II SA/Bd 982/10

Dnia 24 marca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 24 marca 2011 roku sprawy ze skargi J. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje radcy prawnemu M. B. ze Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Z upoważnienia Prezydenta Miasta B. Kierownik Rejonowego Ośrodka Pomocy Społecznej B. decyzją z [...] kwietnia 2010 r. – ROPS-[...], na podstawie art. 3 pkt 1, art. 5, art. 7 ustawy z 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 z późn. zm.) oraz § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w związku z Uchwałą nr LXXIII/1385/06 Rady Miasta B. z dnia [...] września 2006 r. i art. 104 Kpa po rozpatrzeniu wniosku J. A. odmówił ww. pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup posiłków lub żywności w ramach realizowanego ww., wskazując że pomoc realizowania w ramach programu ma charakter fakultatywny i uzależniona jest od możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej i że z uwagi na niewystarczające środki pomoc w pierwszej kolejności kierowana jest do osób i rodzin o bardzo niskim dochodzie lub całkowicie pozbawionych dochodu. W odwołaniu J. A. – wniósł o uchylenie decyzji wskazując, że organ powinien ustalić wysokość posiadanych środków przeprowadzić analizę w wyniku, której wykaże ich całkowity brak bądź niemożność ich przeznaczenia na tego rodzaju pomoc. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z [...] czerwca 2010 r. ([...]) na podstawie art. 1 ust.1, art. 2, art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.), art. 5 ust. 1 ww. ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy ww. decyzję, wywodząc że organ pierwszej instancji prawidłowo rozważył okoliczności mogące mieć wpływ na wybór możliwość rozstrzygnięcia w zakresie przyznania bądź odmowy przyznania świadczenia i że przedmiotowa pomoc realizowana jest w ramach dysponowania określonymi środkami finansowymi. Z tą decyzją nie zgodził się J. A., wnosząc o stwierdzenie jej nieważności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na przekroczenie terminu do jej wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do przepisów art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu prawnego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Odnosząc powyższe stwierdzenie do niniejszej sprawy należało więc zbadać zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie: Kpa) oraz zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity – Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362) i przepisami ustawy z 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U., Nr 267, poz. 2259 z późn. zm) oraz rozporządzenia wykonawczego Rady Ministrów 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania." W pierwszej kolejności mając na uwadze treść odpowiedzi organu na skargę należało jednak zbadać okoliczności wskazane przez organ w odpowiedzi na skargę i rozważyć czy nie należy odrzucić skargi. Organ bowiem wskazał, że skarżona decyzja organu odwoławczego została skarżącemu doręczona w dniu 15 lipca 2010 r., co oznacza, iż termin do jej wniesienia upływał z dniem 14 sierpnia 2010 r. Skarga natomiast została wniesiona osobiście przez skarżącego w sekretariacie Kolegium w dniu 16 sierpnia 2010 r., a zatem z uchybieniem terminu do jej wniesienia, określonym w przepisach art. 53 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie negując bynajmniej powyższych terminów mających swe potwierdzenie w aktach sprawy należy jednak zauważyć, że dni 14 i 15 sierpnia 2010 r. (sobota i niedziela) były dniami ustawowo wolnymi od pracy. Natomiast przypis art. 83 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień pod dniu lub dniach wolnych od pracy. Skoro więc skarżący J. A. złożył skargę w dniu 16 sierpnia 2010 r. to tym samym dochował w sposób oczywisty ustawowego terminu wskazanego treścią art. 53 § 1 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. i dlatego też należało skargę rozpoznać merytorycznie. W związku z powyższym należy przede wszystkim stwierdzić, że po myśli przepisów art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.), w ramach programu są realizowane działania dotyczące zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania: a) dzieciom do 7 roku życia, b) uczniom do czasu ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej, c) osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym – w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Natomiast przepis art. 7 wymienionej ustawy stanowi, że do udzielenia pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej, dotyczące udzielenia świadczeń z pomocy społecznej. Według art. 5 ust. 1 powołanej ustawy pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, z tym że zgodnie natomiast z art. 5 ust. 2 tej ustawy rada gminy może podjąć uchwałę o podwyższeniu kryterium dochodowego. Uchwałą nr LXXIII/1365/06 Rady Miasta Bydgoszczy z dnia 20 września 2006 r. podwyższone zostało kryterium dochodowe uprawniające do korzystania z bezpłatnych posiłków w ramach wskazanego programu dożywiania dla osoby samotnie gospodarującej oraz osoby w rodzinie do 200% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Oznacza to, że kryterium dochodowe wynosi 954 zł zamiast 477 zł. Z akt sprawy wynika, że dochód strony nie przekracza wskazanego kryterium, albowiem z decyzji ZUS z dnia [...] marca 2009 r. wynika, że dochód strony prowadzącej samodzielne gospodarstwo domowe wynosi [...] zł (emerytura). A zatem skarżący J. A. skorzystał w tym zakresie z dobrodziejstwa stworzonego przepisem art. 5 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej oraz treścią ww. uchwały Rady Miasta B. z [...] września 2006 r. Wedle art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Z akt sprawy natomiast wynika, że organ pierwszej instancji miesięcznie na dożywianie może przeznaczyć kwotę [...] zł, co przy uwzględnianiu średniej wysokości zasiłku na jedną osobę w wysokości ok. [...] zł pozwala na objęcie pomocą ok. [...] osób, a do wsparcia na ten cel kwalifikuje się ok. [...] osób z [...] rodzin ubiegających się o pomoc ze środków społecznych. Wynika to między innymi ze znajdującego się w aktach sprawy planu wydatkowania środków na zasiłki celowe na zakup posiłków lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" oraz pisma Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] stycznia 2010 r. Z dokumentów tych wynika, że budżet MOPS w B. na przedmiotowy cel na rok 2009 wynosi [...] zł, co miesięcznie daje kwotę [...] zł ([...] zł : 12 m-cy). Z planu wynika także, że w okresie od 1 stycznia 2010 r. do 31 marca 2010 r. uprawnionych do przedmiotowej pomocy było [...] osób. To zaś oznacza, że przy przyznawanej pomocy w wysokości średnio [...] zł pomoc ta mogła zostać przyznana zaledwie ponad połowie uprawnionych. W orzecznictwie sądowym wielokrotnie wskazano też, że pomoc społeczna nie może być traktowana jako stałe źródło dochodu służące do zaspokajania choćby najbardziej uzasadnionych potrzeb. Ustawa z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w art. 2 ust. 1 wskazuje, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jednocześnie ustawa ta w art. 3 ust. 1 stanowi, iż pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc ta realizowana jest w ramach dysponowania określonymi środkami finansowymi (art. 3 ust. 4 ww. ustawy) a przyznanie pomocy pieniężnej (tj. jej rodzaj, wysokość oraz okres, na który ma być przyznana) uzależnione jest nie tylko od sytuacji materialnej strony i jej żądań. Rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi także kierując się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a więc koniecznością dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Wydanie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji nastąpiło w wyniku przeprowadzonego prawidłowo postępowania wyjaśniającego w toku którego w pełni respektowano podstawowe zasady postępowania administracyjnego wyrażone w szczególności w przepisach art. 6, 7 i 10 kpa oraz szczegółowe wskazania zawarte w przepisach art. 75, 76, 77 i 80 kpa dotyczące postępowania dowodowego. W toku tego postępowania zatem zebrano odpowiedni materiał dowodowy pozwalający na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego, skarżący miał również zapewnioną możliwość czynnego udziału w postępowaniu o czym świadczą m.in. jego pisma procesowe kierowane do organu pierwszej instancji. Analizując akta postępowania administracyjnego nie sposób także dopatrzyć się istnienia jakichkolwiek określonych ściśle ustawą podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, o co wniósł skarżący w swej osobistej skardze. W tym stanie rzeczy uznając, iż nie doszło do naruszenia jakiegokolwiek przepisu obowiązującego prawa, wobec braku przesłanek z art. 145 § 1 ust. 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało stosownie do art. 151 tej ustawy skargę oddalić. Rozstrzygnięcie o kosztach oparto na przepisach art. 242 i 250 ww. ustawy oraz przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.)