II SAB/Bd 113/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Piechowiak sędzia WSA Joanna Brzezińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] w K. na bezczynność Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy [...] dopuścił się bezczynności w sprawie rozpatrzenia wniosku Fundacji [...] w K. z dnia [...] maja 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej, 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Tucholi do załatwienia wniosku skarżącej Fundacji [...] z dnia [...] maja 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej, 4. zasądza od Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy [...] na rzecz skarżącej Fundacji w K. 237 (dwieście trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] maja 2021 r., wysłanym za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres: [...] oraz [email protected] F. F. w K. (dalej: skarżąca) zwróciła się do Powiatowego Urzędu Pracy w T. o udostępnienie informacji publicznej przez podanie: – ile było prowadzonych naborów na wnioski o udzielenie dotacji na rozpoczęcie działalności gospodarczej w latach 2019 i 2020 z podziałem na poszczególne kwartały, – ile w każdym z tych kwartałów (każdym kwartale 2019 r. i 2020 r.) było do wykorzystania środków finansowych dla potencjalnych składających wnioski o udzielenie dotacji na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Pismem z dnia [...] listopada 2021 r. skarżąca wniosła do skargę na bezczynność Inne w udostępnieniu informacji publicznej. Uzasadniając skargę strona wskazała, że jest fundacją, której jednym z głównych celów jest pomoc przedsiębiorcom oraz osobom ubiegającym się o taki status. W tym celu skarżąca m.in. buduje bazę danych mającą służyć analizie dotychczasowych rozwiązań związanych z pomocą tymże podmiotom. Fundacja zwróciła się do organu o udostępnienie informacji publicznej. Skarżąca nie została poinformowana w ustawowym terminie zarówno o powodach opóźnienia, terminie w jakim organ udostępni informację, jak również o ewentualnych kosztach związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku. Nieodebranie lub nieodczytanie przez organ wysłanego wniosku, nie może obciążać wnioskodawcy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z powodu braku ponaglenia, ewentualnie o oddalenie skargi. Organ wyjaśnił, że po otrzymaniu skargi odpowiedział na wniosek, a za udzieloną informację skarżąca podziękowała, przesyłając wiadomość w formie e-maila [...] listopada 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 - dalej "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w sytuacji, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie i mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył postępowania wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności takiej skargi Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność czy przewlekłość organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy. W kontrolowanej sprawie skarżąca domagała się udostępnienia informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz. U z 2020 r., poz. 2176 – dalej "u.d.i.p."). Ustawa ta reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, jak i procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. W związku z zarzutem organu dotyczącym braku złożenia ponaglenia należy wyjaśnić, że skarga na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie musi dla swojej skuteczności zostać poprzedzona wniesieniem ponaglenia. Kwestia ta jest jednolicie ujmowana w orzecznictwie. Wyczerpujące rozważania zaprezentowane zostały przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 października 2020 r, sygn. akt l OSK 2266/19 (dostępny pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). Sąd stwierdził zatem, że wniosek o odrzucenie skargi nie zasługiwał na uwzględnienie. Bezspornym w sprawie jest, że adresat wniosku, czyli Inne jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego. Bezspornym również jest, że informacje o udostępnienie których wnioskowała skarżąca stanowią informację publiczną w rozumieniu przepisów u.d.i.p. Stosownie bowiem do art. 1 ust. 1 i u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. W konsekwencji stwierdzić należy, że Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy zobowiązany był załatwić przedmiotowy wniosek w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. Ustawa stanowi, że jeżeli adresat wniosku dysponował żądaną informacją, winien on - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie mogła być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p., udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. a więc, że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują. Jak wynika z załączonych akt, organ dopiero po otrzymaniu skargi, w dniu [...].11.2021 r. udzielił odpowiedzi na wniosek informując, że system potraktował wniosek jako widomość niechcianą, co spowodowało brak jego zweryfikowania. Należy podkreślić, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] maja 2021r. został złożony w dopuszczalnej formie jako wiadomość e-mail na adres podany na stronie BIP organu [...]. W takiej sytuacji ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku obciąża ten organ, a nie wnioskodawcę (por. post. NSA z 18 listopada 2015 r., I OSK 2897/15). Wydruk z poczty elektronicznej nadawcy stanowi przy tym dostateczny dowód, że wiadomość zawierająca wniosek została wysłana (zob. wyrok NSA z 16.09.2016 r., I OSK 1924/16). Jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu oznacza to, że dotarła ona do adresata. Odmienne zapatrywanie sprawiałoby bowiem, że w praktyce prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej byłoby iluzoryczne, a jego skuteczność zależna byłaby od arbitralnej woli organu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 października 2017 r. sygn. akt I OSK 1777/17 (...) do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną. Ponadto, skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (zob. postanowienie NSA z 5 listopada 2015 r., I OZ 1414/15; por. też: wyrok NSA z 16 lutego 2016 r., I OSK 2186/14). W konsekwencji przyjąć należy, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 30 maja 2021r. został skutecznie złożony do organu, co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy (k. 10 i 11 akt sądowych). Jak wynika również z akt sprawy, po otrzymaniu skargi na bezczynność, organ e-mailem z dnia [...] listopada 2022r. udostępnił żądaną informację ( k. 3 akt adm.). W związku z powyższym stwierdzić należy, że Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy pomimo udostępnienia informacji pozostawał wobec wniosku skarżącej w bezczynności i bezczynność ta trwała również w momencie wniesienia skargi do sądu. Wobec powyższego, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji. Jednocześnie Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził w punkcie drugim sentencji, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12). Chodzi tu o naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (vide: B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Należy mieć bowiem na względzie, że nieudostępnienie w terminie wnioskowanej informacji nie stanowiło przejawu złej woli organu, lecz było wynikiem wadliwej obsługi poczty elektronicznej, co spowodowało brak udzielenia odpowiedzi w terminie. W sytuacji załatwienia sprawy po wniesieniu skargi na bezczynność organu, Sąd umarza postępowanie, jednak wyłącznie w zakresie przewidzianego art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. środka w postaci zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Dlatego też Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt3 p.p.s.a. orzekł w pkt 3 sentencji wyroku o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego, w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania przedmiotowego wniosku skarżącej. Odnosząc się do wniosku strony skarżącej o zasądzenie na jej rzecz od organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych, to stwierdzić należy, że zasługuje on na uwzględnienie. Sąd orzekający stwierdził jednak, że skarżąca prowadzi lub prowadziła jednocześnie kilkadziesiąt identycznych spraw. Przykładowo można wskazać kilka sygnatur: II SAB/Bd 143/22, II SAB/Po 8/23, II SAB/Bd 151/22, IISAB/Bd 152/22, II SAB/Wa 664/22, II SAB/Po 189/22, II SAB/Po 176/22, II SAB/Po 172/22, III SAB/Gl 403/22, III SAB/Gl 402/22, II SAB/Op 49/22. Analiza zapadłych orzeczeń w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach wskazuje, że nakład pracy pełnomocnika strony skarżącej sprowadza się w sprawie do powielenia kilkunastu identycznie brzmiących zdań skargi, w których zmienia się jedynie adresat i data wniosku o udzielnie informacji publicznej. Pozostała treść jest tożsama, co oznacza nikły nakład pracy włożony w sporządzenie i prowadzenie kolejnych spraw ze skarg sądowoadministracyjnych, w tym niniejszej sprawy jako kolejnej i identycznej w treści w stosunku do pozostałych. Dlatego w odróżnieniu od sprawy już rozpoznanych w tutejszym Sądzie, Sąd uznał, że zachodzą okoliczności szczególne uzasadniające zastosowanie art. 206 P.p.s.a. i określenie kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 120 zł (por. też wyrok WSA w Gorzowie II SAB/Go 62/16). Sumarycznie Sąd przyznał koszty w wysokości 237 zł. Składają się na nie: uiszczony przez stronę wpis od skargi w wysokości 100 zł, opłata skarbowa w wysokości 17 zł i wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 120 zł. zgodnie z art. 201 § 1 i art. 205 § 2 (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2018 r. poz. 1800), przy zastosowaniu art. 206 P.p.s.a.