II SAB/Bd 12/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi I. H., A. K. na bezczynność Inne w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Inne do rozpoznania wniosku skarżących z dnia [...] grudnia 2017 r. w zakresie pkt [...], 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala wniosek o wymierzenie organowi grzywny, 4. w pozostałym zakresie skargę oddala, 5. zasądza od Inne na rzecz skarżących solidarnie kwotę [...](sześćset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2017 r. I. H. – K. oraz A. K. (zwany dalej "skarżącymi"), na podstawie art. 2 w związku z art. 14 ustawy z dnia [...] września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm., zwanej w skrócie "u.d.i.p.") zwrócili się do Inne (zwanego dalej "Inspektorem Powiatowym") o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie: 1. ile zostało odnotowanych przez Głównego Inspektora Sanitarnego oraz Powiatowego Inspektora Sanitarnego w I. Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych dotyczących szczepień przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus Influenze, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince i różyczce? 2. ile zostało odnotowanych przez Głównego Inspektora Sanitarnego oraz Powiatowego Inspektora Sanitarnego w I. Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych po podaniu szczepionki przeciwko wzw b, streptoccocus Pneumoniae ? 3. jaki charakter miały odnotowane Niepożądane Odczyny Poszczepienne? (proszę o odpowiedź z podziałem na ilość i rodzaje - w zakresie pytania 1 oraz 2) 4. czy zostały odnotowane przypadki śmiertelne? 5. w jaki sposób i przez kogo jest ustalana aktualna sytuacja epidemiologiczna na terytorium Polski, w oparciu o którą jest opracowywany Program Szczepień Ochronnych na dany rok? 6. czy w Polsce przeprowadza się badania nowonarodzonych dzieci w celu stwierdzenia czy dziecko narodziło się z wrodzoną obniżoną odpornością? (Stwierdzenie wrodzonego lub nabytego niedoboru odporności stanowi przeciwwskazanie do szczepienia). 7. czy rejestr Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych prowadzony przez Państwa instytucję podlega kontroli sądowej? Jeśli tak to jaki sąd jest władny, jeśli nie, to proszę o wyjaśnienie z jakiego powodu nie podlega kontroli? 8. czy stwierdzenie ciężkiego NOP powoduje skutki prawne (np. konieczność wycofania partii szczepionki)? 9. z jakiej statystyki wynikają dane, którymi Państwo dysponują? 10. od którego roku dane te są gromadzone? 11. czy w innych krajach Unii Europejskiej szczepienia, do których Państwo wzywacie mają charakter obowiązkowy? 12. czy w związku z przystąpieniem [...] do UE w roku 2004 i obowiązującą w ramach UE zasadą swobody przepływu osób odnotowaliście Państwo epidemie chorób, co do których w krajach UE szczepienia są dobrowolne? 13. Wedle Światowej Organizacji Zdrowia wszczepialność na [...] nie przekracza 50%, zaś od [...] czerwca 2017 r. obywatele [...] poruszają się swobodnie w ramach strefy Schengen (bez wiz) i obecnie przebywa ich na terytorium naszego państwa blisko 1 milion - Czy w związku z powyższym odnotowaliście Państwo epidemie chorób wśród tych obywateli lub obywateli naszego kraju? 14. Czy wystosowując pismo przymuszające do szczepienia jesteście Państwo świadomi ilości powikłań poszczepiennych nieodnotowanych, a który to problem z odnotowywaniem zauważa prof. A. Z. (strona [...]), prof. J. W., dr H. C. (Neurologia i Neurochirurgia [...] 2004; 38,1 (supl. 1): S17-S 24) oraz dr P. G. (wywiad z dnia [...] grudnia 2016 r., telewizja WP, program Tu i teraz), 15. czy jest Państwu znane orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw C. w kwestii obowiązku szczepień wskazujące, że przymus stanowi naruszenie art. 8 Konwencji o Ochronie Praw C. i Podstawowych Wolności w sytuacji przymusu szczepień i braku systemu odszkodowawczego? 16. czy jest Państwu wiadomo, czy w związku z działalnością Inne została skierowana już skarga do Europejskiego Trybunału Praw C.? Inspektor Powiatowy odpowiedział pismem z [...] stycznia 2018 r.: . odnośnie pkt 1,2,3,4,9,10: Inspektor Powiatowy wskazał, że w [...] system monitorowania Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych (NOP) został wprowadzony w 1996 r. i opiera się na zalecaniach Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w zakresie monitorowania bezpieczeństwa szczepień (WHO Drug Monitoring Programme, Extended Programme Immunization). Obowiązek zgłoszenia przez lekarzy lub felczerów, którzy podejrzewają wystąpienie niepożądanego odczynu poszczepiennego wynika z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia [...] grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Każdy NOP jest analizowany i kwalifikowany na podstawie kryteriów opracowanych przez światowych ekspertów. Wyniki są ostatecznie gromadzone, rejestrowane, analizowane i weryfikowane w Zakładzie Epidemiologii Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny i udostępniane w Biuletynie Szczepienia Ochronne, publikowanym na stronie [...] Inspektor Powiatowy wskazał także, że informacje dotyczące NOP, które zgłoszono po podaniu szczepionek dostępnych na rynku w [...], znajdują się na stronach Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny w Biuletynie "Szczepienia Ochronne w [...]" w danym roku. Informacje za 2016 r. są publikowane na stronach 87-93 tego biuletynu. W Powiatowym Rejestrze NOP prowadzonym w Powiatowej Stacji Sanitarno – Epidemiologicznej w I. zarejestrowano łącznie 62 przypadków NOP. W tej liczbie: - 23 razy podano szczepionkę przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, - 13 razy podano szczepionkę przeciwko poliomyelitis - 15 razy podano szczepionkę przeciwko inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus Influenze typ B, - 17 razy podano szczepionkę przeciwko gruźlicy, - 8 razy podano szczepionkę przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, - 4 razy podano szczepionkę przeciwko odrze, śwince i różyczce, - 5 razy podano szczepionkę przeciwko Stretococcus pneumoniae, - 2 razy podano szczepionkę przeciwko grypie. Wszystkie zgłoszone NOP miały łagodny charakter i nie skutkowały śmiercią żadnego dziecka, u którego wystąpiły. Powyższe dane oparto na analizie zapisów ww. rejestru z ostatnich 10 lat. . Odnośnie pytania z pkt 5 Inspektor Powiatowy wskazał, że aktualna sytuacja epidemiologiczna kraju jest opracowywana w Głównym Inspektoracie Sanitarnym na podstawie meldunków epidemiologicznych sporządzanych ze sprawozdań o zachorowaniach na choroby zakaźne, zakażenia i zatrucia. . Odnośnie pytania z pkt 6 Inspektor Powiatowy wskazał, że nie posiada wiedzy na temat przeprowadzonych badań nowonarodzonych dzieci w celu stwierdzenia, czy dziecko urodziło się z wrodzoną obniżona odpornością, gdyż nie prowadzi w tym zakresie żadnych rejestrów ani ewidencji; nie otrzymuje takich informacji od innych podmiotów. . Odnośnie pytań z pkt 7,8,11 i 12 Inspektor Powiatowy stwierdził, że nie dotyczą one informacji publicznych wskazując, że według utrwalonego orzecznictwa nie podlegają udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznych, informacje o przepisach prawa, jego stosowaniu, interpretacji, czy też informacje podlegające ujawnieniu na podstawie innych aktów prawnych. Dotyczy to pytań zawartych w pkt 7 i 8. Zdaniem Inspektora Powiatowego jeżeli chodzi o informacje z punktów 11 i 12 - nie mieszczą się one w katalogu wskazanych przykładowo w art. 6 u.d.i.p. . Odnośnie pytania z pkt 13 Inspektor Powiatowy podniósł, że nie jest zobowiązany do wskazywania, czy stwierdzono epidemie, co do których obowiązek szczepień istnieje na [...]. Odnośnie sytuacji epidemiologicznej w kraju Inspektor poinformował, że w 2017 r. minister właściwy do spraw zdrowia nie ogłosił w kraju stanu zagrożenia epidemiologicznego ani stanu epidemii. . Odnośnie pytań zawartych w pkt 14,15 i 16 Inspektor Powiatowy stwierdził, że nie dotyczą one informacji mieszczących się w pojęciu informacji publicznej, gdyż odnoszą się do wiedzy na temat orzecznictwa Trybunału Praw C. w Strasburgu. W skardze do sądu administracyjnego na bezczynność Inspektora Powiatowego I. H. – K. oraz A. K. zarzucili, że organ pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. nie udostępnił pełnej żądanej informacji ani też nie wydał decyzji odmownej zgodnie z art. 16 u.d.i.p. czym naruszył 14-dniowy termin z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. W szczególności organ nie odpowiedział na pytania z pkt 9 i 10 dotyczące statystyki z jakiej wynikają dane gromadzone przez organ oraz roku, od którego są gromadzone. Organ nie udzielił żadnej odpowiedzi na pytania 7 oraz 8. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie, wskazując, że w piśmie z dnia [...] stycznia 2018 r. zawarł odpowiedź na pytania skarżących zawarte w piśmie z dnia [...] grudnia 2017 r. (wpływ do organu [...] grudnia 2017 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest częściowo zasadna. Bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej występuje wtedy, gdy wniosek o udostępnienie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udostępnienia. Ma ona miejsce wówczas, gdy we wskazanym w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej ("u.d.i.p.") terminie zobowiązany podmiot nie udostępni żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i o dodatkowym terminie albo, podejmując te czynności, nie udostępni informacji w maksymalnym 2 miesięcznym terminie, albo wreszcie nie wyda na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej. Sąd administracyjny orzekając w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność organu administracji publicznej na gruncie u.d.i.p, nie przeprowadza kontroli określonego aktu lub czynności, a więc nie bada merytorycznej zasadności podjętego działania. Sąd ten ma natomiast obowiązek dokonania oceny, biorąc za podstawę stan faktyczny i prawny danej sprawy, czy rzeczywiście organ (podmiot wykonujący zadania publiczne) pozostaje w bezczynności (por. wyroki NSA: z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 812/08, z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt II OSK 2051/09, z dnia 29 września 2010 r., sygn. akt II GSK 827/09). Jeżeli zatem podmiot obowiązany do udzielenia informacji publicznej przed wniesieniem skargi na bezczynność do sądu administracyjnego udzielił informacji publicznej, której się domagano, to oznacza, że brak jest podstaw do uznania, że podmiot ten pozostaje w bezczynności. W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestią sporną, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny jest organem zobowiązanym do udostępnienia posiadanej informacji publicznej. Podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w tym organy władzy publicznej. Nie ulega wątpliwości ,że organem władzy publicznej w rozumieniu art.4 ust.1 pkt 1 u.d.i.p. jest Powiatowy Państwowy Inspektor Sanitarny jako jeden z organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3, 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (j.t. Dz.U. z 2017, poz. 1261) w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie, stanowią bowiem informację publiczną. W kontrolowanej sprawie nie jest też sporne, że organ zareagował na wniosek skarżących o udzielenie informacji publicznej i pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. udzielił im odpowiedzi. Analiza treści tego pisma, w kontekście złożonej skargi na bezczynność organu wymaga stwierdzenia, że złożenie wniosku przez osobę wykonującą prawo do informacji nie nakłada na podmiot zobowiązany obowiązku automatycznego udostępnienia informacji, gdyż w pierwszej kolejności powinien on stwierdzić, czy jest on w posiadaniu wnioskowanej informacji, a następnie czy przepisy u.d.i.p. znajdują zastosowanie w danej sytuacji. Mając powyższe na uwadze należy sprawdzić czy pytania objęte zakresem wniosku złożonego przez skarżących stanowią informację publiczną, czy Inspektor Sanitarny był zobowiązany do udzielenia wnioskowanej przez stronę informacji oraz czy udzielił informacji zgodnie z wnioskiem. Odnosząc się szczegółowo do poszczególnych pytań zawartych we wniosku o udzielenie informacji publicznej złożonego przez skarżących należy w pierwszej kolejności stwierdzić, iż przesłana skarżącym odpowiedź Inspektora Sanitarnego zawiera 6 części w których organ odnosi się do kilku lub do jednego z pytań zawartych we wniosku. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że Inspektor Sanitarny udzielił szczegółowej odpowiedzi na pytania z punktów 1 – 4, wskazując ilość odnotowanych Niepożądanych Odczynów Szczepiennych w powiązaniu z poszczególnymi szczepieniami, ich charakter oraz wskazując, że nie zostały odnotowane przypadki śmiertelne. Organ odpowiedział też w kwestii ww. informacji zgromadzonych przez Głównego Inspektora Sanitarnego – z odpowiedzi tej wynika, że informacje te nie są gromadzone przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego (nie jest tym samym zobowiązany do ich udostępnienia, skoro ich nie posiada) ale przez ww. Głównego Inspektora Sanitarnego, przy czym są one publicznie dostępne na stronach internetowych wskazanych przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Odpowiedzi na pytania z pkt 5 i 6 wniosku organ udzielił w części 2 i 3 odpowiedzi, wyraźnie to zaznaczając. Słusznie ocenił organ, że pytania 7 i 8 dotyczące podlegania rejestru zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych kontroli sądowej i skutków prawnych stwierdzenia ciężkiego niepożądanego odczynu poszczepiennego w istocie zmierzały do uzyskania informacji o przepisach prawa, które nie podlegają udostępnieniu w trybie u.d.i.p. (por. wyrok WSA w Warszawie: z dnia 12 marca 2015 r, sygn. akt II SAB/Wa 989/14, z dnia 27 maja 2013 r., sygn. akt II SAB/Wa 79/13, z dnia 11 lutego 2011 r., sygn. akt II SAB/Wa 347/10). Dostęp do treści aktów prawnych (z wyjątkiem aktów nieogłoszonych i ich projektów) regulowany jest odrębnym aktem prawnym, tj. ustawą z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (t.j. Dz. U. z 2017r. poz. 1523). Odpowiedzi na pytania 9 i 10, tak jak to zaznaczył organ, znajdują się w treści pierwszej części pisma organu z [...] stycznia 2018 r. (dotyczącej pytań 1 – 4 oraz 9-10). W odpowiedzi organ opisał zarówno sposób gromadzenia danych statystycznych, którymi dysponuje jak też okres ("z ostatnich 10 lat" – a więc od roku 2008, skoro pismo jest udzielające odpowiedzi jest z roku 2018) z którego pochodzą wskazane przez informacje odnośnie NOP. Odnośnie pytania zawartego w pkt. 11 wniosku dotyczącego informacji o obowiązkowych szczepieniach obowiązujących w krajach Unii Europejskiej, stwierdzić należy, że odpowiedź na tak sformułowane pytanie nie mieści się w pojęciu informacji publicznej i nie daje się przyporządkować żadnej z kategorii wskazanych przykładowo w art. 6 u.d.i.p. Treść regulacji prawnych dotyczących szczepień obowiązujących w innych krajach Unii Europejskiej, w ramach ich prawa wewnętrznego, nie została wytworzona przez polskie władze publiczne i nie odnosi się do polskich władz publicznych, czy też wykonywania władzy publicznej i gospodarowania mieniem publicznym. Wymogu przeprowadzenia analiz prawa obcego nie sposób wyprowadzić z jakiegokolwiek przepisu u.d.i.p., względnie innych ustaw (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 września 2017 r., sygn. akt II SAB/Po 99/17, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 października 2017 r., sygn. akt IV SAB/Po 50/17- zob. CBOSA). Takiej samej oceny należało również dokonać w odniesieniu do pytania zawartego w pkt. 12 wniosku, odpowiedź na nie wymaga bowiem znajomości przepisów obowiązujących w krajach Unii Europejskiej. Odnosząc się do pytań zawartych w pkt 14, 15 i 16 wniosku wskazać należy, że również one nie dotyczą informacji mieszących się w pojęciu informacji publicznej, gdyż w istocie odnoszą one do wiedzy organu na temat orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu oraz stanowiska wyrażanego przez niektórych przedstawicieli nauki, co do występowania nieodnotowywanych powikłań poszczepiennych. Ma to tyle istotne znaczenie, że zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie wnioskiem o udzielenie informacji publicznej mogą być pytania o określone fakty, o stan zjawisk na dzień udzielania odpowiedzi. Informacje publiczne odnoszą się do pewnych danych, a nie są środkami do ich kwestionowania (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 2445/11). Za udzieloną w niepełny zakresie należy natomiast uznać odpowiedź organu na pytanie zawarte w pkt. 13 wniosku odnoszące się do stanu faktycznego tj. sytuacji epidemiologicznej w kraju po [...] czerwca 2017 r. Biorąc pod uwagę całą jego treść, pytanie to należy odczytać jako pytanie o to, czy po [...] czerwca 2017 r. ogłoszono epidemie chorób oraz o zasięg tej epidemii ze względu na obywatelstwo osób objętych epidemią. W odpowiedzi na pytanie z pkt 13 organ ograniczył się do odpowiedzi, że "w 2017 r. minister właściwy do spraw zdrowia nie ogłosił w kraju stanu zagrożenia epidemiologicznego ani stanu epidemii". Organ nie zauważył, że wnioskodawcy żądali informacji o ewentualnych epidemiach nie tylko w roku 2017 ale także w latach późniejszych (żądali informacji w związku z tym, że "od" [...] czerwca 2017 r. obywatele [...] poruszają się swobodnie w ramach strefy Schengen), a co więcej – jak wyżej wskazano, także o ewentualną bardziej szczegółową informację, tj. o zasięg tej epidemii ze względu na określony rodzaju osób. Ze względu na użyty spójnik "lub" chodzi o informację czy epidemia objęła tylko obywateli [...], albo obywateli [...] oraz obywateli [...] ewentualnie tylko obywateli [...]. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że organ dopuścił się bezczynności nie udzielając w terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. odpowiedzi na pytanie zawarte w pkt 13 wniosku w zakresie wyżej wskazanym. Wobec powyższego Sąd działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. uznał iż Inspektor Powiatowy rozpoznając wniosek skarżących z dnia [...] grudnia 2017 r. dopuścił się bezczynności (pkt 2 wyroku) i na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał tenże organ do załatwienia wniosku w zakresie w jakim doszło do bezczynności organu (pkt 1 wyroku). Jednocześnie Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku). Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1 a p.p.s.a., będzie bowiem stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, LEX nr 1218894). Jak wynika z akt sprawy organ odpowiedział bowiem na większość pytań co do których można było uznać, iż dotyczą informacji publicznej. Tym samym zachowanie organu nie nosiło cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych przez u.d.i.p. Z tych samych powodów Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania środków określonych w art. 149 § 2 p.p.s.a. Z powołanych powyżej przyczyn skarga podlegała oddaleniu w pozostałym zakresie na podstawie art. 151 p.p.s.a. ( pkt 3 wyroku ). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).