II SA/Bd 99/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu B. C. na postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 24 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Bd 99/16 w sprawie ze skargi B. C. i H. P. na postanowienie Wojewody z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego postanawia I. utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie w pkt 1; II. zmienić zaskarżone postanowienie w pkt 2 i ustanowić adwokata. W skardze na postanowienie Wojewody z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego B. C. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata ewentualnie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 24 marca 2016 r. o sygn. akt II SA/Bd 99/16 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zwolnił B. C. o kosztów sądowych oraz oddalił wniosek w pozostałym zakresie. Referendarz sądowy WSA w Bydgoszczy wskazał, że skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Posiada [...] udziału w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego o powierzchni [...] m2. Uzyskuje dochód w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie z tytułu świadczenia emerytalnego oraz wynajmu mieszkania. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. W formularzu zawarł wykaz miesięcznych zobowiązań i stałych wydatków w wysokości ok. [...] zł (m.in. czynsz za mieszkanie, media, lekarstwa). Jak wynika z zeznań podatkowych PIT-36 za 2013 r. oraz 2014 r. skarżący uzyskał dochód odpowiednio w wysokości [...] zł oraz [...] zł. Poza tym z przedstawionych pism wynika, że nie posiada środków pieniężnych na rachunku bankowym oraz bank nie odnotował w ostatnim okresie żadnych operacji na tymże rachunku. Uzasadniając przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych referendarz wyjaśnił, iż wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w swoim utrzymaniu. Wpływ na takie rozstrzygnięcie miało to, iż skarżący obecnie utrzymuje się z dochodu w wysokości [...] zł miesięcznie ponosząc wydatki w wysokości ok. [...] zł. Zatem odnosząc się do powyższego należy stwierdzić, że nie miałby z czego pokryć pełnych kosztów postępowania. Odmowę przyznania prawa pomocy referendarz sądowy WSA w Bydgoszczy zaakcentował, iż ustanowienie pełnomocnika na obecnym etapie nie jest obowiązkowe i konieczne, ponieważ jak wynika z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący złożył sprzeciw wnosząc o zmianę postanowienia w zakresie punktu drugiego w przedmiocie oddalenia wniosku w pozostałym zakresie dotyczących przyznania nieodpłatnej pomocy prawnej poprzez ustanowienie pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, sąd zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przepis art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-3 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem (p. postanowienie NSA z 26 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 201/14, opubl.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów postępowania, jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy oraz jej aktualnych możliwości płatniczych. Brzmienie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że przesłanką przyznania pomocy prawnej jest wykazanie braku środków pieniężnych na sfinansowanie kosztów postępowania. Według przywołanej regulacji to na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, a użyte określenie: "gdy wykaże" oznacza, że to obowiązkiem strony jest przekonanie Sądu, iż znajduje się w sytuacji opisanej w dyspozycji przywołanego przepisu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć kosztów postępowania. Mając na uwadze przedstawioną wyżej sytuację materialną strony skarżącej, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Dokonując analizy sytuacji majątkowej skarżącego Sąd doszedł do wniosku, iż skarżący wykazał, że nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie wydatków związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika i w związku z tym nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wprawdzie z oświadczeń i przedstawionych dokumentów wynika, że osiąga on stałe dochody jednakże w ocenie Sądu uzyskiwane świadczenia niewątpliwie pozwalają na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb skarżącego. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji.