II SA/Bd 975/22
WyrokWSA w Bydgoszczy2023-01-31
Skład orzekający: Jarosław Wichrowski, Joanna Brzezińska, Jerzy Bortkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy Wód Polskich prawidłowo zastosowały art. 191 ust. 1 Prawa wodnego, nakładając na Nadleśnictwo obowiązek przywrócenia poprzedniej funkcji urządzeń melioracyjnych, nie uwzględniając przy tym walorów przyrodniczych i retencyjnych powstałego rozlewiska?Ratio decidendi
Organy Wód Polskich przedwcześnie zastosowały art. 191 ust. 1 Prawa wodnego, nakładając na Nadleśnictwo obowiązek przywrócenia poprzedniej funkcji urządzeń melioracyjnych. Nie uwzględniły one bowiem specyficznych okoliczności faktycznych sprawy, takich jak walory przyrodnicze i retencyjne powstałego na działkach Nadleśnictwa rozlewiska, co stanowiło naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz art. 191 ust. 1 Prawa wodnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o pomoc w sprawie niedrożnej instalacji melioracyjnej na sąsiednich działkach. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym, organy Wód Polskich nakładały na Nadleśnictwo Wałcz obowiązek przywrócenia poprzedniej funkcji urządzeń melioracyjnych, argumentując to nienależytym ich utrzymaniem i szkodliwym oddziaływaniem na sąsiednie grunty rolne. Nadleśnictwo kwestionowało zasadność tych decyzji, podnosząc m.in. brak wystarczających dowodów na szkodliwe oddziaływanie oraz pominięcie walorów przyrodniczych i retencyjnych powstałego rozlewiska.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził od Nadleśnictwa na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję [...] Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego [...] z dnia [...] maja 2022 r., nr [...]; 2. zasądza od [...] na rzecz [...] W. kwotę [...]([...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wnioskiem z dnia 1 lipca 2016 r. A. M. – właściciel nieruchomości oznaczonej numerem ewid. [...] w obrębie R. , gm. W. – zwrócił się do Wójta Gminy Wałcz "o pomoc w sprawie niedrożnej instalacji melioracyjnej" na sąsiednich działkach nr ewid.[...] i [...], stanowiących własność Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - Nadleśnictwa Wałcz (skarżącego Nadleśnictwa).
Decyzją z dnia 18 stycznia 2019 r., nr GK.1511.7.3.2018.KS, Wójt Gminy Wałcz nakazał Nadleśnictwu Wałcz przywrócenie poprzedniej funkcji rurociągu przechodzącego przez działkę nr [...], poprzez wykonanie wskazanych czynności. Organ powołał art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, wskazując, że w wyniku utrzymującego się wysokiego stanu wody na rozlewisku na działkach nr [...] utrudniony jest odpływ wody z gruntów sąsiednich, m.in. działki nr [...], co powoduje, że jest ona zalewana na powierzchni ok. 4 ha i w konsekwencji nie można jej użytkować rolniczo.
Decyzja powyższa została uchylona mocą decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 6 marca 2019 r., nr SKO.4173.437.2019, umarzającej jednocześnie postępowanie w sprawie. Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 234 Prawa wodnego, albowiem ze strony Nadleśnictwa Wałcz brak było działań mogących spowodować zmianę stanu wód na gruncie lub kierunku odpływu wody opadowej. SKO, przywołując art. 205 Prawa wodnego, stwierdził, że postępowanie w sprawie zaniechania obowiązku utrzymywania urządzeń melioracji wodnej winno być prowadzone przez właściwy miejscowo organ Wód Polskich.
Akta sprawy zostały przez Wójta przekazane Dyrektorowi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w Bydgoszczy (DRZGW WP w Bydgoszczy). Organ ten przekazał akta Dyrektorowi Zarządu Zlewni Wód Polskich w Pile (DZZ WP w Pile).
Decyzją z dnia 30 sierpnia 2019 r., nr BD.ZPU.2.515.1.2019.MP, DZZ WP w Pile, działając na podstawie art. 191 Prawa wodnego nakazał Nadleśnictwu Wałcz przywrócenie poprzedniej funkcji urządzeń wodnych zlokalizowanych na działkach [...] poprzez wykonanie wyszczególnionych w decyzji prac. Organ wskazał, że jego ustalenia wynikające z kontroli nadzoru wodnego w terenie oraz dokumentacji przekazanej przez Wójta potwierdzają, iż w wyniku prac przeprowadzonych w latach 2015-2016 na działkach [...] doszło do zniszczenia przewodu rurociągu na odcinku ok 50 m i zniszczenia wylotu rurociągu, przy czym prace te przeprowadzono niedbale, bez zachowania pierwotnych rzędnych dna rowu i rzędnych posadowienia dna rurociągu oraz bez wymaganych pozwoleń, obecnie zaś urządzenia na ww. działkach nie spełniają prawidłowo swojej funkcji powodując szybką degradację przyległych gruntów rolnych.
Po rozpoznaniu odwołania Nadleśnictwa Wałcz, decyzją z dnia 7 listopada 2019 r., nr BD.RPU.515.22.2.2019.PP, DRZGW WP w Bydgoszczy uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie jest formalnie wadliwe, albowiem naruszono art. 79 k.p.a., tj. nie zawiadomiono strony o miejscu i terminie oględzin nieruchomości dokonanych w dniu 6 maja 2019 r.
