II SA/Bd 992/24
WyrokWSA w Bydgoszczy2025-08-06
Skład orzekający: Joanna Janiszewska-Ziołek, Renata Owczarzak, Mariusz Pawełczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o stwierdzeniu obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa, w szczególności w zakresie analizy uwarunkowań określonych w art. 63 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, stwierdzając, że organy nie przeprowadziły wyczerpującej i wszechstronnej analizy materiału dowodowego w zakresie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Brak analizy uwarunkowań określonych w art. 63 ust. 1 ustawy o informacji o środowisku, w tym kwestii oddziaływań skumulowanych i zapachowych, stanowił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) utrzymujące w mocy postanowienie Wójta stwierdzające obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanej budowy budynku inwentarskiego do chowu bydła. Skarżący zarzucał organom naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak wszechstronnej analizy uwarunkowań środowiskowych i lakoniczne uzasadnienie. SKO utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji, uznając potrzebę przeprowadzenia oceny oddziaływania.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzające je postanowienie Wójta, zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wójta [...] [...] z dnia [...] lipca 2024r. znak: [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego M. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2024 r., znak: [...], Wójt [...] B., działając na podstawie art. 123 oraz w związku z art. 49 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U.2024 r., poz. 572), w związku z art. 63 ust. 1, ust. 4, art. 64 ust. 1 pkt 1, 2, 4, art. 65 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jednolity: Dz. U. z 2023r., poz. 1094 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku złożonego przez Inwestora – M. S. w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia inwestycyjnego polegającego na budowie budynku inwentarskiego do chowu bydła 90 DJP wraz z niezbędną infrastrukturą na dz. nr ew. 183/1 w miejscowości D. B. powiat inowrocławski, województwo kujawsko-pomorskie oraz w związku z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] czerwca 2024 r. uchylającą decyzję Wójta [...] B. z dnia [...] kwietnia 2024 r., [...], orzekł o stwierdzeniu obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko opisanego przedsięwzięcia.
Organ I instancji ustalił zakres raportu o oddziaływaniu przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko wynikający z art. 66 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jednolity: Dz. U. z 2023r., poz. 1094 z późn. zm.). Zgodnie z treścią art. 68 ust. 2 pkt 2b uouioś wskazał również zakres i szczegółowość wymaganych danych pozwalających scharakteryzować przedsięwzięcie, rodzaje oddziaływań oraz elementy środowiska wymagające szczegółowej analizy poprzez przeprowadzenie w Raporcie OOŚ.
Wójt Gminy D. B. wyjaśnił, że wniosek Inwestora o wydanie decyzji środowiskowej wraz z KIP w ramach przeprowadzonego ponownie postępowania wyjaśniającego, przedłożony został organom współdziałającym w postępowaniu, w wyniku czego uzyskano opinie (organy współdziałające podtrzymały swoje poprzednie stanowiska), iż nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w I. wyraził taką opinię w piśmie z dnia [...] lutego 2023 r., znak: [...]. Dyrektor Zarządu Zlewni w T. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody [...] stwierdził podobnie w piśmie z dnia [...] lutego 2023r., znak: [...], zaś Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B., po wezwaniu Inwestora pismem z dnia [...] marca 2023 r. do złożenia wyjaśnień i uzupełnienia KIP, w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2023 r., znak: [...].
Mając jednak na uwadze dotychczasowy przebieg postępowania, w tym decyzje kasacyjne organu odwoławczego, z których wynikało stwierdzenie o nie dokonaniu właściwej, wszechstronnej i przekonującej oceny pozyskanych informacji w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego celem ustalenia, czy konieczne jest w przedmiotowej sprawie przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko, organ I instancji orzekł o obowiązku przeprowadzenia takiej oceny, wskazując przy tym, że organ prowadzący postępowanie w sprawie decyzji środowiskowej nie jest związany stanowiskami organów współdziałających, pozyskanymi na podstawie art. 64 ust. 1 uouioś. Mają one bowiem postać opinii, a zatem najsłabszej postaci współdziałania.
Zważywszy, że brak przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko jest głównym zarzutem stawianym organowi I instancji przez strony skarżące w postępowaniu, kierując się zasadą przezorności oraz dwukrotnym wskazaniem przez SKO w B., że wójt wydając decyzję bez konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, a opierając się na kilkukrotnym wezwaniu do uzupełnienia karty informacyjnej przedsięwzięcia zaniechał uzupełnienia materiału dowodowego w sposób pełny, nie dokonał prawidłowej i całościowej analizy zasadności nałożenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, nie ustosunkował się do sugerowanej przez Kolegium możliwości dopuszczenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia poziomu uciążliwości odorowych generowanych przez planowane przedsięwzięcie, a także nie dokonał wymaganej prawem analizy oddziaływań skumulowanych przedsięwzięć znajdujących się w obszarze, na który będzie oddziaływać planowane przedsięwzięcie, organ I instancji uznał za konieczne i zasadne, nałożenie na inwestora obowiązku sporządzenia Raportu OOŚ.
W związku z powyższym, biorąc pod uwagę rodzaj, skalę, uwarunkowania wewnętrzne i zewnętrzne przedsięwzięcia, istniejący konflikt społeczny, sugestie organu II instancji, że bez przeprowadzenia pełnej oceny oddziaływania na środowisko, nie zostaną właściwie zabezpieczone potrzeby ochrony środowiska, w tym życia i zdrowia ludzi przed niekorzystnym oddziaływaniem przedsięwzięcia, Wójt [...] B. postanowił o stwierdzeniu obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko opisanego przedsięwzięcia.
W zażaleniu na powyższe postanowienie M. S. zaskarżył je w całości, wnosząc o jego uchylenie i wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia, zarzucając naruszenie:
. przepisów postępowania, tj.: art. 6, art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 124 § 2 K.p.a.;
. przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 63 ust. 1 i art. 65 ust. 3 uouioś.
Skarżący wskazał, że postanowienie organu I instancji zawiera uzasadnienie na stronach 6 – 25, lecz dominującą większość tego uzasadnienia stanowi opisanie dotychczasowej historii niniejszego postępowania administracyjnego. Właściwe uzasadnienie zawarte jest na około połowie strony i jest bardzo lakoniczne. Nie spełnia ono nie tylko wymogów art. 65 ust. 3 ustawy o środowisku, ale i również art. 124 § 2 k.p.a., który nakazuje sporządzenie uzasadnienia faktycznego i prawnego. Organ I instancji, jak sam twierdzi, nie przeprowadził analizy oddziaływań skumulowanych przedsięwzięć, co wynika z obowiązku określonego w art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o środowisku. Organ nie wypełnił również żadnych innych wymogów wskazanych w art. 63 ust. 1 ustawy o środowisku, czym w ocenie skarżącego naruszył również zasady przeprowadzenia postępowania dowodowego wskazane w szczególności w art. 7, 77, 80 k.p.a.
Zdaniem skarżącego, podane w uzasadnieniu przyczyny jego wydania, nie wiążą organu I instancji co do nałożenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, a z treści całego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że jedynym motywem wydania niniejszego postanowienia jest obawa przed kolejnym uchyleniem decyzji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań przez SKO w B.. Taka motywacja, szczególnie bez spełnienia wymogów zawartych w art. 63 ust. 1 ustawy o środowisku nie może w przekonaniu skarżącego stanowić podstawy do wydania postanowienia o stwierdzeniu obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.
S. zażalenie podniósł również, że występuje tutaj współdziałanie z innymi organami, poprzez wydawanie postanowień przez wyspecjalizowane organy. W niniejszej sprawie aż dwukrotnie organy: Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B., Dyrektor Zarządu Zlewni w T. i Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w I. odstąpiły od potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Na postanowienia tych organów nie przysługuje zażalenie. Opinie nie mają charakteru wiążącego, ale stanowią ważne dokumenty urzędowe. Organ I instancji podważając te opinie powinien zdaniem strony skarżącej, szczegółowo uzasadnić, dlaczego tym dokumentom odmawia mocy dowodowej. Natomiast jego zdaniem, niezasadne są zarzuty, jakoby Wójt bezmyślnie powtarzał stanowisko opinii, ponieważ organ I instancji ma, wbrew opinii SKO szczegółowo tego udowadniać. Powinien to zrobić, jeśliby podważał ich stanowisko.
Sam fakt poprawiania nawet wielokrotnego karty informacyjnej, nie może zdaniem strony skarżącej stanowić podstawy do jej kwestionowania, bo jak słusznie w uzasadnieniu swej decyzji zwróciło uwagę SKO - nikt skutecznie nie podważył tej karty. To, że początkowo podpisał ją inwestor, też nie podważa jej wiarygodności i mocy dowodowej, gdyż nie ma wymogu prawnego, aby sporządziła i podpisała ją osoba z określonymi kwalifikacjami, jak przy raporcie oddziaływania na środowisko. Po uzupełnieniu, karta została podpisana przez M. P. - osobę, która spełnia wymogi dla autorów raportu oddziaływania na środowisko i ma długoletnie doświadczenie w sporządzaniu raportów i kart. M. P. oświadczył, że wszelkie sporne kwestie, takie jak dotyczące odorów, czy powiązań z innymi przedsięwzięciami; po dokonaniu poprawek wymaganych przez RDOŚ są wyjaśnione i poparte właściwymi badaniami, wyliczeniami tak, jakby to zrobił dla celów raportu oddziaływania na środowisko.
Skarżący podkreślił, że nieudokumentowane, ogólnie sformułowane sprzeciwy społeczne nie mogą stanowić podstawy do zakwestionowania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, natomiast cały zebrany w sprawie materiał dowodowy - a zwłaszcza karta informacyjna przedsięwzięcia, sporządzona przez profesjonalny podmiot, zawierająca stosowne analizy, wyliczenia i badania oraz pozytywne opinie wydane przez specjalistyczne organy administracji publicznej świadczy o tym, że w niniejszej sprawie powinna być wydana decyzja w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] września 2024 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zakwalifikowanie planowanej inwestycji do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko oznacza, że przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie było wymagane obligatoryjnie.
Organ II instancji wskazał też, że teren, na którym ma być realizowana inwestycja, nie jest objęty postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Planowane przedsięwzięcie polegać będzie na budowie budynku inwentarskiego do chowu bydła wraz z niezbędną infrastrukturą i realizowane będzie na działce o numerze ewid. 183/1 w miejscowości D. B.. W ramach przedsięwzięcia planuje się także budowę:
. płyty obornikowej ze zbiornikiem na gnojówkę;
. dwukomorowego zbiornika na ścieki;
. kontenera na padlinę.
W projektowanym obiekcie inwentarskim o powierzchni zabudowy do ok. 750 m˛, prowadzony będzie chów bydła mlecznego na uwięzi, na płytkiej ściółce. Maksymalna obsada w budynku wyniesie 90 szt. krów mlecznych, tj. 90 DJP. Obecnie maksymalna obsada w gospodarstwie wynosi 34,85 DJP. Chów zwierząt prowadzony będzie wyłącznie w nowo powstałym budynku, a istniejące aktualnie obiekty przeznaczone do chowu zwierząt będą wykorzystywane na cele magazynowe. Proces technologiczny obejmuje chów krów mlecznych. Inwestor dopuszcza możliwość odchowu cieląt, ale przy zachowaniu współczynnika obsady nieprzekraczającego 90 DJP. Inwestycja będzie się znajdować na terenie gruntów ornych RIIIb, które częściowo wykorzystywane były do magazynowania surowców oraz jako place manewrowe. Teren inwestycji znajduje się w bezpośredniej lokalizacji gruntów rolnych gospodarstwa rolnego. Najbliższe otoczenie terenu objętego przedsięwzięciem stanowi droga wojewódzka nr [...], grunty orne, ciek wody oraz zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna. Najbliższe zabudowania mieszkaniowe znajdują się w odległości ok. 60 m w kierunku północnym od omawianej obory. Inwestycja dotyczy zwiększenia ilości pogłowia zwierząt w gospodarstwie, w związku z czym, przewiduje się wystąpienie oddziaływań skumulowanych.
W celu zminimalizowania ewentualnego negatywnego wpływu inwestycji na krajobraz i warunki mieszkaniowe zaplanowano wykonanie pasów zieleni izolacyjnej o minimalnej długości 350 m i minimalnej szerokości 3 m. Inwestor zamierza dokonać nasadzeń roślinności krzewiastej rodzimych gatunków, w formie liniowej, wzdłuż ogrodzenia farmy. Nasadzenia mają również na celu ograniczenie ingerencji w krajobraz, a także będą pełnić funkcję izolacyjną oraz biocenotyczną dla fauny. Na etapie realizacji przedsięwzięcia źródłem emisji hałasu do środowiska będzie ruch środków transportu dowożących surowce, a także maszyn i urządzeń związanych z realizacją inwestycji. Z uwagi na wykorzystywanie ciężkiego sprzętu wyłącznie w ciągu dnia, nie przewiduje się powstania negatywnego oddziaływania w omawianym zakresie.
Hałas emitowany z gospodarstwa po zrealizowaniu inwestycji związany będzie z bytowaniem zwierząt wewnątrz budynków, pracą sprzętu udojowego i służącego do przechowywania mleka oraz silników pojazdów poruszających się po terenie gospodarstwa. W budynku inwentarskim wykorzystywana będzie wentylacja grawitacyjna. Nie przewiduje się zastosowania agregatu prądotwórczego napędzanego silnikiem spalinowym.
Na etapie realizacji inwestycji, głównym źródłem emisji substancji do powietrza będą zanieczyszczenia związane z pracą sprzętu budowlano-montażowego i środków transportu o napędzie spalinowym, a także zanieczyszczenia związane z wykonywanymi pracami instalacyjnymi. Wskazane zanieczyszczenia nie będą miały istotnego wpływu na stan czystości powietrza atmosferycznego.
W fazie eksploatacji przedsięwzięcia wystąpi emisja zorganizowana z procesów technologicznych związanych z chowem bydła. Gazy i pyły ulatniające się z odchodów zwierząt będą usuwane za pomocą wentylacji grawitacyjnej. Ponadto, w fazie eksploatacji przedsięwzięcia wystąpi również emisja niezorganizowana zanieczyszczeń do powietrza ze spalania paliw w silnikach pojazdów mechanicznych, poruszających się po terenie gospodarstwa. Planowany budynek nie będzie ogrzewany. W celu zmniejszenia uciążliwości zapachowych związanych z procesami usuwania i transportu nawozów naturalnych, powinny być one przewożone wyłącznie przystosowanymi do tego celu środkami transportu. Ograniczenie emisji pyłów, gazów, takich przykładowo jak amoniak, czy też metan, substancji złowonnych oraz aerozoli bakteryjnych realizowane będzie poprzez stosowanie odpowiedniej diety wraz ze specjalnymi dodatkami zmniejszającymi złowonność substancji, a także poprzez utrzymywanie wysokich standardów higieny pomieszczeń inwentarskich i właściwą dezynfekcję przy użyciu wapna hydratyzowanego. Przedsięwzięcie będzie zrealizowane poza obszarami chronionymi w myśl ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1336 ze zm.), w tym poza wyznaczonymi, mającymi znaczenie dla Wspólnoty i projektowanymi przekazanymi do Komisji Europejskiej obszarami Natura 2000.
Kolegium podkreśliło, że realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, w myśl art. 59 ust. 1 pkt 2 uouioś, wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1. Wskazano, że z art. 59 ust. 1 pkt 2 uouioś wynika, że dla tego rodzaju przedsięwzięć, przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko jest wymagane tylko wówczas, jeżeli obowiązek taki stwierdzony zostanie przez właściwy organ na podstawie art. 63 ust. 1 uouioś. Przepis ten stanowi, że obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie takie kryteria, jak: rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, usytuowanie przedsięwzięcia, rodzaj, cechy i skalę możliwego oddziaływania rozważanego w odniesieniu do kryteriów wymienionych w pkt 1 i 2 oraz wart. 62 ust. 1 pkt 1. W przypadku przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, dokumentem stanowiącym zasadnicze źródło informacji o przedsięwzięciu pozwalającym na weryfikację potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko jest karta informacyjna przedsięwzięcia.
W niniejszej sprawie Dyrektor Zarządu Zlewni w T. w piśmie z dnia [...] listopada 2023 r., znak: [...] poinformował, że podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w opinii z dnia [...] lutego 2023r., znak: [...], zgodnie z którym nie stwierdził on potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko.
Z kolei Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w I. w opinii z dnia [...] grudnia 202 r., znak: [...] stwierdził, że uwzględniając Kartę informacyjną przedsięwzięcia wraz z uzupełnieniami, dla planowanego przedsięwzięcia nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Natomiast Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B., po wezwaniu Inwestora do dokonania uzupełnień Karty informacyjnej przedsięwzięcia we wskazanym zakresie m.in, w zakresie analizy zagrożeń związanych z hałasem emitowanym z gospodarstwa, postanowieniem z dnia [...] marca 2024 r., znak: [...] wyraził opinię, że dla planowanego przedsięwzięcia nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, jednocześnie wskazał, jakie wymagania i warunki powinny być ujęte w decyzji środowiskowej.
Zdaniem Kolegium, uzasadnienie przedmiotowego postanowienia nie spełnia wszystkich wymogów wynikających m.in. z art. 65 ust. 3 uouioś, a także z art. 124 § 2 K.p.a., ponieważ jest zbyt lakoniczne, jak to słusznie zauważyła strona żaląca się, lecz uchybienia te nie są na tyle istotne, aby przyczyniły się do usunięcia postanowienia z obrotu prawnego, zwłaszcza w sytuacji, gdy zawiera ono prawidłowe rozstrzygnięcie, zaś organ II instancji przeprowadzając postępowanie zażaleniowe ma uprawnienia do usuwania zauważonych nieprawidłowości i w pewnym sensie sanacji rozstrzygnięcia dotkniętego pewnymi nieistotnymi wadami, które nie mają charakteru rażącego naruszenia prawa.
W ocenie Kolegium, w rozpatrywanej sprawie organy współdziałające, orzekające w sprawie nie dokonały właściwej, wszechstronnej i przekonującej oceny pozyskanych informacji w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego celem ustalenia, czy konieczne jest w przedmiotowej sprawie przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko, natomiast organ prowadzący postępowanie w sprawie decyzji środowiskowej nie jest związany stanowiskami organów współdziałających, pozyskanymi na podstawie art. 64 ust. 1 uouioś. Mają one bowiem postać opinii, a zatem najsłabszej postaci współdziałania. W takim przypadku, organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest ocenić, czy stanowisko organu opiniującego może zostać uwzględnione ze względu na wiążące go normy prawne oraz stan faktyczny sprawy.
W przedmiotowej sprawie Wójt [...] B. we wstępnej fazie postępowania w całości zaakceptował stanowisko organów współdziałających, które nie stwierdziły potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, powielając jedynie argumentację przedstawioną przez te organy, bez dokonania dogłębnej analizy zagadnienia.
Według Kolegium stanowisko to nie było przekonujące, bowiem biorąc pod uwagę rodzaj, skalę, uwarunkowania wewnętrzne i zewnętrzne przedsięwzięcia, nie ma pewności, że warunki sformułowane w decyzji wydanej bez przeprowadzenia pełnej oceny oddziaływania na środowisko, właściwie zabezpieczają potrzeby ochrony środowiska, w tym życia i zdrowia ludzi przed niekorzystnym oddziaływaniem przedsięwzięcia.
Organ I instancji uwzględnił argumentację organu odwoławczego i w zaskarżonym postanowieniu stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, a więc również obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, co niewątpliwie w ocenie organu odwoławczego zapewni kompleksową ocenę oddziaływania projektowanej inwestycji oraz niezbędną ochronę środowiska przed negatywnym oddziaływaniem przedsięwzięcia.
Kolegium zwróciło uwagę na bardzo istotny aspekt cytowanego wcześniej wyroku WSA w Opolu z dnia 18 maja 2020 r., sygn. akt: II SA/Op 32/20, a mianowicie, iż obowiązek łącznego uwzględnienia uwarunkowań wymienionych w art. 63 ust. 1 uouioś nie wymaga dla ustalenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko stwierdzenia możliwości znaczącego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia we wszystkich wymienionych w tym przepisie uwarunkowaniach, a zatem teoretycznie wystarczy stwierdzenie znaczącego oddziaływania choćby w jednym z wymienionych w cyt. przepisie uwarunkowań. W analizowanej sprawie zarówno w KIP jak i w opiniach organów współdziałających nie dokonano właściwej analizy oddziaływań skumulowanych, co było zarzucane zarówno przez strony odwołujące się od decyzji środowiskowych organu I instancji, jak i przez organ odwoławczy.
Kolegium już w swoich poprzednich decyzjach uchylających decyzje środowiskowe w przedmiotowej sprawie, zwróciło uwagę na fakt, że Inwestor w KIP na stronie 27 w punkcie 10, pn.: "Przedsięwzięcia realizowane i zrealizowane, znajdujące się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia - w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem", zamieścił informację: "Nie dotyczy. Oddziaływanie przedsięwzięcia zamyka się w granicach działki".
Z kolei Regionalny Dyrektor Ochrony środowiska w B. w swojej opinii z dnia [...] czerwca 2023 r., znak: [...]., jednoznacznie stwierdził, że: "Zamierzenie dotyczy zwiększenia ilości pogłowia zwierząt w gospodarstwie. W związku z powyższym, przewiduje się wystąpienie oddziaływań skumulowanych".
Natomiast organ I instancji, odmiennie od RDOŚ w B., w piśmie przewodnim z dnia [...] sierpnia 2023 r., przekazującym akta sprawy jednoznacznie stwierdził, że "Ponadto ze względu na odległości, jak i inny charakter inwestycji wyklucza się skumulowane oddziaływanie w związku z dwiema fermami drobiu zlokalizowanymi w miejscowości D. B....".
Kolegium zaznacza, że zestawienie przywołanych wyżej sprzecznych stanowisk wyrażonych przez Inwestora w KIP, przez RDOŚ oraz przez Wójta [...] B. w rozważanej kwestii, wskazuje na potrzebę przedstawienia prawidłowej i całościowej oceny oddziaływania planowanej inwestycji w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, a więc w specjalistycznym dokumencie o walorach wcześniej opisanych, co zarazem oznacza, że istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia.
W ocenie Kolegium, zarówno organ prowadzący postępowanie główne, organy współdziałające, jak i Inwestor w KIP, nie przeprowadzili w sposób dokładny i całościowy analizy zagrożeń związanych z hałasem emitowanym z gospodarstwa, bowiem, co słusznie zarzucały odwołujące się strony, w źródłach hałasu nie uwzględniono transportu paszy, ładowacza, transportu padłych zwierząt, dojenia krów, codziennego, transportu mleka i wlewania go do pojemników, a także pominięto kwestię hałasu generowanego przez same zwierzęta, zwłaszcza w sytuacji, gdy projektowana obsada gospodarstwa będzie trzykrotnie większa niż obecnie.
Zdaniem Kolegium, w analizowanej sprawie również nie oceniono właściwie oraz nie zbadano zagrożenia związkami złowonnymi (odorami) emitowanymi przez planowane gospodarstwo. Okoliczni mieszkańcy (strony postępowania) słusznie zaznaczali w swoich odwołaniach, że mimo, iż w polskim ustawodawstwie nie określono standardów zapachowych uciążliwych dla ludzi, to ta okoliczność nie może stanowić o formalnych rozstrzygnięciach administracyjnoprawnych. Według Kolegium, w przedmiotowej sprawie nie wystarczy sama deklaracja, że środkami zapobiegawczymi przeciw uciążliwości odorowej będzie prawidłowo i higienicznie prowadzony chów zwierząt oraz dodawanie do pokarmu preparatów obniżających zapachy, czy też informacja, że uciążliwość odorowa będzie również minimalizowana poprzez zastosowanie płyty obornikowej przykrywanej plandeką oraz nasadzenie pasa zieleni izolacyjnej. Według Kolegium, w prowadzonym do tej pory postępowaniu, niedostatecznie rozpoznano skutki oddziaływania odorowego i fizyczno-chemicznego, wpływające na jakość powietrza, a to wymaga oceny przez pryzmat zasady zrównoważonego rozwoju, zasady proporcjonalności i przezorności. Wniosek ten wynika zarówno z analizy KIP, działań podejmowanych do tej pory przez organ I instancji oraz opinii organów współdziałających.
Kolegium zwróciło uwagę, że według zasady przezorności, dopuszczalne jest ograniczenie, bądź zakaz prowadzenia działalności mogącej spowodować negatywne oddziaływanie na środowisko oraz zdrowie i życie ludzi także w sytuacji, gdy ta możliwość nie została jeszcze w pełni dowiedziona i wykazana, z uwagi np. na brak norm dotyczących oddziaływań odorowych. Zasada ta przewiduje bezwzględny obowiązek zapobiegania wszelkim potencjalnym zagrożeniom związanym z oddziaływaniem odorów na zdrowie i życie ludzi poniżej poziomu, od którego należy już liczyć się z prawdopodobieństwem ich wystąpienia, wykorzystując w tym celu rozwiązania technologiczne i techniczne, które muszą być oczywiście znane organowi ustalającemu środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia oraz organowi uzgadniającemu. Organ ustalając środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, w ramach którego elementem istotnym jest oddziaływanie odorów, nie może dysponować ograniczoną wiedzą na temat oddziaływania odorów tylko z tego powodu, że brak jest odpowiednich norm chroniących życie i zdrowie ludzi przed oddziaływaniem odorów.
Kolegium podkreśliło, że wskazując na rygoryzm zasady przezorności, która nakazuje podjęcie wszelkich możliwych środków zapobiegawczych w celu eliminowania potencjalnych zagrożeń dla środowiska, należy zauważyć, iż zasada ta nie może być stosowana w sposób bezrefleksyjny i mechaniczny zwłaszcza, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia podejmowana jest najczęściej w sytuacji konfliktowej i nie jest to decyzja uznaniowa, lecz związana. Organ wydając taką decyzję musi zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej sprawiedliwie rozważyć zarówno interes społeczny, jak i słuszny indywidualny interes inwestora (art. 7 K.p.a.). Jak ważna jest kwestia odorowa w kontekście omawianej wyżej zasady przezorności świadczy m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2020 r., sygn. akt: IV SA/Wa 2720/19, LEX nr 3067921, zgodnie z którym "Stwierdzenie nadmierności wpływu emisji odorowych, oceniane przez pryzmat fundamentalnych dla prawa ochrony środowiska zasad prewencji oraz przezorności (art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, Dz. U. z 2020 r., poz. 1219 z późn. zm. oraz art. 191 ust. 1 i 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej), może uzasadniać odmowę ustalenia środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia. ".
Właśnie z powyższych względów Kolegium wśród wytycznych dla organu I instancji, w swojej decyzji uchylającej decyzję środowiskową Wójta [...] B. wskazało, iż celowym jest rozważenie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia poziomu uciążliwości odorowych generowanych przez planowane przedsięwzięcie. Kolegium zaznaczyło, że wskazane jest tu zwrócenie się do wyspecjalizowanych w tej problematyce jednostek badawczych (mogących np. przeprowadzić procesy modelowania rozprzestrzeniania się odorów oraz poziomu intensywności odorów), a nie do osób, które tylko ogólnie zajmują się sporządzaniem raportów odziaływania na środowisko. Konieczność szczególnie wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia skali przedmiotowych uciążliwości odorowych determinuje w niniejszej sprawie przede wszystkim skala przedsięwzięcia (90 DJP), jak również bliska odległość planowanej inwestycji od zabudowań mieszkalnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 09 września 2020 r., sygn. akt: IV SA/Wa 2720/19, LEX nr 3067921).
Kolegium zgodziło się również ze stanowiskiem okolicznych mieszkańców sprzeciwiających się planowanej inwestycji, iż w prowadzonym postępowaniu nie odniesiono się w sposób właściwy do zarzutów stron dotyczących stosowanego rozwiązania przez Inwestora w konstrukcji budynków hodowlanych, powodującego nieprawidłowości w funkcjonowaniu zakładanej wentylacji grawitacyjnej. Budowa bowiem wrót do budynku z obu jego stron i ich ustawiczne otwieranie powoduje, że odory, gazy i pyły związane z hodowlą krów, nie będą wynoszone na projektowaną wysokość 8 m, lecz będą się rozchodzić bezpośrednio przy powierzchni gruntu. W ocenie stron, Inwestor celowo pominął wskazanie powyższego rozwiązania w KIP, ponieważ chciał ukryć w ten sposób negatywne oddziaływanie funkcjonowania obory i według Kolegium wątpliwości te należy uznać za uzasadnione.
W ocenie Kolegium, w analizowanej sprawie dostarczona przez Inwestora Karta informacyjna przedsięwzięcia (KIP) nie spełnia wszystkich powyższych wymogów, co zostało wcześniej wykazane. Jednocześnie Kolegium wskazało, że umieszczenie przedsięwzięcia w wykazie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko nie pociąga za sobą automatycznej konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 marca 2017 r., sygn. akt: IV SA/Wa 2496/16, LEX nr 2325499). Z kolei uznanie inwestycji jako mogącej potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, skutkuje koniecznością uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W żadnym natomiast razie przyjęcie takiej kwalifikacji, nie pociąga za sobą obowiązku sporządzenia oceny jej oddziaływania na środowisko. O tym, czy taka potrzeba istnieje decyduje organ administracji na podstawie całokształtu okoliczności konkretnej sprawy (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 marca 2017 r., sygn. akt: IV SA/Wa 2496/16, LEX nr 2325499).
W skardze do Sądu M. S. wniósł o uchylenie w całości postanowienia organu odwoławczego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c. p.p.s.a. oraz uchylenie w całości postanowienia organu I instancji na podstawie art. 135 p.p.s.a., a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, na podstawie art. 200 i art.205 § 1 p.p.s.a., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 6, 7, 8, 77, 80, 124 § 2 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) oraz art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 570 ze zm.)
Ponadto skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię art. 63 ust. 1, art. 65 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko - dalej zwaną ustawą o informacji o środowisku (t.j. Dz.U. z 2024 r.poz.1112 ze zm.) - poprzez uznanie, iż niezastosowanie tych przepisów przez organ I instancji jest nieistotną wadą, która nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa.
Zdaniem skarżącego, wadliwość postanowienia organu I instancji nie polega tylko na brakach w uzasadnieniu, ale głównie na niedopełnieniu wymogów zawartych w art. 63 ust. 1 ustawy o informacji o środowisku na co już wskazywała strona, a czego stara się nie zauważać organ II instancji. Skarżący podkreślił jednak, że obowiązek łącznego uwzględnienia uwarunkowań wymienionych w art. 63 ust. 1 uouioś nie wymaga dla ustalenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko - stwierdzenia możliwości znaczącego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia we wszystkich wymienionych w tym przepisie uwarunkowaniach. Uwarunkowania, o których mowa w art. 63 ust. 1 ustawy mają bowiem charakter ogólny i choć organ musi je wszystkie przeanalizować, to nie oznacza, że przy każdej planowanej inwestycji one zaistnieją. Zdaniem strony skarżącej, organ I instancji nie przeanalizował żadnego uwarunkowania określonego w art. w art. 63 ust. 1 uouioś, a organ II instancji wbrew swoim twierdzeniom, nie przeprowadził żadnego postępowania sanacyjnego. Nie przeprowadził dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie w trybie art. 136 k.p.a.
W niniejszym przypadku, gdy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7, 77, 80 k.p.a.), a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy (art. 63 ust. 1 ustawy o informacji o środowisku) miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, to organ II instancji powinien uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Skarżący podkreślił, że niniejsze postępowanie administracyjne jest postępowaniem szczególnym, uregulowanym w ustawie o informacji o środowisku, która przewiduje specjalne instytucje, w tym specyficzne środki dowodowe jak karta informacyjna przedsięwzięcia, czy raport oddziaływania na środowisko. Ponadto występuje tutaj również współdziałanie z innymi organami poprzez wydawanie postanowień przez wyspecjalizowane organy. W niniejszej sprawie, aż dwukrotnie organy: Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B., Dyrektor Zarządu Zlewni w T. i Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w I. odstąpiły od potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Nie zaskarżono postanowień tych organów. Dlatego też, w ocenie skarżącego, SKO nie miało prawa ich rozpatrywać w postępowaniu odwoławczym, ponieważ opinie nie mają charakteru wiążącego, ale stanowią w niniejszej sprawie ważne dokumenty urzędowe, a organ II instancji podważając te opinie, powinien szczegółowo uzasadnić, dlaczego odmawia im mocy dowodowej.
Skarżący stwierdził również, że niezasadne są zarzuty jakoby organ I instancji w poprzednich swoich decyzjach bezmyślnie powtarzał stanowisko opinii, albowiem organ I instancji ma prawo jako swoje własne przyjmować stanowisko organów uzgadniających i nie musi (wbrew opinii SKO) szczegółowo tego udowadniać. Musi natomiast uzasadnić swoje stanowisko, jeśli podważa te opinie, a tak faktycznie uczynił wydając zaskarżone w trybie zażaleniowym postanowienie.
W ocenie Kolegium, w analizowanej sprawie dostarczona przez Inwestora Karta informacyjna przedsięwzięcia (KIP) nie spełniała wszystkich wymogów prawnych, jednak zdaniem skarżącego, to stanowisko jest również bezzasadne, ponieważ w uzasadnieniu swej poprzedniej decyzji SKO zwróciło słusznie uwagę, że nikt skutecznie nie podważył tej karty, a to, że początkowo podpisał ją inwestor, również nie podważa jej wiarygodności i mocy dowodowej, gdyż nie ma tu wymogu prawnego, aby podpisała ją osoba z określonymi kwalifikacjami, jak przy raporcie oddziaływania na środowisko. Po uzupełnieniu, karta została podpisana przez osobę, która spełnia wymogi dla autorów raportu oddziaływania na środowisko i ma długoletnie doświadczenie w sporządzaniu raportów i kart.
