji mowa o uchyleniu decyzji o określonym numerze i z określonego dnia, jednakże bez wskazania jaki organ ją wydał (wskazanie w tym zakresie pojawia się dopiero w uzasadnieniu decyzji). Poza zakresem sprawy tj. poza zakresem orzekania prze Kolegium znajduje się kwestia istnienia przesłanek do stwierdzenia sytuacji koordynacji systemów zabezpieczenia. Jedynie na marginesie sprawy należy wobec tego zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie Skarżącej, że zasiłek rodzinny przyznany w [...] został jej wstrzymany od [...] lutego 2018 r.; podobnie wstrzymano jej wypłatę przyznanego w [...] zasiłku dla bezrobotnych (wstrzymanie od [...] lutego 2018 r.), przy czym wypłata tego zasiłku za okres "wstecz" od 15 lutego do [...] kwietnia 2018 r. nastąpiła po zarejestrowaniu Skarżącej jako bezrobotnej w Polsce. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jen. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. W ponownym postępowaniu organ winien orzec po rozpatrzeniu zgromadzonego materiału dowodowego (po rozważeniu potrzeby ewentualnego jego uzupełnienia), stosownie do powyższego stanowiska Sądu, w szczególności winien wypowiedzieć się odnośnie znajdujących się w aktach sprawy dokumentów w postaci decyzji Starosty [...] z [...] marca 2018 r. o przyznaniu Skarżącej statusu poszukującego pracy z odręcznym potwierdzeniem Skarżącej o odbiorze tej decyzji [...] marca 2018 r. oraz decyzji Wójta Gminy Ś. z [...] marca 2018 r. przyznającej Skarżącej zasiłek rodzinny z odręcznym potwierdzeniem Skarżącej, że otrzymała tą decyzję [...] marca 2018 r.