II SAB/Bd 108/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu w dniu 18 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. i R.R. na bezczynność [...] Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego – [...] Oddziału Regionalnego w [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1) uznać się niewłaściwym, 2) przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie jako sądowi właściwemu. K. i R.R. wnieśli skargę na bezczynność [...] Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego – [...] Oddziału Regionalnego w [...] wskazując, że organ nie rozpatrzył ich wniosku z dnia 25 maja 2011 r. dotyczącego wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności ostatecznej decyzji z dnia [...] kwietnia 2003 r. (sygn. akt [...]) w sprawie podlegania ubezpieczeniu rolniczemu i obowiązkowi zapłaty [...] zł należności KRUS. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej odrzucenie podnosząc, że wniosek skarżących został rozpatrzony pismem z dnia [...] czerwca 2011 r. (nr [...]). Organ podkreślił, że w sprawach dotyczących decyzji [...] KRUS przewidziana jest droga postępowania przed sądem powszechnym, a tym samym wyłączona jest możliwość postępowania przed sądem administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega przekazaniu sądowi właściwemu. Na wstępie należy zwrócić uwagę na przedmiot zarzucanej bezczynności. Bezczynność organu w przekonaniu skarżących zaistniała w sprawie o stwierdzenie nieważności wcześniejszej decyzji organ dotyczącej podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz ustalenia składek z tego tytułu. Zasady dotyczące objęcia rolników systemem ubezpieczenia społecznego reguluje ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 z późn. zm.), która zawiera uregulowania materialnoprawne, jak również w rozdziale 4 reguluje postępowanie w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczenia, przy czym w art. 52 nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych w sprawach nieuregulowanych w ustawie. Na mocy tego odesłania w postępowaniu przed Prezesem KRUS znajduje zastosowanie art. 83a ustawy 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.), regulujący postępowanie w przedmiocie wzruszenia ostatecznych decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu ostateczna decyzja Zakładu (odpowiednio – [...] KRUS), od której nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu może być z urzędu przez Zakład uchylona, zmieniona lub unieważniona, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Odesłanie do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie postępowania w przedmiocie uchylenia, zmiany lub unieważnienia decyzji ostatecznej oznacza, iż postępowanie to będzie się toczyć na zasadach określonych w tym kodeksie (w tym art. 61a k.p.a.), jednakże z uwzględnieniem przepisów szczególnych dotyczących tego postępowania zawartych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Takim przepisem szczególnym będzie art. 83 a ust. 2 powołanej w zakresie w jakim uzależnia możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej w trybie administracyjnym od wcześniejszego nie złożenia odwołania od decyzji do właściwego sądu. Z powyższego wynika, że co do zasady przed organem tj. [...] KRUS może toczyć się postępowanie, o którego wszczęcie wnosili skarżący tj. postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Postępowanie to może podlegać kontroli sądu administracyjnego – także w zakresie prawidłowości jego wszczęcia (odmowy wszczęcia) bądź bezczynności organu w tej kwestii. Tym niemniej należy wskazać, że kontroli takiej może dokonać właściwy sąd administracyjny. Zgodnie z art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) do rozpoznania sprawy właściwy jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Niniejsza sprawa dotyczy działania [...] Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego - centralnego organu administracji rządowej (art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.) z siedzibą w [...], tj. na obszarze właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Oceny co do siedziby organu nie zmienia fakt, iż w przedmiotowej sprawie decyzja została wydana nie bezpośrednio przez osobę sprawującą funkcję organu, ale przez posiadającego stosowne upoważnienie (art. 36 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników) pracownika Kasy – [...] Oddziału Regionalnego KRUS w [...]. Należy przy tym dodatkowo zwrócić uwagę, że wprawdzie rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz [...] Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. Nr 163, poz. 1016) niektóre sprawy z zakresu działania [...] KRUS zostały przekazane do rozpoznania wojewódzkim sądom administracyjnym właściwym ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę strony skarżącej, jednakże tylko o ile sprawy te dotyczą umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 41a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym (§ 1 pkt 3 ww. rozporządzenia). Wskazany przepis rozporządzenia nie ma zatem zastosowania w przedmiotowej sprawie, dotyczącej kwestii podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników i ustalenia składek z tego tytułu (mających być rozpatrzonych w trybie nadzwyczajnym – nieważności). Ze względu na powyższe, na podstawie ww. art. 13 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.