Decyzją z dnia 29 stycznia 2021 r., nr BD.ZPU.2.515.1.2019.MP, DZZ WP w Pile ponownie nałożył na PGL LP Nadleśnictwo Wałcz obowiązek wykonania prac mających na celu przywrócenie poprzedniej funkcji urządzeń wodnych z lokalizacją na działkach nr [...] W uzasadnieniu decyzji organ przywołał kolejno czynności podjęte w toku postępowania, w tym m.in. przeprowadzone 13 grudnia 2019 r. spotkanie w terenie z udziałem wszystkich stron postępowania oraz spotkanie stron i organu w siedzibie Nadleśnictwa w dniu 27 sierpnia 2020 r., na którym pozyskano do akt wykonaną na zlecenie Nadleśnictwa ekspertyzę techniczną dotyczącą stanu istniejących urządzeń melioracji wodnych na działkach nr [...] Stwierdził, że dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania urządzeń melioracyjnych należy odbudować koryto rowu R-1 oraz zniszczone odcinki rurociągu betonowego na działce [...] we wskazanych lokalizacjach.
Po rozpoznaniu odwołania Nadleśnictwa DRZGW WP w Bydgoszczy, decyzją z dnia 25 marca 2021 r., nr BD.RPU.533.01.2021.PP, uchylił powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wskazano, że po otrzymaniu ekspertyzy sporządzonej na zlecenie Nadleśnictwa organ winien wezwać do jej uzupełnienia w zakresie rzędnych dla czaszy zbiornika oraz rozwiązań technicznych dotyczących możliwości bezkolizyjnego przeprowadzenia wód przez rozlewisko wyznaczyć nowy termin oględzin biorąc pod uwagę czas potrzebny na zapoznanie się z nowymi materiałami.
Decyzją z dnia 20 września 2021 r., nr BD.ZPU.2.515.1.2019.MP, DZZ WP w Pile ponownie nałożył na Nadleśnictwo obowiązek wykonania wskazanych prac celem przywrócenia poprzedniej funkcji urządzeń wodnych, w terminie 24 miesięcy. W uzasadnieniu organ przywołał, że w dniu 8 września 2020 r. przeprowadzono czynności udrożnienia rurociągu przy obecności przedstawiciela właściciela działki [...] i za zgodą Nadleśnictwa, podczas których ustalono, że odcinek rurociągu istniejący na działce [...] przechodzący na działkę [...] i do zlokalizowanej na tej działce studni S1 jest drożny, zaś niedrożoność istnieje na odcinku od studni S1 do wylotu na działce nr [...] – rurociąg jest na tym odcinku zniszczony i nie spełnia swojej funkcji. Organ wskazał, że w związku z powyższymi ustaleniami nie stwierdził potrzeby ponownego przeprowadzania oględzin, że powstałe rozlewiska są skutkiem niedziałającego systemu melioracyjnego oraz że jego odbudowa odtworzy pierwotne stosunki wodno-glebowe. Organ stwierdził też, że niezasadna jest legalizacja wykonanego samowolnie na działce [...] rurociągu PCV z uwagi na zbyt wysoką rzędną dna jego wylotu, podkreślił też nielegalny charakter innych urządzeń wykonanych na działce [...], o których mowa w ekspertyzie. Stagnowanie wody na działkach Nadleśnictwa oraz sąsiadujących działkach rolniczych jest w ocenie DZZ WP w Pile wynikiem nienależytego utrzymywania urządzeń wodnych przez Nadleśnictwo, co uzasadnia zastosowanie art. 191 ust. 1 Prawa wodnego.
Odwołania od powyższej decyzji wnieśli M. M. (właściciel działki [...]) oraz Nadleśnictwo. Pierwszy z wyżej wymienionych zakwestionował termin wykonania obowiązku, uznając go za zbyt długi i narażający właścicieli sąsiednich gruntów na straty. Nadleśnictwo zaś podniosło, że zły stan gleb na sąsiednich działkach rolniczych wynika ze złego stanu urządzeń melioracyjnych istniejących na działce [...], co wynika z ekspertyzy przedłożonej przez stronę w toku postępowania.
Decyzją z dnia 23 grudnia 2021 r., nr BD.RPU.533.01.2021.PP, DRZGW WP w Bydgoszczy uchylił decyzję organu I instancji z 20 września 2021 r. W uzasadnieniu wskazano, że organ I instancji, skupiając się na zapisach dot. stanu technicznego urządzeń melioracyjnych w dostarczonej przez Nadleśnictwo ekspertyzie, nie uwzględnił poleceń DZGW WP w Bydgoszczy zawartych w poprzedniej decyzji kasacyjnej odnośnie przeprowadzenia dodatkowych oględzin w terenie, mających na celu doprecyzowanie (a może i zmianę) zakresu prac niezbędnych dla polepszenia stosunków wodnych na przedmiotowym terenie. Organ wskazał, że w decyzji zasugerowano DZZ WP w Pile włączenie do zakresu robót odtworzeniowych odcinek rurociągu znajdujący się na działce nr [...], który uległ amortyzacji i obecnie funkcjonują tylko jego fragmenty. Zauważył jednocześnie, że nie znajduje poparcia w zgromadzonym materiale dowodowym twierdzenie organu I instancji, iż odcinek rurociągu znajdujący się na działce [...] funkcjonuje prawidłowo. Organ odwoławczy wytknął też, że DZZ WP w Pile nie przeprowadził oględzin po przeprowadzeniu prac udrożnieniowych na terenie działek Nadleśnictwa. Polecił organowi I instancji przeanalizowanie wszystkich wariantów technicznych mających na celu zachowanie interesów stron postępowania, zaś zakres prac odtworzeniowych winien uwzględniać istniejące warunki rolniczo-leśne występujące na działkach [...] termin prac winien jednocześnie uwzględniać konieczność uzyskania przez strony wymaganych prawem decyzji administracyjnych.
Ponownie przeprowadzając postępowanie organ I instancji przeprowadził w dniu 16 marca 2022 r. oględziny na działkach nr [...] Oględziny przeprowadzono przy udziale wszystkich stron postępowania, które nie wniosły uwag i zastrzeżeń do protokołu.