Skarżący zwrócił też uwagę, że wymogi dotyczące analizy odorowej wysuwane w uzasadnieniach dwóch poprzednich decyzjach środowiskowych przez SKO - zostały zrealizowane, a organ I instancji wezwał autora informacji do jej uzupełnienia w tym zakresie. Pomimo tego organ II instancji zarzucił organowi I instancji, że nie może dysponować ograniczoną wiedzą na temat oddziaływania odorów tylko z tego powodu, że brak jest odpowiednich norm chroniących życie i zdrowie ludzi przed oddziaływaniem odorów. Zdaniem skarżącego, w powyższym zakresie organ II instancji nie uwzględnia w ogóle interesu strony skarżącej, natomiast interes społeczny utożsamia wyłącznie z interesem stron przeciwnych inwestycji. Takie prowadzenie postępowania przez organ II instancji podważa zaufanie obywateli do władzy publicznej, a ponadto organ II instancji nie kierował się ani zasadą bezstronności, ani zasadą równego traktowania.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia [...] lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - dalej w skrócie: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 p.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, orzekł o jej uwzględnieniu. W konsekwencji uznał, że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2024 r., nr [...] i utrzymane nim w mocy postanowienie Wójta [...] B. z dnia [...] lipca 2024 r., znak: [...] stwierdzające obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia inwestycyjnego polegającego na budowie budynku inwentarskiego do chowu bydła 90 DJP wraz z niezbędną infrastrukturą na dz. nr ew. 183/1 w miejscowości D. B., powiat inowrocławski, województwo kujawsko-pomorskie, naruszają prawo w stopniu dającym podstawę do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.
Wymienione postanowienia zostały wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia [...] października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (obecnie: Dz. U. z 2023 r., poz. 1094 ze zm. – dalej jako: "ustawa o informacji"). W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje, że planowana inwestycja stanowi inwestycję, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 2 ustawy o informacji, a więc przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 104a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. poz. 1839), zalicza się bowiem chów lub hodowlę zwierząt, inne niż wymienione w pkt 103a w liczbie nie mniejszej niż 40 DJP i mniejszej niż 210 DJP - jeżeli ta działalność będzie prowadzona: – w odległości mniejszej niż 210 m od: - terenów lub gruntów, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia [...] marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, tj. mieszkaniowych, rolnych zabudowanych zajętych pod budynki mieszkalne, innych zabudowanych z wyłączeniem cmentarzy i grzebowisk dla zwierząt, zurbanizowanych niezabudowanych lub w trakcie zabudowy, rekreacyjno-wypoczynkowych z wyłączeniem kurhanów, pomników przyrody oraz terenów zieleni nieurządzonej niezaliczonej do lasów oraz gruntów zadrzewionych i zakrzewionych, nie uwzględniając nieruchomości gospodarstwa, na którego terenie chów lub hodowla będą prowadzone.
Zatem ocena, czy planowane przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na środowisko nie została pozostawiona organom wydającym decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach, lecz wynika z przepisów prawa, tj. powołanego wyżej rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Z kolei to, że planowane przez inwestora przedsięwzięcie zalicza się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko nie oznacza, że w sposób automatyczny powstaje obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko. Obowiązek ten może być nałożony przez organ prowadzący postępowanie w razie stwierdzenia, że jest to konieczne, by wydać decyzję środowiskową w związku ze stwierdzeniem, że konkretne przedsięwzięcie, z uwagi na uwarunkowania w jakich ma powstać i funkcjonować, może potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Dokonując tej oceny, organ winien kierować się uwarunkowaniami określonymi w art. 63 ust. 1 ustawy o informacji, które wskazują, że organ powinien w zakresie tej oceny uwzględnić m.in. rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, jego usytuowanie, z uwzględnieniem możliwego zagrożenia dla środowiska, w szczególności przy istniejącym i planowanym użytkowaniu terenu, zdolności samooczyszczania się środowiska i odnawiania się zasobów naturalnych, walorów przyrodniczych i krajobrazowych oraz uwarunkowań miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz rodzaj, cechy i skalę możliwego oddziaływania rozważanego w odniesieniu do ww. kryteriów oraz w art. 62 ust. 1 pkt 1 ustawy o informacji.
Podstawowym czynnikiem dla kwalifikacji przedsięwzięcia jako mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko jest jego lokalizacja, a konkretnie odległość od terenów lub gruntów, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia [...] marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, tj. mieszkaniowych, rolnych zabudowanych zajętych pod budynki mieszkalne i innych zabudowanych. Główną natomiast uciążliwością jest oddziaływanie odorowe, które generuje konflikty społeczne. Organ nie rozważył jednak czy inwestor byłby skłonny dokonać częściowego przesunięcia inwestycji w głąb działki, co wprawdzie nie zmieni charakterystyki przedsięwzięcia w odniesieniu do kwalifikacji określonej przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko ale będzie wyrazem kompromisu przy ważeniu interesów inwestora i interesu społecznego w ten sposób, że po otwarciu obiektu, zapobiegnie się bezpośredniemu oddziaływaniu inwestycji na obiekt najbardziej narażony na oddziaływanie przez zmianę kierunku przepływu odoru (uniknie się centralnego oddziaływania na najbliższy obiekt), a oddalenie inwestycji zminimalizuje skutki jej oddziaływania w szerszym zakresie.
Sąd, pomimo braku w obowiązującym systemie prawa norm określających dopuszczalne wartości odorów, przychyla się do skarg i tej części orzecznictwa, że taki stan normatywny nie zwalnia organów z obowiązku wyjaśnienia, czy ryzyko wystąpienia uciążliwości odorowej w sprawie jest realne i w jaki sposób tej uciążliwości można zapobiec (np. wyrok WSA w Warszawie z [...].09.2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 2720/19).
W sprawie doszło do ustalenia, że jest wymagane przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, z którym to ustaleniem nie zgadza się skarżący jako inwestor, jednak realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, w myśl art. 59 ust. 1 pkt 2 uouioś, wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1. Z przywołanego wyżej art. 59 ust. 1 pkt 2 uouioś wynika zatem, że dla tego rodzaju przedsięwzięć przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko jest wymagane tylko wówczas, jeżeli obowiązek taki stwierdzony zostanie przez właściwy organ na podstawie art. 63 ust. 1 uouioś.
Uzasadnienie postanowienia stwierdzające obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, niezależnie od wymagań wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, powinno zawierać w przypadku, gdy stwierdzono obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko - informacje o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1, obejmujące w szczególności:
. weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko lub Kip, jeśli raport nie jest wymagany;
. uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień;
. zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.
Celem postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko jest analiza wpływu przedsięwzięcia na środowisko, jak również możliwości oraz sposobów zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa wyłącznie wpływ planowanego przedsięwzięcia na środowisko i wymagania, jakie powinny być spełnione, by zminimalizować skutki negatywnego wpływu na środowisko czynników dla niego szkodliwych. Ocena oddziaływania na środowisko jest więc szczególną procedurą mającą na celu ocenę skutków realizacji danego przedsięwzięcia na środowisko i jego elementy, decydującą o możliwości realizacji przedsięwzięcia.
Rozpatrując zasadność nałożenia obowiązku sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko należy mieć na uwadze, że rozstrzygniecie w tym zakresie należy do organu prowadzącego sprawę, który nie jest związany opiniami organów współdziałających. Obowiązek ten może być nałożony przez organ prowadzący postępowanie w razie uznania, że jest to konieczne, by wydać decyzję środowiskową, w związku ze stwierdzeniem, że konkretne przedsięwzięcie z uwagi na uwarunkowania, w jakich ma powstać i funkcjonować, może potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Dokonując tej oceny organ winien kierować się uwarunkowaniami określonymi w art. 63 ust. 1 uouioś. Obowiązek łącznego uwzględnienia uwarunkowań wymienionych w art. 63 ust. 1 uouioś, nie wymaga dla ustalenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, stwierdzenia możliwości znaczącego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia we wszystkich wymienionych w tym przepisie uwarunkowaniach. Uwarunkowania, o których mowa w art. 63 ust. 1 ustawy mają bowiem charakter ogólny i choć organ musi je wszystkie przeanalizować, to nie oznacza, że przy każdej planowanej inwestycji one zaistnieją.
W niniejszej sprawie, Dyrektor Zarządu Zlewni w T. w piśmie z dnia [...] listopada 2023r., znak: [...] poinformował, że podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w opinii z dnia [...] lutego 2023 r., znak: [...], zgodnie z którym nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w I. w opinii z dnia [...] grudnia 2023 r., znak: [...] stwierdził, że uwzględniając Kartę informacyjną przedsięwzięcia wraz z uzupełnieniami, dla planowanego przedsięwzięcia nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Natomiast Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B. po wezwaniu Inwestora do dokonania uzupełnień Karty informacyjnej przedsięwzięcia we wskazanym zakresie, m.in. w zakresie analizy zagrożeń związanych z hałasem emitowanym z gospodarstwa, postanowieniem z dnia [...] marca 2024 r., znak: [...] wyraził opinię, że dla planowanego przedsięwzięcia nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i jednocześnie wskazał, jakie wymagania i warunki powinny być ujęte w decyzji środowiskowej. Pomimo tego ustalono, że istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, biorąc pod uwagę rodzaj, skalę, uwarunkowania wewnętrzne i zewnętrzne przedsięwzięcia, istniejący konflikt społeczny, sugestie organu II instancji, że bez przeprowadzenia pełnej oceny oddziaływania na środowisko, nie zostaną właściwie zabezpieczone potrzeby ochrony środowiska, w tym życia i zdrowia ludzi przed niekorzystnym oddziaływaniem.
W ocenie Sądu ustalenie to nie zostało jednak podjęte po wyczerpującej, wszechstronnej i wnikliwej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, czyli sprawa nie została rozpoznana i rozstrzygnięta w jej całokształcie, dającym podstawy do ostatecznego rozstrzygnięcia.
Jak wynika z powyższego, w sprawie potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, organ działając na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o informacji, zasięgnął opinii ww. organów. Opinie te zgodnie wskazały na brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, co w dalszej kolejności obligowało organ do dokonania oceny, czy w świetle kryteriów z art. 63 ust. 1 ustawy o informacji, konieczne było nałożenie na inwestora obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należało dołączyć w przypadku przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko - kartę informacyjną przedsięwzięcia (art. 74 ust. 1 pkt 2 ustawy o informacji). Według art. 62a ust. 1 pkt 11 ustawy o informacji, karta informacyjna przedsięwzięcia powinna zawierać podstawowe informacje o planowanym przedsięwzięciu, umożliwiające analizę kryteriów, o których mowa w art. 63 ust. 1, lub określenie zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zgodnie z art. 69, w tym w szczególności dane o przedsięwzięciach realizowanych i zrealizowanych, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia - w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem. Z normy tej wynika obowiązek przedstawiania w tejże informacji o przedsięwzięciach realizowanych i zrealizowanych, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia - w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem. Organ odwoławczy stwierdził niezgodność ustaleń w tym przedmiocie między opinią RDOŚ i organem I instancji. Niezgodność ta uzasadniała zdaniem organu odwoławczego podstawę do zakwestionowania opinii organu opiniującego. Organ II instancji wskazał, że RDOŚ w opinii z dnia [...] czerwca 2023 r., jednoznacznie stwierdził, że: "Zamierzenie dotyczy zwiększenia ilości pogłowia zwierząt w gospodarstwie. W związku z powyższym, przewiduje się wystąpienie oddziaływań skumulowanych", natomiast organ I instancji, odmiennie niż RDOŚ w B., w piśmie przewodnim z dnia [...] sierpnia 2023 r., przekazującym akta sprawy jednoznacznie stwierdził, że "Ponadto ze względu na odległości, jak i inny charakter inwestycji wyklucza się skumulowane oddziaływanie w związku z dwiema fermami drobiu zlokalizowanymi w miejscowości D. B..". W ocenie Sądu nie stanowi to o niezgodności niedającej się wyjaśnić. Organ opiniujący odnosił się do prowadzonej już działalności inwestora w mniejszym zakresie, natomiast organ I instancji nawiązywał do innych inwestycji dotyczących hodowli zwierząt. Istotne natomiast jest to, że opinia RDOŚ oceniała całe przedsięwzięcie, sumarycznie określając pogłowie zwierząt, natomiast organ odwoławczy (nawet zarzucając organowi I instancji brak badania kumulacji oddziaływania przedmiotowej inwestycji z innymi inwestycjami o profilu hodowlanym) nie ustalił czy one występują w obszarze oddziaływania inwestycji objętej niniejszym postępowaniem. Stanowisko organu I instancji na które powołuje się organ odwoławczy należy kwalifikować jako ewentualne niewyjaśnienie wszelkich okoliczności faktycznych a nie jako podstawę do merytorycznego zakwestionowania opinii RDOŚ, pozwalającej na uznanie, że w tych warunkach nastąpiła konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Należy przy tym mieć na uwadze, że RDOŚ jest organem współdziałającym wyspecjalizowanym w przedmiocie wydania decyzji o ustaleniu środowiskowych uwarunkowaniach lokalizacji inwestycji. Konieczność współdziałania zakreślona przez ustawodawcę, wynika zaś z potrzeby zapewnienia przeprowadzenia postępowania w oparciu o wiedzę merytoryczną niezbędną dla rozstrzygnięcia sprawy. Skoro RDOŚ jest organem wyspecjalizowanym w ochronie środowiska, to raczej jego negatywne stanowisko jest traktowane w orzecznictwie jako stanowczo wiążące dla organu właściwego w sprawie wydania decyzji środowiskowej i nie powinno być oparte wyłącznie o wiedzę organu. Organ nie jest podmiotem wyspecjalizowanym na kształt specjalizacji RDOŚ, nie posiada wiedzy równie fachowej jak organ ochrony środowiska, która umożliwiałaby wiarygodne podważenie argumentów organu współdziałającego negatywnie ustosunkowującego się do warunków realizacji inwestycji
Oczywiście mogą wystąpić przypadki szczególne , gdy w oczywisty sposób organ jest w stanie wykazać nieprawidłowości, niespójności, błędy ale w rozpoznawanej sprawie tego typu nieprawidłowości w istocie o charakterze formalnym nie wystąpiły.
