II SAB/Bd 104/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak asesor WSA Katarzyna Korycka (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Dyrektor Szpitala w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku M. K. o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] lipca 2017 r., 2. stwierdza, że Dyrektor Szpitala dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Dyrektor Szpitala na rzecz M. K. kwotę [...](sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu [...] lipca 2017 r. skarżąca M. K. zwróciła się drogą elektroniczną, za pomocą platformy ePUAP, do Szpitala [...] w S. z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w zakresie obejmującym odpowiedź na pytanie: czy Szpital, w latach 2014-2016 zawierał umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego. W wypadku odpowiedzi pozytywnej, wniosła o przesłanie kopii tych umów na wskazany adres do korespondencji w L. Pismem z dnia [...] września 2017 r. skarżąca, reprezentowana przez adwokata L. K., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność Szpitala [...] w S. w zakresie udostępnienia informacji publicznej objętej treścią ww. wniosku z dnia [...] lipca 2017 r. Zarzucając naruszenie przepisów art. 13 ust. 1 i ust. 2, art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1764, dalej powoływanej też jako udip) przez nieudzielenie wnioskowanej informacji publicznej, skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania ww. wniosku w terminie czternastu dni od daty zwrotu akt organowi, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenia od organu na jej rzecz kosztów postępowania w łącznej kwocie 602,20 zł według załączonego spisu kosztów, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w kwocie 480 zł. Uzasadniając skargę skarżąca wskazała, że organ nie zareagował na złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznej w żaden sposób, że dołączone do skargi wygenerowane poświadczenie doręczenia poprzez ePUAP jest niezaprzeczalnym urzędowym poświadczeniem odbioru wniosku, że żądana informacja stanowi informację publiczną oraz, że organ jako podmiot sektora finansów publicznych jest obowiązany do jej udostępnienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego jako bezprzedmiotowego, powołując się na okoliczność uwzględniania skargi w całości w ramach autokontroli i udzielenia skarżącej wnioskowanej informacji pismem dniu [...] września 2017, które załączył do akt sprawy. W piśmie tym zawarte zostało także wyjaśnienie, w ramach którego organ wskazał skarżącej, że jego bezczynność spowodowana była problemami technicznymi i organizacyjnymi organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej powoływanej jako ppsa) w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sadowa kontrola administracji publicznej, dokonywana w oparciu o kryterium legalności, obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. Pojęcie bezczynności wiąże się z sytuacją, gdy organ będąc właściwym i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa. W kontrolowanej sprawie skarżąca domagała się udostępnienia informacji w trybie ustawy 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ustawy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 udip tylko informacja publiczna w rozumieniu tej ustawy podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w niniejszej ustawie. Informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 udip). Przepis art. 6 ust. 1 udip zawiera przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej podlegających udostępnieniu, wśród których znalazła się m.in. informacje o zasadach funkcjonowania podmiotów określonych w art. 4 ust. 1 udip, w tym o trybie działania państwowych osób prawnych i osób prawnych samorządu terytorialnego w zakresie wykonywania zadań publicznych i ich działalności w ramach gospodarki budżetowej i poza budżetowej (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. b) udip). Stosownie do treści art. 4 ust. 1 pkt 4 udip obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego. W tych okolicznościach nie budzi wątpliwości, że wykonując zadania publiczne jednostka organizacyjna i budżetowa jaką jest Szpital [...] w S., jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Niewątpliwym jest również, że żądanie zawarte we wniosku skarżącej z dnia [...] lipca 2017 r. dotyczyło informacji publicznej związanej z zasadami funkcjonowania podmiotu wykonującego zadania publiczne (w tym o trybie jego działania), o czym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. b) udip. Przesądzenie, że objęta wnioskiem z dnia [...] lipca 2017 r. informacja stanowi informację publiczną oraz, że Szpital [...] w S. jest podmiotem obowiązanym do udostępnia informacji publicznej, oznacza że w sprawie podmiot ten zobowiązany był do odniesienia się do ww. wniosku w trybie przepisów udip. Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 udip udostępnianie informacji publicznej na wniosek winno nastąpić w sposób zgodny z wnioskiem, bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 udip (w zakresie terminu udostępnienia) oraz w art. 14 ust. 1 udip (w zakresie sposobu udostępnienia). W związku z tym, iż ustawa o dostępie do informacji publicznej nie przewiduje żadnej szczególnej formy udostępnienia informacji publicznej, udostępnienie informacji następuje w drodze czynności materialno-technicznej. Forma decyzji przewidziana została w art. 16 ust. 1 udip jedynie dla odmowy udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenia postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 udip, a wiec gdy zachodzą określone w tym przepisie przesłanki do umorzenia postępowania. Z powyższego wynika, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej rozpatruje się bądź przez udostępnienie w ww. terminie informacji (czynność materialno-techniczna), bądź przez wydanie stosownej decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej (z uwagi na ograniczenia z art. 5 udip lub - w przypadku informacji przetworzonej - ze względu na brak szczególnie istotnego interesu publicznego) bądź o umorzeniu postępowania (w przypadku określonym w art. 14 udip). Powyższe oznacza, że w wypadku, gdy dany podmiot będąc właściwym i zobowiązanym do zareagowania na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w sposób przewidziany przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, wbrew tym przepisom ani nie udostępni w nakazanym terminie w drodze czynności materialno-technicznej żądanej informacji, ani też nie wyda stosownej decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej bądź o umorzeniu postępowania, to tym samym zaistnieje sytuacja kwalifikowana jako bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. Na tle poczynionych uwag, nie ulega wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie organ uchybił ustawowemu terminowi do udostępnienia wnioskowanej przez skarżącą informacji. Wniosek o udostępnienie informacji publicznej wpłynął bowiem do organu drogą elektroniczną przez platformę ePUAP w dniu [...] lipca 2017 r., a zatem wynikający z art. 13 ust.1 udip termin udostępnienia informacji upłynął z dniem [...] lipca 2017 r. Wnioskowana informacja została natomiast udostępnione w dniu [...] września 2017 r., a zatem dopiero w następstwie wniesienia do organu skargi zaadresowanej do Sądu na bezczynność organu. Tym samym więc w sprawie wystąpił stan bezczynności, gdyż organ udostępnił stronie skarżącej wnioskowaną informację z przekroczeniem przewidzianego w art. 13 ust.1 udip terminu, bez powiadomienia o tym strony w trybie art. 13 ust.2 udip. Okoliczność ta stanowiła podstawę do stwierdzania, że organ dopuściła się w sprawie bezczynności. Z uwagi jednak na okoliczność, że ów stan bezczynności, istniejący w dniu wniesienia skargi, przed wydaniem wyroku przez Sąd ustał, na skutek udostępnienia stronie skarżącej przez Szpital [...] w S. w dniu [...] września 2017 r. wnioskowanej informacji, należało uznać przedmiotowe postępowanie sądowoadministracyjne za bezprzedmiotowe w zakresie orzekania o zobowiązaniu Szpitala do załatwienia wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej. Skoro przed wydaniem wyroku organ przestał być bezczynnym, to przestała istnieć sprawa sądowoadministracyjna – rozumiana jako ustalenie, czy istnieje potrzeba zobowiązania go do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności – a co za tym idzie - postępowanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. Nie było zatem podstaw i warunków do działania w zakresie określonym w art. 149 § 1 pkt 1 ppsa. W sprawie już bowiem samo wniesienie skargi na bezczynność wywołało pożądany skutek w postaci likwidacji bezczynności adresata wniosku. W konsekwencji więc Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa, umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Szpitala do załatwienia wniosku skarżącej z dnia [...] lipca 2017 r., o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku. W związku z tym, iż w sprawie Szpital [...] w S. dopuścił się bezczynności, która ustała dopiero w toku postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd zobligowany był do rozpatrzenia sprawy w świetle dyspozycji art. 149 § 1a ppsa. Podjęcie bowiem przez organ stosownego działania po wniesienia skargi na bezczynność, nie zwalnia Sądu z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ppsa w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a ppsa). Rażące naruszenie prawa, w ocenie Sądu, oznacza wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Stanowi je zatem stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi więc być znaczne, niezaprzeczalne i w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Zdaniem Sądu zaistniała w sprawie bezczynność nie miała takich cech. Mając na uwadze okoliczności udostępnienia wnioskowanej informacji po wniesieniu do Sądu skargi, niekwestionowanie przez organ obowiązku udzielenia informacji, a także wskazaną przez organ przyczynę zwłoki związaną z problemami technicznymi i organizacyjnymi organu, co wskazuje iż działanie jego nie było zamierzone, ani też nie miało na celu utrudnienia skarżącej dostępu do informacji publicznej, Sąd uznał, że bezczynność w rozpatrzeniu wniosku skarżącej nie miała charakteru rażącego we wskazanym rozumieniu. Nie było więc podstaw do zakwalifikowania zaistniałej bezczynności jako rażącego naruszenia prawa, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1a ppsa w punkcie 2 sentencji wyroku. Orzekając o kosztach postępowania sądowego Sąd uznał, że poniesionym w sprawie kosztem niezbędnym, w rozumieniu art. 200 ppsa, jest kwota 100 zł obejmująca wpis od skargi, i dlatego w pkt 3 sentencji wyroku zasądził jedynie kwotę 100 zł tytułem zwrotu wpisu sądowego od złożonej skargi, odstępując na podstawie art. 206 ppsa od zasądzenia na rzecz skarżącej zwrotu wskazanych przez nią kosztów z tytułu zastępstwa procesowego (z tytułu reprezentowania strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata). Zgodnie z treścią art. 206 ppsa, Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej do wartości przedmiotu sporu, ustalonej w celu pobrania wpisu. Z brzmienia tego przepisu wynika, że ustawodawca zaistnienie uzasadnionego przypadku, pozostawił do uznania Sądu, uzależniając wykazanie jego przez Sąd. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie właśnie taki uzasadniony przypadek zaistniał. Należy wskazać, że wiadomym Sądowi faktem powziętym z bazy orzeczeń na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl odnośnie spraw zawisłych przed sądami administracyjnymi w Polsce (m.in. w sprawach sygn. akt II SAB/Łd 188/17, II SAB/Op 126/17, II SAB/Kr 191/17, II SAB/Ke 55/17, II SAB/ Rz 80/17 sygn. akt II SAB/Po 140/17, II SAB/Po 142/17, II SAB/Po 146/17, II SAB/Po 147/17, II SAB/Po 148/17, II SAB/Po 149/17, II SAB/Po 150/17, II SAB/Po 152/17, II SAB/Po 157/17, II SAB/Po 158/17, II SAB/Po 162/17, II SAB/Po 163/17, II SAB/Po 164/17, II SAB/Po 166/17, II SAB/Po 171/17, II SAB/Po 173/17), jak też znanym Sądowi z urzędu w zakresie spraw toczących się przed tutejszym Sądem (w sprawach sygn. akt II SAB/Bd 102/17, II SAB/Bd 100/17, II SAB/Bd 99/17), jest to, iż w tych licznych sprawach sądowoadministracyjnych M. K. reprezentowana przez adwokata L. K., występowała z analogicznej treści skargami. Wszystkie te sprawy cechuje jednorodzajowość i nieskomplikowany charakter (udostępnienie informacji publicznej o umowach dotyczących obsługi prawnej organu). Skargi w poszczególnych sprawach w zasadzie różnią się tylko w zakresie dat złożenia wniosków o udostępnienie informacji publicznej i wskazaniu adresata wniosku tj. organu, do którego wnioski zostały złożone. Wszystkie zarzuty skarg i ich argumentacja są zaś takie same. Świadczy to o znikomym wręcz nakładzie pracy adwokata. Przede wszystkim jednak nie sposób w tych warunkach uznać, że niezbędnym do celowego dochodzenia praw skarżącej w dostępie do informacji publicznej było ustanawianie fachowego pełnomocnika. Analogiczność, tożsamość i jednorodzajowość wnoszonych skarg nie wymagała bowiem specjalnej wiedzy ze strony skarżącej czy tez specjalnego nakładu jej sił, i tym samym ustanawiania w każdej z tych spraw pełnomocnika. Każdą z nich skarżąca mogła zmodyfikować bez potrzeby angażowania fachowego pełnomocnika, tym bardziej, że jak wynika z informacji zamieszczonej na stronie [...], sama jest adwokatem. Tym samym nie można uznać, aby wskazane w skardze koszty zastępstwa procesowego stanowiły koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw, w rozumieniu art. 200 ppsa. Dlatego tez Sąd uznał, że w sprawie zaistniała podstawa do zastosowania art. 206 ppsa i odstąpił w związku z tym od zasądzenia na rzecz skarżącej zwrotu kosztów w całości, zasądzając na jej rzecz, zgodnie z art. 200 ppsa, kwotę 100 złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego.