II SAB/Bd 14/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędziowie sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (sprawozdawca) sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] [...] na bezczynność Prezesa Zakładu [...] w przedmiocie rozpoznania odwołania postanawia odrzucić skargę. W złożonej skardze M. [...] (dalej też: skarżący, strona) zarzucił Zakładowi [...] brak rozpatrzenia odwołania od decyzji z [...] października 2023 r. odmawiającej prawa do świadczenia dobry start na dziecko - M. [...], toczącej się pod znakiem sprawy: [...]/2023. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji z [...] października 2023 r. odmawiającej wnioskodawcy prawa do świadczenia dobry start na dziecko M. [...], toczącej się pod znakiem sprawy: [...]/2023, 2) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że [...] października 2023 r. złożył odwołanie od decyzji z [...] października 2023 r. odmawiającej mu prawa do świadczenia dobry start. W toku sprawy złożył wszystkie dokumenty wymagane przez organ administracji, a mimo upływu zakreślonego terminu decyzja nie została wydana. Organ nie zawiadomił skarżącego o przyczynach niezałatwienia sprawy, ani nie wskazał nowego terminu jej załatwienia. W dniu [...] sierpnia 2025 r. skarżący wniósł ponaglenie w związku z bezczynnością Prezesa [...] do niezwłocznego załatwienia sprawy administracyjnej, tj. wydania decyzji w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji z [...] października 2023 r. odmawiającej wnioskodawcy prawa do świadczenia dobry start na dziecko, toczącej się pod znakiem sprawy: [...]/2023. Pomimo upływu 3 miesięcy do dnia sporządzenia skargi, organ nie podjął jakichkolwiek czynności w tej sprawie. Organ nie informował też o wszczęciu lub przedłużeniu postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania, a z ostrożności procesowej w razie stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności o stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu organ podał, że w dniu [...] sierpnia 2023 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o świadczenie z programu dobry start na rok szkolny 2023/2024 dla dwójki dzieci M. i L. [...]. Do wniosku dołączył zaświadczenie statusu, że jest członkiem rodziny sił zbrojnych 3 B. N. i od [...] lipca 2023 r. tymczasowo zamieszkuje na terytorium RP. Z treści § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2021 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" (Dz.U. z 2021 r., poz. 1092) wynika, że prawo do świadczenia dobry start przysługuje zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej cudzoziemcom, do których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Po rozpatrzeniu wniosku, Zakład [...] decyzją z dnia [...] października 2023 r. odmówił przyznania prawa do ww. świadczenia, bowiem Polska nie jest dla wnioskodawcy centrum życiowym. Pobyt skarżącego jest ściśle związany z oddelegowaniem do Centrum [...], co wskazuje na pobyt tymczasowy bez względu na czas trwania rozkazów lub kontraktów. Od powyższej decyzji skarżący w dniu [...] października 2023 r. złożył odwołanie do Prezesa [...], do którego dołączył zaświadczenia szkolne potwierdzające uczęszczanie przez dziecko do szkoły, powiadomienie o nadaniu numeru PESEL oraz legitymację szkolną. Prezes [...] po rozpatrzeniu odwołania, w dniu [...] września 2025 r. wydał decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...] października 2023 r. o odmowie przyznania prawa do świadczenia dobry start. W treści uzasadnienia wskazano, że skarżący nie przybył do [...] w celu osiedlenia się, tzn. założenia tu stałego ośrodka swoich interesów życiowych i majątkowych. Pobyt w [...] jest tymczasowy i ściśle związany z oddelegowaniem do 3 batalionu łączności [...] w B. , co wynika wprost z art. 10 ust. 4 umowy z dnia [...] lipca 2016 r. Skarżący jest członkiem sił zbrojnych [...], jako państwa wysyłającego i zgodnie z art. 11 ust. 3 lit. d) rozporządzenia PE i Rady WE nr [...] o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, jako osoba powołana do służby w siłach zbrojnych lub służby cywilnej w Państwie Członkowskim podlega ustawodawstwu tego Państwa Członkowskiego - czyli w tym przypadku ustawodawstwu słowackiemu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: "P.p.s.a.") sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn (niż wymienione w pkt 1-5) wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Z kolei art. 58 § 3 P.p.s.a. stanowi, że sąd odrzuca skargę postanowieniem, a odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. W przedmiotowej sprawie skarga została wniesiona na bezczynność organu. Podać należy, że w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19 (dostępna w bazie orzeczeń CBOSA) stwierdzono, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podkreślono, że kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi być w dacie wniesienia skargi aktualny, nie zaś historyczny. Wniosek taki znajduje swoje uzasadnienie w normatywnej treści pojęć bezczynności i przewlekłości, a wspiera go wspólna na gruncie regulacji postępowania administracyjnego i postępowania przed sądami administracyjnymi instytucja ponaglenia. W kolejnej uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2022 r. sygn. akt II OPS 1/21 rozstrzygnięto, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu tej ostatniej uchwały NSA zwrócił uwagę na to, że obie skargi, tj. na bezczynność organu oraz na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, nie zostały – co do zasady – zróżnicowane w zakresie warunków ich wniesienia, jak i rozpatrzenia przez sąd. Umieszczenie przez ustawodawcę obu tych skarg w tych samych jednostkach redakcyjnych i ich łączne unormowanie pozwala na uznanie tożsamego ich charakteru prawnego. Z tego powodu, przy rozpatrywaniu zagadnienia prawnego w niniejszej sprawie, nie można pominąć rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19. NSA stwierdził, że przyjęty w powołanej uchwale pogląd w odniesieniu do skargi na bezczynność organu administracji, gdy skarga została wniesiona w chwili ustania bezczynności organu, pozostaje aktualny także wobec skargi wniesionej na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji, gdy skarga ta została wniesiona po zakończeniu postępowania, którego dotyczy. Normatywna tożsamość reguł zaskarżania bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego uprawnia bowiem do uznania powołanej wyżej uchwały, jako adekwatnej także przy dokonywaniu oceny istnienia przedmiotu zaskarżenia w sprawie dotyczącej przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b P.p.s.a.). Z kolei jej wniesienie po wydaniu decyzji (odpowiednio postanowienia) przez organ, któremu zarzucono zawiniony stan zwłoki w załatwieniu sprawy, w świetle aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych, należy ocenić jako niedopuszczalne (por. np. postanowienie NSA z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 1575/22). Jeżeli bowiem w dniu wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość, przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego w postaci bezczynności lub przewlekłości miał charakter historyczny, a więc nieaktualny, gdyż ewentualny stan bezczynności lub przewlekłości kończy się wraz z załatwieniem sprawy przez organ, to uznać trzeba, że skarga nie może dotyczyć przedmiotu, który nie istnieje w chwili jej wniesienia (zob. NSA w postanowieniach z 8 września 2023 r. sygn. akt I OZ 361/23 i 17 maja 2024 r. sygn. akt I OZ 241/24). Dlatego też wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej, stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy zgodzić się z organem, że odwołanie Skarżącego z dnia [...] października 2023 r. od decyzji z dnia [...] października 2023 r. zostało merytorycznie załatwione decyzją Prezesa [...] z dnia [...] września 2025 r. (nr postępowania [...]), którą utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Decyzja organu odwoławczego z dnia [...] września 2025 r. została doręczona [...] września 2025 r. (k. 81 akt administracyjnych). W konsekwencji, mając na względzie treść przywołanych wcześniej uchwał, należy uznać, że w sprawie nie może być mowy o bezczynności organu, skoro sprawa została załatwiona przed wniesieniem skargi, co miało miejsce [...] grudnia 2025 r. (k. 18 akt sądowych – data nadania na kopercie). W związku z powyższym, rozpoznawaną skargę należało uznać za niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. W tym stanie sprawy orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 oraz art. 58 § 3 P.p.s.a.