Decyzją z dnia 13 maja 2022 r., nr BD.ZPU.2.515.2019.MP, DZZ WP w Pile, działając na podstawie m.in. art. 191 ust. 1-4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2233, dalej "p.w.") nakazał PGL LP Nadleśnictwu Wałcz wykonanie prac polegających na:
1) odbudowie rowu R-1 na docinku położonym na działce [...] począwszy od działki [...] z zachowaniem wskazanych parametrów technicznych,
2) odbudowie rurociągu betonowego zlokalizowanego na działce [...] na odcinku od studni S3 do wylotu melioracyjnego typu E-3 posadowionego w rowie R-1 z zachowaniem wskazanych parametrów technicznych,
3) umocnieniu płytami betonowymi skarpy i dna rowu przy wylocie rurociągu na wskazanym odcinku,
4) odbudowie studni S3 na działce [...] z uwzględnieniem wskazanych parametrów,
5) odbudowie zniszczonego odcinka rurociągu betonowego od studni S1 do wylotu na działce [...] z zachowaniem wskazanych parametrów,
6) likwidacji samowolnie wykonanego rurociągu melioracyjnego z rur PCV, studni betonowej S2 i rowu od rozlewiska do studni S2, zlokalizowanych na działce [...],
7) odbudowie rowu R-1 na odcinku położonym na działce [...], od studni S-3 do wylotu rurociągu, z zachowaniem wskazanych parametrów technicznych,
8) umocnieniu stopy skarb kiszką faszynową o wskazanych parametrach,
9) oczyszczeniu istniejących studni melioracyjnych znajdujących się na trasie przedmiotowego rurociągu betonowego,
10) uporządkowaniu terenu po przeprowadzeniu prac.
Organ wskazał 18-miesięczny termin na wykonanie prac liczony od dnia uostatecznienia się decyzji. W decyzji zawarto nadto dodatkowe zalecenia oraz zastrzeżenia. W uzasadnieniu, po przywołaniu treści zastosowanych w sprawie przepisów oraz po szerokim przywołaniu toku dotychczasowego postępowania łącznie z cytowaniem treści poprzednich decyzji, organ wskazał, że na podstawie oględzin przeprowadzonych 16 marca 2022 r. ustalono, iż konieczne jest przeprowadzenie robót wskazanych jak w sentencji decyzji, przy czym żadna ze stron nie zakwestionowała ani stwierdzonego zakresu koniecznych robót, ani terminu ich wykonania. DZZ WP w Pile wskazał, że uwzględnił zalecenia organu II instancji wynikające z poprzedniej decyzji kasacyjnej dotyczące przeprowadzenia dodatkowych oględzin w terenie, przy czym od dnia 8 września 2020 r. (daty czynności udrożnienia rurociągu) do dnia oględzin nie zaszły nowe okoliczności mające wpływ na zmianę zakresu lub doprecyzowanie zakresu prac odtworzeniowych wskazanych w decyzji. Organ wskazał, że sprawność rurociągu do studni S1 potwierdza widoczne przebicie hydrauliczne poniżej studni S1 na działce [...], dlatego nie jest zasadnym nałożenie na właściciela działki [...] obowiązku odbudowy rurociągu. Organ stwierdził, że stagnowanie wody na działce nr [...] spowodowane jest niedrożnością rurociągu betonowego R-1 na odcinku od wylotu do rowu R-1 do studni S3 (na odcinku położonym na działce [...] przy granicy z działką [...]), niedrożnością studni S-3, niedrożnością rowu R-1 na odcinku od studni S-3 do wylotu rurociągu betonowego R-1 (posadowionego na działce [...] przy granicy z działką [...], częściowego zniszczenia przewodu rurociągu betonowego na odcinku ok. 10 m poniżej studni S-1 i niedrożności dalszego odcinka aż do wylotu posadowionego na działce [...] przy granicy z działką [...], częściowego zamulenia wylotu do rurociągu posadowionego na działce [...] przy granicy z działką [...], spowodowanego brakiem odpływu przez rurociąg R-1, częściowego zamulenia dna rowu R-1 posadowionego na działce [...] spowodowanego brakiem odpływu wód poprzez rurociąg R-1 i rów R-1 posadowionych na działkach [...] Z uwagi na powyższe organ – stwierdzając, że stagnowanie wody na działce [...] spowodowane jest niedrożnością rurociągu R-1 i rowu R-1 położonych na działkach [...] – za zasadne uznał zastosowanie wobec Nadleśnictwa art. 191 ust. 1 p.w., ponieważ podmiot ten nienależycie utrzymywał urządzenia wodne, czego następstwem jest zmiana funkcji tych urządzeń.
PGL LP Nadleśnictwo Wałcz odwołało się od powyższej decyzji do DRZGW WP w Bydgoszczy zarzucając przede wszystkim naruszenie art. 191 ust. 1 p.w. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy – zaistnienia szkody będącej skutkiem oddziaływania urządzenia wodnego, momentu powstania tej szkody, związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy nienależytym utrzymywaniem urządzenia wodnego a jego szkodliwym oddziaływaniem, wpływu przywrócenia poprzednich stosunków wodnych (osuszenia rozlewiska) na gospodarkę wodną i istniejący ekosystem.
Decyzją z dnia 20 lipca 2022 r., nr BD.RPU.533.01.2022.PP, Dyrektor RZGW WP w Bydgoszczy utrzymał w mocy decyzję I instancji. Po zreferowaniu dotychczasowego postępowania organ stwierdził, że zebrany materiał dowodowy potwierdza, iż szkoda spowodowana jest złym stanem technicznym urządzeń melioracji wodnych zlokalizowanych na działkach [...], a co wynika z informacji Zachodniopomorskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Szczecinie z dnia 22 września 2016 r. oraz protokołu oględzin pracowników Urzędu Gminy Wałcz z dnia 6 grudnia 2018 r., zaś protokół oględzin przeprowadzonych przez pracownika PGW Wody Polskie z dnia 6 maja 2019 r. oraz ekspertyza techniczna przedłożona w sprawie przez Nadleśnictwo jednoznacznie wskazują, że urządzenia melioracji wodnych są w złym stanie technicznym mogącym przyczynić się do powstawania szkód na działkach zlokalizowanych powyżej powstałego rozlewiska leśnego. Organ wskazał, że powyższe fakty zostały też opisane w pismach właściciela działki [...] z dni 1 lipca 2016 r. oraz 13 listopada 2018 r. kierowanych do Wójta Gminy Wałcz, w momencie zgłaszania problemu z odpływem wody z tej nieruchomości właścicielem działek [...] pozostawało Nadleśnictwo. Dalej stwierdził, że rozpoznając odwołanie wziął w pierwszej kolejności pod uwagę "aspekt społeczny, którego dotyczył wniosek o wszczęcie postępowania przez organ I instancji, a dopiero w dalszej kolejności pochylił się nad rozwiązaniami ograniczającymi ryzyko wystąpienia negatywnych skutków w związku z powstałym w skutek zmiany funkcji urządzeń wodnych ekosystemem, jednocześnie biorąc pod uwagę doprowadzenia przedmiotowego urządzenia wodnego do jego poprzedniej funkcji". Organ stwierdził, że zebrany materiał dowodowy jest wystarczający dla rozpoznania sprawy i nie ma konieczności powoływania biegłego celem sporządzenia dodatkowej ekspertyzy. W jego ocenie przeprowadzone w obecności stron postępowania oględziny w terenie oraz dostarczona przez Nadleśnictwo ekspertyza pozwoliły na ustalenie stanu technicznego urządzenia wodnego na terenie objętym postępowaniem. Zauważył, że na ekspertyzie, dodatkowo uszczegółowionej, oparł się również organ I instancji przy wydawaniu swojej decyzji, uwzględniając przedstawioną tam ocenę stanu technicznego urządzeń melioracji wodnej.
W skardze na powyższą decyzję PGL LP Nadleśnictwo Wałcz, reprezentowane przez radcę prawnego, wniosła o jej uchylenie, zasądzenie kosztów postępowania oraz przeprowadzenie dowodu z ekspertyzy dot. walorów przyrodniczych zbiornika wodnego w oddz. 653f i jego otoczenia (obręb Nakielno, Nadleśnictwo Wałcz). Decyzji zarzucono naruszenie:
- art. 15 k.p.a. poprzez brak ponownego rozstrzygnięcia sprawy i ograniczenie się do oceny działania organu I instancji,
- art. 11 w zw. z 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez wybiórcze ustosunkowanie się do zarzutów odwołania, niedokonanie własnej wykładni zastosowanych przepisów i brak pełnego uzasadnienia decyzji,
- art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez nieustalenie: czy doszło do szkodliwego oddziaływania urządzenia wodnego na wody lub grunty, zatem czy powstała szkoda; jeżeli powstała, to kiedy doszło do szkodliwego oddziaływania w aspekcie historycznym - czy w momencie kiedy właścicielem działek był odwołujący, czy za jego poprzednika prawnego; związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy nienależytym utrzymywaniem urządzenia wodnego a szkodliwym jego oddziaływaniem na wody lub grunty; wpływu przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego, a w konsekwencji osuszenie powstałego rozlewiska na gospodarkę wodną Rzeczpospolitej Polskiej oraz na zmianę klimatu i jego ocieplanie, a więc czy ww. czynność nie spowoduje pogorszenia stanu wód, jej marnotrawstwa i energii, a także ekosystemów od nich zależnych, z uwagi na fakt, iż teren sąsiaduje z teren objętym Dyrektywą Ptasią i jest pod ochroną,
- art. 84 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne,
- art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niezgodny z zasadą zaufania do władzy publicznej,
- art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez wskazanie niepełnego przepisu prawa procesowego stanowiącego podstawę decyzji, tj. art. 138 § 1 k.p.a. bez wyszczególnienia punktu tego przepisu, jak i pominięcie wskazania podstawy materialnoprawnej,
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji I instancji wydanej z naruszeniem przepisów postępowania,
- art. 191 ust. 1 Prawa wodnego poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie zostały spełnione ku temu konieczne przesłanki.
W obszernym uzasadnieniu skargi podniesiono argumentację na potwierdzenie zarzutów względem zaskarżonej decyzji, przede wszystkim zarzutu nieustalenia spełnienia przesłanek koniecznych do zastosowania względem Nadleśnictwa art. 191 ust. 1 Prawa wodnego. Podkreślił nadto, że osuszenie rozlewiska będzie miało negatywny wpływ na gospodarkę wodną w kontekście postępującego ocieplenia klimatu oraz wskazał na zasadność przeprowadzenia w sprawie dowodu z opinii biegłego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wskazał, że w dniu rozstrzygania w drugiej instancji nie był w posiadaniu ekspertyzy dołączonej do skargi dotyczącej walorów przyrodniczych rozlewiska.
W piśmie z dnia 2 listopada 2022 r. uczestnik postępowania przedstawił argumentację za oddaleniem wniesionej skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Kontrola sądowoadministracyjna, dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – dalej "p.p.s.a.") wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji zasługują na uchylenie, choć nie wszystkie zarzuty skargi okazały się trafne.
Kontroli Sądu poddano decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Bydgoszczy z dnia 20 lipca 2022 r., nr BD.RPU.533.01.2022.PP, utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Pile z dnia 13 maja 2022 r., nr BD.ZPU.2.515.2019.MP, którą nałożono na skarżące Nadleśnictwo obowiązek wykonania określonych robót celem przywrócenia poprzedniej funkcji urządzeń wodnych na działkach o numerach ewid. [...] i [...], ob. R. , gm. W..
Materialnoprawną podstawę wydania wskazanych decyzji stanowił art. 191 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (publ. jak wcześniej wskazano). Zgodnie z jego treścią, w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, właściwy organ Wód Polskich z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód.
Decyzja wydawana na gruncie art. 191 ust. 1 p.w. jest tzw. decyzją restytucyjną, jej celem jest bowiem przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego (w przypadku zmiany funkcji tego urządzenia spowodowanej nienależytym jego utrzymywaniem) lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód (w przypadku gdy następstwem nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego jest szkodliwe jego oddziaływanie na wody lub grunty).
Jak słusznie zauważył WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 12 marca 2020 r., sygn. II SA/Bk 24/20 (dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl) celem nadrzędnym wydawanych na gruncie ww. przepisu decyzji restytucyjnych jest jednak zapewnienie takiego korzystania z wód, które nie powoduje pogorszenia stanu tych wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody oraz, które nie wyrządza szkód (tak też m.in. NSA w wyroku z dnia 18 października 2022 r., sygn. III OSK 5453/21, dostępny jw.).
Zwrot "może, w drodze decyzji, nakazać" użyty w art. 191 ust. 1 p.w. wskazuje, że decyzja wydawana na jego podstawie jest rozstrzygnięciem fakultatywnym. Rozstrzygnięcie to podejmowane jest w warunkach uznania administracyjnego, co oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, ale wybór ten nie może być dowolny. Powinien być on dokonany z zachowaniem kryteriów słuszności i celowości oraz powinien wynikać z wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Kontrola sądowa decyzji uznaniowych zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie zaskarżonej decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego, wyznaczonego ramami prawa materialnego, a także, czy zaskarżona decyzja została oparta na właściwej podstawie prawnej oraz poprzedzona prawidłową jej wykładnią oraz czy jej uzasadnienie zostało poparte dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami w taki sposób, że nie można jej postawić zarzutu dowolności, a także, czy jej wydanie zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, w szczególności zaś, czy w jego toku podjęto wszelkie czynności dowodowe niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Postępowanie prowadzone w trybie art. 191 p.w. zmierzać do ustalenia zaistnienia (kumulatywnie) czterech okoliczności. Po pierwsze: czy na danym terenie musi występować urządzenie wodne, po drugie: kto jest właścicielem tego urządzenia, po trzecie: czy doszło do nienależytego utrzymywania tego urządzenia, i po czwarte: czy następstwem owego nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego jest zmiana jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty. Wydając decyzję o obowiązku przywrócenia poprzedniej funkcji tego urządzenia, art. 191 ust. 1 p.w. wprowadza nadto obowiązek wzięcia przez organ pod uwagę – przy wydawaniu decyzji w oparciu o ten przepis - że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód (wskazać należy tutaj, że odwadnianie gruntów i upraw jest korzystaniem z wód – "szczególnym korzystaniem z wód" zgodnie z art. 34 pkt 1 p.w.). Spójne jest to z fakultatywnym charakterem decyzji wydawanej na podstawie art. 191 ust. 1 p.w., nawet bowiem spełnienie wszystkich wymienionych przesłanek nie oznacza automatycznie, że decyzja o nałożeniu obowiązków w zakresie przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego winna zostać wydana (vide:. wyrok z 29 marca 2017 r., VIII SA/Wa 832/16, dostępny jw.). Skoro zaś uznaniu organu ustawodawca pozostawił samo nałożenie obowiązku w trybie art. 191 ust. 1 p.w., a to z uwagi na konieczność uwzględnienia że "korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód", to tym bardziej stwierdzić należy, że ewentualnie nałożony obowiązek winien w swej treści uwzględniać ww. okoliczności.
Analiza zaskarżonej decyzji oraz decyzji I instancji (ich uzasadnień) doprowadziła Sąd do wniosku, że stosując wobec skarżącej art. 191 ust. 1 p.w. organy przy nakładaniu obowiązku przywrócenia funkcji urządzeń wodnych nie uwzględniły specyficznych okoliczności faktycznych towarzyszących sprawie w kontekście przytoczonego zastrzeżenia zawartego w art. 191 ust. 1 p.w. Chodzi tu o charakter powstałego na działkach skarżącej rozlewiska, jego funkcji retencyjnej i waloru przyrodniczego związanego z wykształconym ekosystemem na terenie przedmiotowych działek Nadleśnictwa. Nie przeanalizowano (nie uwzględniono), czy korzystanie z wód po realizacji obowiązku nie spowoduje pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, jak i marnotrawstwa wody.
Nie budzi sporu między stronami ani wątpliwości Sądu, że urządzenia melioracji wodnych, których degradację stwierdzono i których brak należytego funkcjonowania spowodował powstanie rozlewiska na terenie działek Nadleśnictwa, objęte są regulacją art. 191 ust. 1 p.w. Zgodnie z art. 16 pkt 65 p.w. przez urządzenia wodne rozumie się urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. Należą do nich m.in. kanały i rowy (lit. a ww. przepisu). W art. 17 ust. 1 pkt 3 p.w. wskazuje na odpowiednie stosowanie przepisów ustawy dotyczących urządzeń wodnych (a więc również art. 191) do urządzeń melioracji wodnych niezaliczonych do urządzeń wodnych. Zgodnie z art. 195 p.w. melioracje wodne polegają na regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby i ułatwienia jej uprawy. Z art. 197 ust. 1 pkt 1-3 p.w. wynika, że rowy, drenowania i rurociągi są urządzeniami melioracji wodnych, o ile służą celom, o którym mowa w art. 195. Rurociągi, rowy melioracyjne i sieci drenarskie istniejące na działkach skarżącej wchodzą w skład sieci melioracyjnej ujętej w ewidencji wód i urządzeń melioracji wodnych (pismo Zachodniopomorskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Szczecinie z dnia 22 września 2016 r., nr ESZ-WA-5124/2/2/2016/KS – w aktach sprawy).
Nie budzi wątpliwości stron i Sądu również to, że właścicielem ww. urządzeń jest obecnie skarżące Nadleśnictwo oraz że ich stan techniczny wskazuje na nienależyte utrzymywanie urządzeń. Skarżące Nadleśnictwo kwestionuje za to (jest to zasadniczy zarzut skargi) ustalenie organów obu instancji, że skutkiem nienależytego utrzymania urządzeń melioracyjnych jest szkodliwe oddziaływanie na grunty, tj. na stagnowanie wody na działkach nr [...] (działki sąsiednie). Sąd nie podziela tego zarzutu.
W toku długotrwale prowadzonego postępowania (przez DZZ WP w Pile od 2019 r., wcześniej, tj. od 2016 r., przez Wójta Gminy Wałcz) organy pozyskały w dominującej części niesprzeczny materiał dowodowy wskazujący na to, że stagnowanie wody na działkach nr [...] jest spowodowane niedrożnością urządzeń zlokalizowanych na działce skarżącego Nadleśnictwa. Zależność stanu wód na sąsiednich gruntach rolniczych (działkach [...] i [...]) od stanu technicznego urządzeń melioracji wodnych na działkach skarżącego Nadleśnictwa wynika zarówno ze stanowisk eksperckich wyrażonych w sprawie, jak i oględzin nieruchomości przeprowadzonych przez organ, z których ustalenia w tym zakresie nie były przez skarżącą kwestionowane. Powołać tu należy zalegające w aktach sprawy: ekspertyzę budowlaną "dotyczącą urządzeń melioracji szczegółowej na działce [...]" z dnia 6 września 2015 r., ekspertyzę pt. "Ocena techniczna obiektu melioracji szczegółowej w miejscowości R., działki nr [...]" z 14 listopada 2016 r. Stagnowanie wody na działkach [...] wprost zaś potwierdzają protokoły z oględzin z dnia 6 maja 2019 r., z dnia 8 września 2020 r. i 16 marca 2022 r. wykonane przez kontrolera nadzoru wodnego.
Wskazać należy, że uwagi dotyczące niedrożności odcinka rurociągu przebiegającego na działce sąsiedniej, tj. [...], zawarte w "Ekspertyzie technicznej dotyczącej stanu istniejących urządzeń melioracji wodnych na działkach geodezyjnych nr [...] obręb R. , gmina W." z czerwca 2020 r. zostały przez organ zweryfikowane podczas oględzin, gdzie stwierdzono, drożność ww. urządzenia (protokół z czynności udrożnienia rurociągu melioracyjnego z dnia 8 września 2020 r. i 16 marca 2022 r.). O ile pismem z dnia 17 czerwca 2021 r. pełnomocnik skarżącego nadleśnictwa zakwestionował prawidłowość ustalenia co do drożności ww. rurociągu, a przez to podał w wątpliwość jedną z zasadniczych okoliczności mających wpływ na możliwość zastosowania art. 191 ust. 1 p.w. (tj. następstwo nienależytego utrzymywania urządzeń wodnych przez Nadleśnictwo w postaci szkodliwego oddziaływania tych urządzeń na wody lub grunty), to jednak twierdzenia te zostały następnie zweryfikowane podczas oględzin w dniu 16 marca 2022 r., do którego strony nie wniosły zastrzeżeń. Pamiętać należy, że przedmiotowe postępowanie prowadzone było przez wyspecjalizowane organy, będące jednostkami organizacyjnymi podmiotu odpowiedzialnego za krajową gospodarkę wodną, a więc dysponujące odpowiednim stopniem wiedzy z zakresu ochrony przed powodziami oraz zarządzania środowiskiem wodnym. Są one zatem kompetentne do kwestionowania ustaleń wynikających z dowodów o charakterze specjalistycznym, zwłaszcza, jeżeli ustalenia przeciwne wynikają z okoliczności potwierdzonych oględzinami (niejednokrotnymi), do których w tym zakresie nie wniesiono uwag. Kompetencje rozstrzygających w sprawie organów są w ocenie Sądu wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy pozwalających na ustalenie czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz czy istnieje związek przyczynowo skutkowy między dokonaną zmianą, a wynikłą szkodą, i w powyższym zakresie nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 84 § 1 k.p.a. poprzez niepowołanie w sprawie niezależnego biegłego do rozstrzygnięcia powyższej kwestii.
Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że przesłanką zastosowania art. 191 ust. 1 p.w. jest nie tylko stwierdzenie, że następstwem nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego jest szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, ale również zmiana jego funkcji, a czego skarżąca w niniejszej sprawie nie kwestionuje. Niewątpliwie zaś urządzenia melioracyjne zlokalizowane na terenie działek Nadleśnictwa nie spełniają swojej funkcji, tj. regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby i ułatwienia jej uprawy. Świadczą o tym zastoiska wodne, których istnienie uzależnione jest od prawidłowego funkcjonowania urządzeń na działkach skarżącego Nadleśnictwa. Wpływu na powyższe ustalenie nie mają też zarzuty akcentujące kwestię momentu powstania szkody i momentu uzyskania statusu właściciela przedmiotowych gruntów przez Nadleśnictwo. Postępujące przekształcanie terenu przedmiotowych nieruchomości w teren rozlewiska nie oznacza, że równolegle pojawiły się niekorzystne zjawiska hydrogeologiczne (stagnowanie wody) na rolniczych działkach sąsiednich. Jest to proces rozciągnięty w czasie, a więc skutki nienależytego utrzymywania urządzeń wodnych na terenie działek skarżącej mogą pojawić się w okresie późniejszym. Z akt sprawy wynika, że pierwsze sygnały co do stagnującej wody na działkach [...] zgłaszane były w latach 2015-2016 (pismo właściciela działki [...] z 1 lipca 2016 r., notatka służbowa z dnia 10 czerwca 2015 r. dot. stwierdzenia wykonywania prac konserwacyjnych urządzeń wodnych przez właściciela działki nr [...]). W tym czasie bezspornie właścicielem działek [...] było Nadleśnictwo, odpowiedzialne za brak należytego utrzymania urządzeń wodnych od co najmniej 11 lat (działkę [...] Nadleśnictwo przejęło, jak wskazuje w skardze w roku 2004). W ocenie Sądu prawidłowo organy obu instancji uczyniły adresatem decyzji skarżące Nadleśnictwo.
W powyższym zakresie skarga okazała się niezasadna.
Jak jednak wskazano wcześniej, organy zasadniczo pominęły, że ukształtowane na terenie działek skarżącego Nadleśnictwa rozlewisko jest obszarem cennym przyrodniczo, a powstały rezerwuar wody pełni funkcję retencyjną, istotną z perspektywy prawidłowej gospodarki wodnej i ochrony zasobów wody na terenach doświadczanych współcześnie suszami. Kwestia ta została przez organy obu instancji zasadniczo pominięta. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji, a tym bardziej decyzji zaskarżonej nie wynika, jak kształtować się będzie wpływ korzystania z wód na utrzymanie stanu wód i ekosystemu zależnego od tych wód po realizacji nałożonego obowiązku. Nie przeanalizowano, czy zaistnieje pogorszenie tego stanu. Organ I instancji w tym zakresie przywołał w opozycji do twierdzeń sporządzonej na wniosek skarżącego Nadleśnictwa (powołana ekspertyza z czerwca 2020 r.), że analizowany obszar nie był przeznaczony do retencjonowania wód i tworzenia rozlewiska w czasach realizacji inwestycji melioracyjnej w latach 70-tych XX wieku, samo rozlewisko powstało zaś w efekcie wieloletnich zaniedbań urządzeń melioracyjnych na terenie działek skarżącej. Organ odwoławczy stwierdził zaś jedynie, że w pierwszej kolejności zwrócił uwagę na "aspekt społeczny" sprawy z wniosku właściciela nieruchomości sąsiedniej skierowanego do Wójta, a w dalszej kolejności pochylił się nad rozwiązaniami ograniczającymi ryzyko wystąpienia negatywnych skutków dla ekosystemu. Stwierdzić należy, że ani stanowisko organu I instancji, ani tym bardziej organ odwoławczego, nie jest przekonujące co do tego, że uwzględnił on komentowane okoliczności, o których mowa w art. 191 ust. 1 p.w. Bezspornie w dacie budowy urządzeń znajdujących się obecnie na terenie działek skarżącego Nadleśnictwa stosunki wodne na tym terenie, jak i w całym kraju, kształtowały się odmiennie niż obecnie. Nie powinno budzić wątpliwości i wynika to z okoliczności notoryjnych, że uwarunkowania hydrologiczne są współcześnie znacząco mniej korzystne, niż chociażby pół wieku temu. Konieczność zachowania korzystnej gospodarki wodnej, zwłaszcza na terenach uprawnych, stanowi ratio legis wprowadzonego w art. 191 ust. 1 p.w. zastrzeżenia. Obliguje ono bowiem organ do zważenia, czy w każdym przypadku przywrócenie zatraconej funkcji urządzenia wodnego będzie korzystne z perspektywy utrzymania zasobów wodnych na danym terenie w sytuacji, gdy zasoby te w miarę postępujących zmian klimatycznych są coraz mniejsze. To, że dany obszar uzyskał w miarę upływu czasu i na skutek upośledzenia funkcjonalności urządzeń melioracyjnych charakter rozlewiska (zbiornika retencyjnego, bagniska) wbrew pierwotnej funkcji terenu nie oznacza automatycznie, że przy zachowaniu rozwiązań zabezpieczających teren okoliczny przed szkodami spowodowanymi stagnowaniem wody (jak w niniejszej sprawie), obszar ten funkcji takiej nie może zachować, zwłaszcza, jeżeli istniejący stan rzeczy odpowiada aktualnemu właścicielowi gruntów. Problem powyższy był zresztą sygnalizowany w eksperckich opracowaniach pozyskanych w toku postępowania. W ocenie technicznej z dnia 14 listopada 2016 r. autor zwraca uwagę na istniejącą techniczną możliwość zapewnienia tranzytu wody i zachowanie istniejących stosunków na gruncie rozlewiska. W ekspertyzie budowlanej z 6 września 2019 r. wskazuje się, że stan niedrożności urządzeń spowodował powstanie nowego ekosystemu wodno-błotnego z bogatą fauną i florą, a wszelkie gwałtowne zmiany mogą doprowadzić do załamania istniejącego ekosystemu i zasadną jest stabilizacja zwierciadła wody w rozlewisku (a więc nie jego osuszenie). W szeroko komentowanej przez organ I instancji ekspertyzie z czerwca 2020 r. wprost zaś wskazuje się rozwiązania techniczne służące zachowaniu zdolności retencyjnej rozpatrywanego obszaru (pkt 6 ekspertyzy). Organy obu instancji nie skomentowały ekspertyzy w tym zakresie, co istotne było w kontekście zastrzeżenia z art. 191 ust. 1 p.w. Organ II instancji lakonicznie zaś tylko stwierdził, że ważył "aspekt społeczny" i rozwiązania ograniczające negatywny wpływ wykonania robót na powstały ekosystem. Organ odwoławczy nie przedstawił przy tym wziętych pod uwagę rozwiązań, koncentrując się na konieczności doprowadzenia zaniedbanych urządzeń do ich poprzedniej funkcji. Zwrócić należy uwagę, że "aspekt społeczny" sprawy obejmuje nie tylko doprowadzenie do przywrócenia prawidłowych stosunków wodnych na sąsiednich działkach uprawianych rolniczo, ale również, w miarę możliwości, utrzymanie retencyjno-przyrodniczego waloru działek skarżącego nadleśnictwa. Jak zaś wynika ze stanowisk eksperckich, pogodzenie obu tak nakreślonych interesów jest w sprawie możliwe. Organy nie rozważyły powyższego w swoich rozstrzygnięciach, a na pewno nie w sposób przekonujący. Zauważyć jednocześnie należy, że również w protokole z 8 września 2020 r. ("notatce urzędowej" z udrożnienia rurociągu) zaleca się "wykonać odbudowę rowu R-1 na całej długości od studni S3 do wylotu (...) lub wykonać rurociąg (...) począwszy od studni S3 do studni S1 (...)", przy czym zgodnie z komentarzem autora notatki "przy założeniu, że pomiędzy studniami S1 i S3 wykonany zostanie rurociąg, możliwe będzie odtworzenie rozlewiska (...)". Zaproponowano zatem alternatywne rozwiązania ("lub"), przy czym jedno z nich uwzględniało utrzymanie rozlewiska. Z treści rozstrzygnięcia zawartego w decyzji I instancji nie wynika zaś, by zostało ono zastosowane, w jej uzasadnieniu nie odniesiono się jednocześnie do tego problemu.
Wskazać w tym miejscu należy, że organy winny rozważyć "wyposażenie" decyzji w zakresie nałożenia obowiązków w oparciu o art. 191 ust. 1 p.w. w załącznik mapowy, obrazujący zakres nakazywanych prac. W niniejszej sprawie decyzja jest bowiem nieczytelna. Organ nie posłużył się samodzielnie pozyskanym i poświadczonym urzędowo odpisem mapy zasadniczej w odpowiedniej skali, a posługuje się jednocześnie oznaczeniami zawartymi na mapie dołączonej ekspertyzy, a więc dowodu prywatnego strony.
W powyższym zakresie skarga, akcentując brak ustaleń organów obu instancji co do wpływu wykonania zleconych prac odtworzeniowych (ustalenia korzystania z wód) na ewentualne pogorszenie stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, okazała się zasadna. Stwierdzenie trafności jej zarzutów w tej części jest przy tym niezależne od treści załączonej do skargi ekspertyzy potwierdzającej walory przyrodnicze terenu działek skarżącego nadleśnictwa. Ekspertyza ta nie ma wpływu na ustalenie, że w komentowanym zakresie organy nie dokonały dogłębnej analizy sprawy. Jej treść nie wyjaśnia istotnych wątpliwości Sądu zaistniałych w sprawie, co uzasadnia oddalenie wniosku przeprowadzenia z niej dowodu (art. 106 § 3 p.p.s.a. a contrario). Jasnym jest jednak, że może ona stanowić istotny dowód w ponownie prowadzonym przez organy administracyjne postępowaniu.
Potwierdzenie trafności najdalej idącego zarzutu skargi związanego z nieprawidłowym zastosowaniem art. 191 ust. 1 p.p.s.a. z uwagi na brak przeanalizowania wszystkich istotnych okoliczności sprawy, zbędnym czyni szersze odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi. Wskazać jednak należy, że Sąd zgadza się z zarzutami akcentującymi nieprawidłową konstrukcję zaskarżonej decyzji: niewskazanie jej materialnoprawnej podstawy (naruszenie art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a.) oraz zbyt lakoniczne odniesienie się do istotnej okoliczności sprawy stanowiącej zarzut odwołania (pogorszenie stanu wód i ekosystemów od nich zależnych – naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a.). Sąd podzielił też zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wymaga, by organ odwoławczy rozpoznał sprawę w jej całokształcie i motywy swojego rozstrzygnięcia w sposób jasny i przekonujący wyłożył w uzasadnieniu decyzji, a nie jedynie, jak uczynił to w sprawie niniejszej, potwierdził prawidłowość rozstrzygnięcia I instancji zwięźle odnosząc się do zarzutów odwołania. Wytknąć w tym miejscu też należy, że powołując dokumenty na dowód stwierdzonych przez siebie okoliczności organ odwoławczy wskazuje na protokół oględzin pracowników Urzędu Gminy z dnia 6 grudnia 2018 r., a więc pochodzący od organu niespecjalistycznego i przez to nieprzydatny w sprawie, a nadto protokół oględzin z 6 maja 2019 r., których prawidłowość wcześniej zakwestionował z uwagi na brak udziału stron (vide: decyzja DRZWG z 7 listopada 2019 r., nr BD.RPU.515.22.2.2019.PP).
Mając to wszystko na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają art. 191 ust. 1 p.w. poprzez jego przedwczesne zastosowanie, które było konsekwencją niewyjaśnienia istotnej, wskazanej w niniejszym uzasadnieniu okoliczności sprawy, a co z kolei stanowi o naruszeniu przez organy art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Z tego powodu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji. O zwrocie kosztów postępowania (wpisu od skargi w wysokości 300 zł, wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości 480 zł oraz opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 17 zł) orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. jak w punkcie drugim sentencji.
Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę wskazówki wynikające z niniejszego uzasadnienia.
Sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 4 października 2022 r. strony zostały pouczone o możliwości rozpoznania sprawy na rozprawie zdalnej pod warunkiem, że każda ze stron wyrazi na to zgodę i będzie dysponować warunkami technicznymi umożliwiającymi uczestnictwo w rozprawie zdalnej. Odpowiedź zawierającą zgodę na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym wyraził jedynie uczestnik postępowania, toteż – z uwagi w tym zakresie na brak zgody pozostałych stron, a nadto niewskazanie, że spełniają one warunki techniczne do uczestnictwa w rozprawie zdalnej – sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło