II SAB/Bd 10/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Małgorzata Kraus po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Grzegorza E. na bezczynność Rektora Uniwersytetu [...] w T. w przedmiocie udostępnienia materiałów archiwalnych postanawia odrzucić skargę Grzegorz E. wniósł w dniu 19 stycznia 2004 r. skargę na bezczynność Rektora Uniwersytetu [...] w T., który pismem z dnia [...] 2003 r. negatywnie załatwił jego wniosek z dnia [...] 2003 r. o spowodowanie udostępnienia materiałów archiwalnych – korespondencji Józefa M. z Michałem C., Juliuszem S. i Januszem K. – znajdującej się w zbiorach Archiwum Emigracji, podlegającej mu Biblioteki Uniwersyteckiej. Zdaniem skarżącego odmowa udostępnienia powyższych materiałów dla celów naukowych jest nieuzasadniona, a nadto wymagała wydania decyzji administracyjnej, od której przysługiwać mu będzie środek odwoławczy. W piśmie z dnia [...] 2004 r. uzupełniającym skargę Grzegorz E. podniósł, iż sprawa dostępu do materiałów archiwalnych zgromadzonych w państwowej jednostce organizacyjnej ma charakter administracyjno-prawny i powinna być załatwiona w trybie zgodnym z przepisami postępowania administracyjnego, a próba przedstawienia sprawy jako cywilno-prawnej pozostaje w sprzeczności z zasadą powszechności dostępu do archiwów finansowanych z budżetu państwa i zorganizowanych w jednostkach budżetowych, do jakich należy uniwersytet. Nadto powołał się na fakt wcześniejszego udostępniania korespondencji innym osobom. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu [...] wniósł o jej oddalenie wywodząc, że sprawa nie wymagała rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej, zaś z uwagi na nieuregulowaną sytuację prawną zbioru, o jego udostępnieniu winien zadecydować sąd cywilny. Z odpowiedzi wynika, że korespondencja Józefa M. to nie publikowane do tej pory rękopisy podlegające prawu autorskiemu, a Uniwersytet respektuje wolę spadkobierczyni Niny K., która w piśmie z dnia [...] 1995 r. zastrzegła, by jej nie udostępniać. Poza tym, zdaniem Rektora, nie może być mowy o bezczynności, bowiem udzielił skarżącemu odpowiedzi na jego wniosek z dnia [...] 2003 r.. Z przedłożonej Sądowi wraz z materiałami sprawy kserokopii udzielonej Grzegorzowi E. w dniu [...] 2003 r. odpowiedzi wynika, iż Rektor powołał się w niej na zastrzeżenie złożone przez nominalnie uprawnioną do dysponowania korespondencją z tytułu praw autorskich Niny K. o nie udostępnianie wszelkich rękopisów pisarza do czasu zakończenia toczącego się w Warszawie w tej sprawie procesu sądowego i poinformował wyżej wymienionego, że materiały te będą mogły być mu udostępnione w przypadku uzyskania zgody stron wspominanego procesu. Ustosunkowując się do zarzutu skarżącego dotyczącego wcześniejszego udostępnienia korespondencji Józefa M., w piśmie z dnia [...] 2004 r. skierowanym do Sądu, Rektor Uniwersytetu [...] wyjaśnił, że miało to miejsce jeszcze przed przekazaniem jej Bibliotece Uniwersyteckiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, rozpatrując skargi na bezczynność organów w sprawach określonych w pkt 1-4 tego artykułu, to jest gdy w sprawie powinna być wydana decyzja administracyjna lub postanowienie, na które służy zażalenie, względnie podjęte inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność organu jest zatem przede wszystkim wystąpienie podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec przedstawionego żądania strony. W sprawie, w której zarzut bezczynności dotyczy nie wydania w określonym w kodeksie postępowania administracyjnego terminie decyzji administracyjnej, konieczne jest ustalenie, czy istotnie sprawa podlegała załatwieniu przez organ w drodze decyzji administracyjnej. W tym celu niezbędne było uzupełnienie przez Sąd przedłożonych przez Rektora Uniwersytetu [..] dokumentów o materiały określające charakter zbiorów, w tym korespondencji Józefa M., znajdujących się w Archiwum Emigracji Biblioteki Uniwersyteckiej oraz strukturę organizacyjną biblioteki, a także m.in. kompetencje dyrektora biblioteki. Na podstawie przedłożonych przez Rektora uzupełniających materiałów Sąd ustalił, że Archiwum Emigracji dysponujące korespondencją Józefa Mackiewicza mieszczące się w strukturze Oddziału Zbiorów Specjalnych Biblioteki Uniwersyteckiej, wbrew sugerującej nazwie, nie posiada zbiorów archiwalnych stanowiących państwowy zasób archiwalny w rozumieniu ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2002 r. Nr 171, poz. 1396 z późn. zm.), a więc również takiego charakteru nie posiadają ofiarowane jej rękopisy, o których udostępnienie ubiegał się skarżący. Okoliczność ta ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie, bowiem w myśl § 6 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 13 grudnia 2000 r. w sprawie określenia szczególnych wypadków i trybu wcześniejszego udostępniania materiałów archiwalnych (Dz. U. z 2001 r. Nr 13, poz. 116), wydanego na podstawie zawartego w art. 17 ust. 2 cytowanej ustawy upoważnienia odmowa udostępnienia zbiorów wchodzących do państwowego zasobu archiwalnego wymaga wydania decyzji z uzasadnieniem. Decyzję taką wydaje dyrektor archiwum państwowego lub innej właściwej jednostki organizacyjnej i służy od niej odwołanie do Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych. Unormowania ustawy odnoszące się do niepaństwowego zasobu archiwalnego, który tworzą materiały archiwalne nie będące własnością państwowych jednostek organizacyjnych, nie przewidują tego rodzaju rozstrzygnięć. Nadmienić w tym miejscu także należy, że regulamin Biblioteki Uniwersytetu [...] w T. oraz regulamin udostępniania zbiorów Archiwum Emigracji nie zawierają żadnych uregulowań wskazujących na możliwość wydawania decyzji administracyjnych, w tym przez dyrektora państwowego archiwum. Całość zbiorów Biblioteki Uniwersyteckiej, w tym zasoby Archiwum Emigracji, jak wynika z poczynionych przez Sąd ustaleń, podlega wyłącznie przepisom ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach (Dz. U. Nr 85, poz. 539 ze zm.) odnoszącym się do bibliotek naukowych oraz przepisom rozporządzenia wykonawczego Ministra Kultury i Sztuki z dnia 24 listopada 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu bibliotek, których zbiory tworzą narodowy zasób biblioteczny, określenia organizacji tego zasobu oraz zasad i zakresu jego szczególnej ochrony (Dz. U. Nr 146, poz. 955). W aktach tych nie przewidziano wydawania w zakresie wykonywanych przez biblioteki zadań, rozstrzygnięć w formie aktów administracyjnych. Wskazane rozporządzenie obliguje natomiast do szczególnej ochrony zasobu, m.in. poprzez ograniczanie udostępniania go wyłącznie do celów naukowych i ekspozycyjnych innym bibliotekom lub instytucjom zapewniającym właściwe warunki ich zabezpieczenia oraz przez zabezpieczenie przed zniszczeniem i odpowiednie zorganizowanie ochrony, co znalazło odzwierciedlenie w regulaminie udostępniania zbiorów Archiwum Emigracji. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że żądanie skarżącego nadania formy decyzji administracyjnej odmowie uwzględnienia jego wniosku o udostępnienie korespondencji Józefa M. pozbawione było prawnych podstaw, a w konsekwencji odmowa ta nie stanowi bezczynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 w związku z pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Udostępnienie materiałów bibliotecznych, bo do takich jedynie należą zbiory Archiwum Emigracji nie może być zaliczone do formy działań wymienionych w art. 3 § 2 pkt 4 cytowanej ustawy, to jest do innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zatem więc nie może być mowy również o bezczynności Rektora Uniwersytetu [...] w rozumieniu m.in. art. 3 § 2 pkt 8 w związku z pkt 4 ustawy. Z powyższych względów, skargę jako nie podlegającą kognicji sądu administracyjnego i w związku z tym niedopuszczalną należało na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odrzucić.