W ocenie Sądu, organ odwoławczy nie wykazał takich naruszeń opinii, które powinien dostrzec organ I instancji kwestionując stronę merytoryczną opinii. Sam natomiast fakt, że opinia nie wiąże organu w podejmowaniu decyzji w sprawie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie oznacza, że tylko z tego powodu, bez podania zasadniczych argumentów pozwalających skutecznie zakwestionować opinię, należy wydać postanowienie o obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Stan zagospodarowania sąsiednich nieruchomości pod kątem badania kwestii skumulowanego oddziaływania stanowił element ustaleń stanu faktycznego, do czego zobowiązany był organ w myśl zasad ogólnych i dowodowych postępowania administracyjnego. Obowiązek ten nie został spełniony przez orzeczenie w tym zakresie o konieczności sporządzenia oceny oddziaływania planowanej inwestycji w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko
Zdaniem organu odwoławczego, w analizowanej sprawie zarówno w KIP jak i w opiniach organów współdziałających nie dokonano właściwej analizy oddziaływań skumulowanych, a zestawienie sprzecznych stanowisk wyrażonych przez Inwestora w KIP, przez RDOŚ oraz przez Wójta [...] B. w kwestii skumulowanego oddziaływania, wskazywało na potrzebę przedstawienia prawidłowej i całościowej oceny oddziaływania planowanej inwestycji w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Takie stanowisko w świetle powyższego, nie znajduje jednak uzasadnienia.
W istocie w wydanych w sprawie postanowieniach nie znalazło się wyjaśnienie co do charakterystyki dotychczasowej działalności inwestora i brak rozważań w zakresie jego oddziaływania i w jakim to oddziaływanie może prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem. Czy planowane przedsięwzięcie w powiązaniu z istniejącą już działalnością inwestora przyczyni się do kumulowania oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na obszarze oddziaływania przedsięwzięcia oraz, czy i w jakich granicach oddziaływanie to będzie się zamykać, czy nie będzie wychodzić poza działki inwestora i będzie obejmowało działki sąsiednie. W okolicznościach kontrolowanej sprawy nie było zatem podstaw do powołania biegłego na etapie administracyjnym do oceny wystąpienia kumulacji oddziaływań. Z § 3 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia RM wynika, że ocena kumulacji ma charakter oceny przesłanek ściśle prawnie określonych i niekoniecznie wymagających wiedzy specjalistycznej.
Kryteria natomiast niepełnej rozpoznawalności skutków realizacji inwestycji może spełniać również sytuacja, w której istnieje choćby potencjalne ryzyko wystąpienia negatywnego oddziaływania na środowisko. Uzasadnione jest wówczas zastosowanie instrumentów prawnych zgodnych z zasadą przezorności (por. wyroki z [...] sierpnia 2017r., II SA/Po 1033/16 czy z [...] listopada 2023 r., III OSK 2888/21).
Istota zasady przezorności (art. 6 ustawy z dnia [...] kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, Dz. U. z 2024 r., poz. 54 ze zm. – dalej: p.o.ś.) sprowadza się do tego, by w sytuacji, gdy nie można wiarygodnie uzasadnić, że oddziaływanie na środowisko jest nieznaczące, można było uznać, iż może być ono znaczące. Treść zasady przezorności określają dwa pojęcia: ryzyko i niepewność, które dotyczą mogącego wystąpić znaczącego oddziaływania na środowisko, które nie jest jeszcze w pełni rozpoznane (wyrok NSA z [...] stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 559/18). Zdaniem sądu kryteria niepełnej rozpoznawalności skutków realizacji inwestycji może spełniać również sytuacja, w której istnieje choćby potencjalne ryzyko wystąpienia negatywnego oddziaływania na środowisko. Uzasadnione jest wówczas zastosowanie instrumentów prawnych zgodnych z zasadą przezorności (por. wyroki z [...] sierpnia 2017 r., II SA/Po 1033/16 czy z [...] listopada 2023 r., III OSK 2888/21).
Organy dostatecznie tych okoliczności nie wykazały.
Wszystko to oznacza, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i stanowiący podstawę ustaleń faktycznych, nie został rzetelnie zweryfikowany i oceniony przez organy. W sprawie nie doszło do wszechstronnego i wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, a zatem kwalifikującego ją do ostatecznego rozstrzygnięcia. Doszło do wydania orzeczenia z naruszeniem art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co następnie przełożyło się na uznanie naruszenia przywołanych przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, nadto decyzji organu odwoławczego z naruszeniem art. 15 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Nie można więc stwierdzić, że uzasadnienia wydanych w sprawie postanowień spełniały wymogi ustawy z dnia [...] października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, jak i że w pełni odpowiadają wymogom zakreślonym art. 107 § 1 i § 3 w zw. z art. 11 k.p.a., w tym nie zostały w nich zawarte wszystkie informacje o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1 ustawy o informacji odpowiadające stanowi faktycznemu sprawy.
W tych okolicznościach należy zgodzić się ze skarżącym, że z uwagi na lakoniczność decyzji organu I instancji, który nie przeanalizował żadnego uwarunkowania określonego w art. w art. 63 ust. 1 uouioś, decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7, 77, 80 k.p.a.), a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy (art. 63 ust. 1 ustawy o informacji o środowisku) miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Natomiast organ II instancji, wbrew swoim twierdzeniom, nie przeprowadził żadnego postępowania sanacyjnego. Nie przeprowadził dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie w trybie art. 136 k.p.a.
Zatem rozważenie podstaw potrzeby, bądź braku podstaw do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga ponownego przeprowadzenia postępowania, w tym i jego uzupełnienia.
W związku z powyższym uznając, że w sprawie doszło do naruszenia art. 63 ust. 1 u.u.i.o.ś. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 123 k.p.a. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie wraz z postanowieniem Organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. Na podstawie art. 200 P.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego, stanowiących równowartość uiszczonego wpisu sądowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło