II SA/Bd 979/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. B. K. J. P. we W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. B. K. J. P. we W. na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur postanowił: zwolnić stronę skarżącą z wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W dniu 26 maja 2015 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniosek Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. B. K. J. P. we W. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Szpital świadczy usługi lecznicze w ramach świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych. W uzasadnieniu wnioskodawca podał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Storna skarżąca wskazała, że za ostatni rok obrotowy według bilansu odnotowała zysk w wysokości [...] zł, jednakże strata z lat ubiegłych kształtuje się na poziomie [...] zł. Wysokość kapitału zakładowego określono na kwotę [...] zł. Wartość środków trwałych określono na kwotę [...] zł. Strona podniosła również, że nie posiada wolnych środków finansowych na opłacenie kosztów wpisu od skargi. Cały majątek Szpitala jest niezbędny do wykonywania jego zadań, zatem nie jest możliwe jego spieniężenie na pokrycie kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał, że co prawda na rachunku bankowym jest kwota [...] zł nie mniej są to środki rozdysponowane już na potrzeby działalności szpitala tj. zakup leków i usług oraz wynagrodzenie pracowników. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej zwana p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może być przyznane gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie ,,gdy osoba wykaże" oznacza, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy i w związku z tym, zgodnie z art. 252 § 1 ustawy wniosek strony powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. sygn. akt FZ 478/04 opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Mając powyższe na uwadze, orzekający przeanalizował wniosek złożony na urzędowym formularzu PPPr z uwzględnieniem obciążeń finansowych, jakie strona będzie zobowiązana ponieść na obecnym etapie postępowania, które wynoszą ½ wpisu sądowego w wysokości 9.420,00 zł. Oceniając możliwości finansowe Szpitala, wzięto po uwagę stan środków pieniężnych zgromadzonych na jego rachunku bankowym, a w szczególności ich przeznaczenie oraz fakt, że wnioskujący jest zakładem opieki zdrowotnej, działającym w sektorze usług zdrowotnych. Środki te, w ocenie orzekającego nie mogą w żaden sposób decydować o kondycji finansowej Szpitala, albowiem są to środki przeznaczone m.in. na zaspokojenie bieżącej działalności Szpitala tj. zakup leków oraz wynagrodzenia dla pracowników. W tym kontekście należy mieć również na uwadze fakt poniesionej straty z lat ubiegłych w kwocie [...] zł. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.