II SA/Bd 987/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi R. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego R. G. kwotę 100 zł (sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] nr [...], wydanym na podstawie art. 93 ust. 4 i 5 oraz art. 94 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t. jedn. Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), a także art. 106 § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), Wójt Gminy P., po ponownym rozpoznaniu sprawy, pozytywnie zaopiniował proponowany wstępny projekt nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako nr [...], położonej we wsi W., wskazując jednocześnie, że wydanie decyzji zatwierdzającej proponowany podział nastąpi w oparciu o projekt podziału opracowany przez uprawnioną jednostkę wykonawstwa geodezyjnego. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że przedmiotowa sprawa jest częścią wszczętego z urzędu postępowania o wydzielenie we wsi W. działki dla zrealizowanego przedsięwzięcia polegającego na budowie sieci kanalizacyjnej sanitarnej wraz z przyłączami we wsi W., stanowiącego etap realizacji zadania budowy gminnej sieci kanalizacyjnej. Organ podniósł, że poprzedni właściciele działki nr [...] wyrazili zgodę na lokalizację oraz przebieg projektowanej kanalizacji sanitarnej, przyłącza i przepompowni ścieków, a także na wykup części działki, o której mowa pod lokalizację przepompowni ścieków. Jak wynika z dalszej części uzasadnienia, przystąpienie do użytkowania kanalizacji nastąpiło po dniu [...]. W dniu natomiast [...] nastąpiła zmiana właściciela działki [...], którym został R. G., wchodząc tym samym w prawa i obowiązki poprzedniego właściciela, jako jego następca. Organ wskazał również, że budowa urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych jest zgodna z studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy P., zatwierdzonym przez Radę Gminy w P. uchwałą [...] z dnia [...]. We wniesionym na powyższe postanowienie zażaleniu R. G. wskazał, że pierwotny projekt podziału zakładał budowę przepompowni na działce nr [...], po rozmowie z poprzednimi właścicielami nieruchomości, powstała jednak propozycja budowy na działce [...], przy nieużytku, ponieważ takie rozwiązanie nie koliduje z obróbką roli. Wnoszący zażalenie podniósł, że większość tego typu inwestycji zlokalizowanych jest na skraju działki, natomiast w przypadku jego działki – na środku. W opinii R. G. przepompownia wybudowana została w miejscu nie wskazanym przez poprzednich właścicieli nieruchomości, gdyż w odległości ok. 11 m. od nieużytku. Wyraził on ponadto zdziwienie sytuacją, w której najpierw wybudowano przepompownię, a dopiero w następnej kolejności działkę podzielono i opracowano projekt. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., w oparciu o art. 57 § 1, § 4 i § 5, art. 124 § 1 i § 2, art. 141 § 2 oraz art. 134 w związku z art. 144 kpa, stwierdziło uchybienie przez R. G. terminu do wniesienia zażalenia. Organ drugiej instancji zauważył, że wyżej wskazany przekroczył przysługujący mu siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia, bowiem postanowienie zawierające prawidłowo sporządzone pouczenie doręczono mu w dniu [...] zatem termin do wniesienia zażalenia upłynął w dniu [...]. Tymczasem, jak podniosło Kolegium, zażalenie nie zostało ani sporządzone, ani wniesione do organu z zachowaniem ustawowego terminu, pismo bowiem datowane jest na dzień [...], a złożone zostało w organie dnia [...]. Organ wskazał ponadto, że wnoszący zażalenia nie wystąpił o przywrócenie terminu, ani nie usprawiedliwił zaistniałej zwłoki. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniósł R. G., podnosząc, że nie odebrał przedmiotowej przesyłki osobiście, a uczynił to za niego J. M., niebędący uprawnionym do odbioru korespondencji w imieniu skarżącego. Skarżący wskazał, że pismo zostało przekazane przez gońca z urzędu gminy i odebrane przez osobę nieuprawnioną w sobotę, natomiast on odebrał je dopiero w poniedziałek. Podnosząc argumentację zawartą w zażaleniu, skarżący stwierdził, że wynosząca 11 m. różnica między budową przepompowni a planem jej wybudowania, stanowi przestrzeń sporną, gdyż jest zbyt mała, aby przy wielkości koniecznego sprzętu obrobić jej powierzchnię rolniczo, bez kosztownych uszkodzeń. Następnie skarżący podniósł, że J. M. z całą stanowczością odebrał pismo doręczone przez gońca w sobotę [...], tym razem twierdząc, że pismo zostało mu przekazane tego samego dnia, świadkiem czego był S. P. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie twierdząc, że zawarte w niej argumenty nie zasługują na uwzględnienie. Podczas rozprawy przeprowadzonej w dniu 5 stycznia 2010r. skarżący, który uczestniczył w niej osobiście podniósł, że korespondencję w jego imieniu odebrał J. M., zatrudniony u niego na stałe, będący pomocnikiem w pracach polowych, świadkiem czego był S. P. Skarżący wskazał, że zażalenie nadał w sobotę [...] o godzinie 23.50 na Poczcie Głównej w B., na co okazał potwierdzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić. Przedmiotem prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania sadowoadministracyjnego jest zgodność postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania od postanowienia Wójta Gminy P. pozytywnie opiniującego proponowany wstępny projekt nieruchomości z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 kpa winno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego co do tego, czy odwołujący się przekroczył termin określony w art. 129 § 2 kpa, w przeciwnym wypadku postanowienie takie narusza art. 7 i 77 kpa. Jak wynika z akt sprawy, postanowienie Wójta Gminy P. z dnia [...] zawiera prawidłowe pouczenie o trybie i terminie jego zaskarżenia, istota natomiast sporu sprowadza się do ustalenia prawidłowości doręczenia zawierającego owo postanowienie przesyłki adresatowi. Prawidłowe doręczenie orzeczenia administracji jest warunkiem niezbędnym przy rozpatrywaniu kwestii dochowania terminu do wniesienia środka zaskarżenia od tego orzeczenia. W sytuacji, w której orzeczenie – w omawianym przypadku postanowienie – nie zostało doręczone, bądź też zostało doręczone w sposób nieprawidłowy, trudno mówić o jakimkolwiek biegu terminu do wniesienia zażalenia na to postanowienie. Kodeks postępowania administracyjnego w rozdziale 8 działu I reguluje problematykę doręczania pism w postępowaniu administracyjnym. Oprócz zatem bezpośredniego doręczania pism adresatom, które można określić "doręczaniem zwykłym" kodeks przewidział szereg instytucji związanych z niemożnością odbioru pisma przez adresata, w tym tzw. "doręczenie zastępcze", regulowane art. 43 kpa, zgodnie z którym w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Kumulatywne spełnienie wskazanych wyżej przesłanek wywołuje taki skutek, że pismo doręczone w sposób zastępczy wywołuje taki sam skutek, jak doręczenie zwykłe. Jak zatem wynika z przytoczonego powyżej przepisu, doręczenie zastępcze ma miejsce w przypadku nieobecności adresata, przy czym zaznacza się, że musi być to nieobecność czasowa, niezwiązana z opuszczeniem, czy zmianą miejsca zamieszkania, czy też pobytu. Nieobecność adresata musi mieć charakter względny, zatem tylko wobec doręczającego. Zgodnie art. 43 kpa doręczenie zastępcze wywołuje skutek wyłącznie wtedy, gdy dokonane zostanie do rąk dorosłego domownika, zatem krewnej, lub powinowatej osoby lub osoby pozostającej z adresatem we wspólnym gospodarstwie domowym, która to osoba pokwituje odbiór i zobowiąże się do przekazania pisma właściwemu jego adresatowi. Organy administracji publicznej obowiązane są do dochowanie należytej dbałości o to, aby ich orzeczenia doręczane były na właściwych drukach, pozwalających na precyzyjne udokumentowanie wszystkich wymaganych okoliczności. Obowiązkiem zatem organów jest stosowanie druków zwrotnych potwierdzeń odbiorów zawierających miejsce na stosowne adnotacje dotyczące daty przyjęcia przesyłki, a także dotyczące danych osoby przesyłkę odbierającej. Istotne jest to zwłaszcza w przypadku trybu zastępczego, pozwala bowiem ustalić tożsamość osoby niebędącej adresatem i jej stosunek do adresata przesyłki, a także zobowiązanie do doręczenia korespondencji właściwej osobie. W przedmiotowej sprawie istota dotyczy prawidłowości doręczenia skarżącemu postanowienia organu pierwszej instancji, Wójta Gminy P. z dnia [...] nr [...]. Jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych zwrotnego potwierdzenia odbioru, przedmiotowe postanowienie doręczone zostało [...] osobie o nazwisku M., imienia której nie podano przez doręczyciela podpisanego w sposób nieczytelny. Zaznaczyć należy, że zastosowany druk zwrotnego potwierdzenia odbioru daje możliwość uzupełnienia go o informacje niezbędne przy dokonywaniu zastępczego trybu doręczania przesyłek, jednakże puste pola pozwalające doprecyzować dane i okoliczności, nie zostały przez doręczyciela wypełnione. Zatem poza brakiem imienia osoby, która przesyłkę podjęła brak jest informacji o tym, czy osoba ta jest domownikiem skarżącego, czy też inną osobą – na przykład sąsiadem, a ponadto, czy odbierający korespondencję zobowiązał się do jej przekazania właściwemu adresatowi. Wskazać należy, że jeżeli doręczyciel doręczył postanowienie osobie niebędącej ustanowionym pełnomocnikiem, przy czym brak jest adnotacji co do tego kim jest ta osoba, to brak jest możliwości uznania, czy doręczenie odbyło się w myśl zasad wynikających z art. 43 kpa, czy też nie, a wiec czy było skuteczne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2007r., sygn. akt V SA/Wa 1939/06, LEX nr 394185). Podobnie, jak zauważył wyżej wskazany sąd w wyroku 4 listopada 2004r., sygn. akt I SA 844/03 (LEX nr 389425), jeżeli na odwrocie poświadczenia odbioru podkreślono, iż doręczenia dokonano dorosłemu domownikowi nie zaznaczając jednak, czy osoba ta podjęła się oddać przesyłkę adresatowi, to doręczenie nie spełnia ani wymogów art. 40 § 1, ani art. 43 kpa. Przenosząc powyższe rozważania na grunt omawianej sprawy nie można przyjąć, iż pierwszoinstancyjne postanowienie Wójta Gminy P. zostało doręczone w sposób prawidłowy, a co za tym idzie – skuteczny. Przesyłkę podjęła osoba, niebędąca domownikiem skarżącego, przy czym doręczyciel, chociaż posiadał taką możliwość nie dokonał adnotacji umożliwiającej zbadanie stosunku podejmującego korespondencję do adresata. Nie zanotował ponadto informacji o zobowiązaniu się pana M. do przekazania przesyłki skarżącemu. Analiza akt administracyjnych i sądowych wskazała również na nieścisłość w dacie doręczenia postanowienia – data wpisana na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wskazuje dzień [...], zatem piątek, tymczasem skarżący z całą stanowczością twierdzi, że był to dzień [...], zatem sobota. Niewyjaśnienie powyżej wskazanej sprzeczności wskazuje na naruszenie przez organ drugiej instancji art. 7 i art. 77 obligujących organy administracji do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także a także obowiązujących organ do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Podkreślenia wymaga okoliczność, że przesyłka z Urzędu Gminy w P. doręczona została nie za pośrednictwem poczty, a przez gońca z tego urzędu, co powoduje, że nie jest konieczne przeprowadzanie postępowania reklamacyjnego w urzędzie pocztowym, a jedynie postępowanie wyjaśniające okoliczności doręczenia przesyłki. Reasumując wskazać należy, że w ocenie Sądu do wydania zaskarżonego postanowienia doszło z naruszeniem przepisów postępowania, przy czym naruszenie to ma istotny wpływ na wynik sprawy. Brakiem podstaw do uznania skuteczności doręczenia postanowienia skutkowało zwłaszcza nieustalenie tego, czy osoba podejmująca korespondencję za adresata jest jego domownikiem, a jeśli tak, to czy osoba ta zobowiązała się do przekazania przesyłki właściwemu adresatowi, a także nieustalenie daty doręczenia postanowienia. Wskazania dla organu sprowadzają się w omawianej sprawie do ustalenia daty i okoliczności doręczenia przesyłki, albo też ponownego, tym razem prawidłowego doręczenia postanowienia. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji wyroku. W pkt 2 wyroku rozstrzygnięto na podstawie art. 152 wskazanej ustawy. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy, o której mowa.