II SAB/Bd 101/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2016 r. sprawy ze skargi K. K. na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie udostępnienie informacji publicznej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania do załatwienia wniosku i przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej, 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Prezydenta Miasta na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania w kwocie 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) zł. K. K. złożył do tutejszego Sądu skargę na bezczynność Prezydenta Miasta wnosząc o nakazanie mu udostępnienia informacji publicznej zawartej w jego wniosku z [...] czerwca 2016 r. Skarżący domagał się w nim udostępnienia informacji, ile wniosków o dostęp do informacji publicznej zostało skierowanych do organu w poszczególnych latach 2010-2015 r. oraz w roku 2016. Ponadto, skarżący wniósł o przyznanie od organu na swoją rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, wedle norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w dniu [...] czerwca 2016 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej złożył wniosek o dostęp do informacji publicznej. Nie ulega wątpliwości, że organ jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej, zaś wnioskowana informacja ma właśnie taki charakter. Do chwili obecnej nie uzyskał żadnej odpowiedzi na przedmiotowy wniosek. Wniosek o zasądzenie sumy pieniężnej w wysokości 1/10 maksymalnej jest uzasadniony z jednej strony krótkim okresem bezczynności, zaś z drugiej strony brakiem jakiejkolwiek reakcji organu na wniosek. Prezydent Miasta w dopowiedzi na skargę wniósł o umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania do udzielania informacji publicznej w związku z wykonaniem przez organ obowiązku udzielenia żądanej informacji publicznej, niezwłocznie po wpłynięciu skargi na bezczynność, o oddalenie żądania w zakresie żądania przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 154 § 3 art. 54 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu organ wskazał, że po doręczeniu mu skargi dnia [...] sierpnia 2016 r. zostały uruchomione czynności sprawdzające, mające na celu wyjaśnienie okoliczności wskazanych w skardze. Po przeszukaniu wiadomości, które w dniu [...].06.2016 r. wpłynęły na jego adres poczty elektronicznej ustalono, że wniosek skarżącego na skutek błędu systemu został zakwalifikowany jako korespondencja wymagająca zablokowania (spam), usunięty z foldera wiadomości odebranych i wpisany do foldera zawierającego wiadomości stanowiące SPAM. W konsekwencji wiadomość ta, a co za tym idzie - wniosek skarżącego nie został udostępniony do dalszego procedowania, zgodnego z wymogami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Po ujawnieniu ww. okoliczności w dniu [...] sierpnia 2016 r. udzielono skarżącemu informacji publicznej w żądanym zakresie. Organ nie kwestionuje zatem, że wniosek skarżącego wpłynął w dniu [...] czerwca 2016 r. drogą elektroniczną i do dnia [...] sierpnia 2016 r. nie został załatwiony. Jednak wobec wykonania w dniu [...] sierpnia 2016 r. zobowiązania stanowiącego żądanie skarżącego, wniósł o umorzenie postępowania w zakresie nakazania udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. Jednocześnie - wobec faktu, że: bezczynność powstała na skutek błędu systemu obsługującego pocztę elektroniczną, który przeniósł wniosek skarżącego do folderu zawierającego wiadomości zablokowane, bezczynność nie miała charakteru rażącego, niezwłocznie po otrzymaniu skargi organ przyznał się do uchybienia i załatwił sprawę, przekroczenie terminu załatwienia wniosku nie było nadmierne, skarżący nie poniósł szkody, organ wniósł o oddalenie żądania przyznania skarżącemu sumy pieniężnej. W piśmie z dnia [...] października 2016 r. skarżący cofnął skargę w zakresie wniosku o nakazanie organowi udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej podtrzymując wniosek o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, chociaż nie miała ona charakteru rażącego naruszenia prawa. Równocześnie, ze względu na udostępnienie wnioskowanej informacji publicznej skarżący cofnął skargę w zakresie wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej i podtrzymał wniosek o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, wedle norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 tej ustawy, kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z kolei z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718; powoływanej dalej jako P.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii formalnych wskazać należy, że stosownie do treści art. 52 § 1 P.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest jednak konieczne uprzednie wzywanie do usunięcia naruszenia prawa. (por. wyrok NSA 30.11.2011 r., sygn. akt I OSK 1991/12, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl) Wobec powyższego skarga jest dopuszczalna i podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Tytułem wstępu wskazać należy, że z bezczynnością organu w zakresie dostępu do informacji mamy do czynienia w sytuacji, gdy organ milczy wobec wniosku o udzielenie takiej informacji. Nakazanie organowi określonego działania jest możliwe jedynie wówczas, gdy w ustalonym w przepisach prawa terminie organ administracji, będąc do tego właściwym, nie załatwił toczącej się przed nim sprawy, natomiast celem skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu jest doprowadzenie do podjęcia przez organ określonego w przepisach działania. Na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, Dz. U. z 2015 r. poz. 2058, dalej: u.d.i.p.) informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnosząca się do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej, związanych z organem, bądź w jakikolwiek sposób dotyczących organu, bez względu na to, co jest ich przedmiotem. Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w tym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem skarżącego z [...] czerwca 2016 r. w którym domagał się on udostępnienia informacji, ile wniosków o dostęp do informacji publicznej zostało skierowanych do organu w poszczególnych latach 2010-2015 r. oraz w roku 2016. Z akt sprawy wynika, że powyższy wniosek został wysłany do organu pocztą elektroniczną i trafił do skrzynki pocztowej organu do folderu SPAM, w związku z czym nie został odczytany. Organ niezwłocznie po otrzymaniu skargi, tj. [...] sierpnia 2016 r., udostępnił skarżącemu żądaną informację (wysłano ją pocztą elektroniczną [...] sierpnia 2016 r.). Powyższe oznacza, że na dzień wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, ale już w dniu wyrokowania przez Sąd, tj. w dniu 16 listopada 2016 r., bezczynny nie był, bowiem udostępnił żądaną informację. Przypomnieć należy, że istotą skargi na bezczynność jest zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Brak było zatem podstaw, by zgodnie z treścią art. 149 § 1 P.p.s.a. zobowiązywać organ do udostępnienia żądanej przez skarżącego informacji publicznej. Należało przy tym wziąć pod uwagę okoliczność częściowego cofnięcia przez skarżącego skargi. Sąd, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a., umorzył zatem postępowanie sądowe w części dotyczącej zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego i przyznania mu od organu sumy pieniężnej, czemu dał wyraz w pkt 1 sentencji wyroku. Badając przedmiotową skargę Sąd miał także na względzie to, że art. 149 P.p.s.a. zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu rozpoznania wniosku, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy doszło do rażącego naruszenia prawa czy też nie. Użycie w zdaniu drugim art. 149 § 1 P.p.s.a. wyrazu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Z analizy tego przepisu wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu rozpoznania wniosku, z uwagi na to, że wniosek taki został przez organ rozpoznany po wniesieniu skargi do sądu. Mając powyższe na względzie zgodzić trzeba się ze stroną skarżącą, że organ udostępnił informację z uchybieniem terminu określonego w art. 13 u.d.i.p. i że nie miała ona charakteru rażącego naruszenia prawa, co wynika chociażby z tego, że organ bezzwłocznie po otrzymaniu skargi udzielił żądanej informacji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i art. 206 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. Nr z 2015 r. poz. 1804) z uwzględnieniem uiszczonych przez skarżącego wpisu w kwocie 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193) oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Sąd uznał, że w realiach rozpoznawanej sprawy zachodzą okoliczności szczególne, uzasadniające zastosowanie normy art. 206 P.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem, sąd w uzasadnionych przypadkach może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Cyt. przepis dopuszcza możliwość tzw. miarkowania przy zasądzaniu zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz strony skarżącej. Zastosowanie omawianej normy ustawowej pozostawione zostało uznaniu sądu orzekającego i swobodnej ocenie w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy. Sąd wziął pod uwagę, że organ nie kwestionował swojego obowiązku udzielenia informacji publicznej i podjął niezwłocznie czynności w celu jej udostępnienia, zatem bezczynność nie nosiła znamion zamierzonego i celowego działania. Także charakter sprawy oraz nakład pracy pełnomocnika związany ze sporządzeniem kilkuzdaniowej skargi czy kilkuzdaniowych pism procesowych nie przyczynił się w istotny sposób do wyjaśnienia sprawy. Podkreślić należy także, że Sądowi z urzędu wiadomym jest, w oparciu o dane pochodzące z wewnętrznych systemów informatycznych OSO i CBOIS, że ten sam skarżący, reprezentowany przez tego samego pełnomocnika, wywiódł wiele skarg na bezczynność organów związaną z udostępnianiem informacji publicznej do innych sądów administracyjnych w kraju, sporządzonych według jednego szablonu, co nasuwa wręcz wątpliwość, czy celem wniosku była faktycznie potrzeba uzyskania wnioskowanej informacji publicznej, czy też stanowił on jedynie pretekst do osiągnięcia innego rezultatu. W ocenie Sądu, rozpoznawana sprawa nie była obszerna i nie miała skomplikowanego charakteru, a podjęte w niej przez pełnomocnika skarżącego czynności - względem innych prowadzonych przez niego w tym samym przedmiocie spraw - miały charakter powtarzalny. Podkreślenia wymaga również to, że pełnomocnik nie brał udziału w rozprawie. Mając na uwadze powyższe, nakład pracy związany z prowadzeniem niniejszej sprawy należy ocenić jako minimalny, co uzasadnia zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w adekwatnej do tego wysokości 50 % stawki minimalnej, tj. w kwocie 240 zł.