II SAB/Bd 140/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 lipca 2013 r. sprawy ze skargi E. G., W. G. na bezczynność spółki E. w G. Oddział w T. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej 1. zobowiązuje spółkę E. w G. Oddział w T. do załatwienia wniosku E. G. i W. G. o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] września 2011 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku, 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od spółki E. w G. Oddział w T. na rzecz skarżących E. G. i W. G. solidarnie kwotę 374 (trzysta siedemdziesiąt cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] września 2011 r. E. i W. G., reprezentowani przez pełnomocnika, wezwali Spółkę A Oddział w T. do podjęcia negocjacji w przedmiocie ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem oraz w przypadku budowy linii niezgodnie z decyzjami – również wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez Spółkę z nieruchomości położonych w S. (działka o nr [...]) oraz w B. (działki o nr [...],[...],[...],[...]). W uzasadnieniu poza argumentacją w zakresie zasadności powyższego wezwania, wnieśli także, w oparciu o art. 4 ust. 1 pkt 5 i ust. 3, art. 6 ust. 1 pkt 3 lit a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz. 1198 ze zm., dalej powoływanej jako ustawa o dostępie do informacji publicznej) żądanie udostępnienia im "kserokopii wszelkich ewentualnych decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznej" ww. na działkach. Pismem z dnia [...]kwietnia 2012 r. E. i W. G. wezwali Spółkę A w G. Oddział w T. do udzielenia odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] września 2011 r. Kolejnym pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. E. i W. G. zwrócili się do Spółki A w G. Oddział w T. z propozycją ustalenia wysokości roszczeń, ponownie wzywając do bezzwłocznego ustosunkowania się do poprzednich wezwań. Pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. E. i W. G. po raz kolejny wezwali Spółkę A w G. Oddział w T. do ustosunkowania się do poprzednich wezwań, jednocześnie ponownie zwrócili się o udostępnienia im "kserokopii wszelkich ewentualnych decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznej" na działkach wskazanych we wniosku z [...] września 2011 r. W odpowiedzi pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. Spółka A w G. Oddział w T. wskazała, że urządzenia elektroenergetyczne posadowione zostały na wskazanych we wniosku działkach w ramach powszechnej elektryfikacji przeprowadzonej na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 czerwca 1950 r. o powszechnej elekryfikacji wsi i osiedli, która utraciła swoją moc 10 kwietnia 1997 r. Spółka uznała, iż objęcie w posiadanie służebności gruntowej polegającej na korzystaniu z trwałych i widocznych urządzeń przesyłowych wybudowanych na spornych nieruchomościach nastąpiło w dobrej wierze wskazując, że doszło do zasiedzenia przedmiotowej służebności. Jednocześnie poinformowała, że zakres stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej nie obejmuje przedsiębiorstwa energetycznego jakim jest Spółka A i w związku z tym nie widzi podstawy prawnej do udostępnienia posiadanych decyzji administracyjnych oraz innych dokumentów dotyczących budowy infrastruktury sieciowej osobom trzecim W związku z powyższym E. i W. G. pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność Spółki A Oddział w T. polegającej na: - nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek z dnia [...] września 2011 r. w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, - niewydaniu rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę Spółka wniosła o jej oddalenie gdyż nie jest ona podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej lub odrzucenie bowiem w jej opinii oddział spółki nie posiada zdolności sądowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako p.p.s.a) kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg na bezczynność w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również, czy bezczynność organu spowodowana została zawiniona lub niezawinioną opieszałością organu. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest zarzucana przez E. i W. G. bezczynność Spółki A Oddział w T.w udostępnieniu ewentualnych decyzji lub innych dokumentów stanowiących podstawę lokalizacji i budowy lub przebudowy linii energetycznej, w oparciu o przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. W pierwszej kolejności odnosząc się do wniosku Spółki o odrzucenie skargi stwierdzić należy, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. W tym zakresie Sąd w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 4 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 102/13 (niedostępny w internecie). W wyroku tym Sąd podkreślił, że na gruncie procedury obowiązującej przed sądami administracyjnymi zdolność sądowa regulowana jest w art. 25 p.p.s.a., określającym w § 1, iż osoba fizyczna i osoba prawna ma zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa). Sprawy dotyczące udostępnienia informacji publicznej należą jednak do kategorii spraw szczególnych, rozstrzyganych na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 5 tej ustawy obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Przepis art. 4 ust. 1 pkt. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 25 § 1 p.p.s.a. Jednostka organizacyjna o jakiej mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie stanowi jednostki organizacyjnej o jakiej mowa w przepisach k.p.a., czy p.p.s.a. W rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej jest to każda jednostka organizacyjna wykonująca zadania publiczne, nawet gdy stanowi część Spółki powołaną przez Spółkę w celu świadczenia usług na określonym terenie. Taką jednostką zobowiązaną do udzielenia informacji publicznej jest więc Oddział w Toruniu Spółki Energia-Operator z siedzibą w Gdańsku. Skuteczność wniesienia skargi na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej nie jest uzależniona od wcześniejszego złożenia jakiegokolwiek środka zaskarżenia. Zgodnie z art. 16 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej, przepisy K.p.a. nie mają zatem zastosowania do pozostałych czynności podejmowanych w trybie ww. ustawy, które maja charakter czynności materialno-technicznych w rozumieniu przepisu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Mimo, iż warunkiem skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego na akty lub czynności, o których mowa w przywołanym przepisie zgodnie z art. 52 § 3 P.p.s.a. jest wcześniejsze wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, jednak bezczynność nie wchodzi w zakres pojęcia "akty lub czynności". Skoro ustawa nie przewiduje dodatkowych środków prawnych przeciwko czynnościom podejmowanym przez organy w przedmiocie udzielenia informacji publicznej (poza odwołaniem od decyzji o odmowie udzielenia takiej informacji) to należy uznać, że skarga na bezczynność jest dopuszczalna bez wezwania do usunięcia naruszenia prawa. (zob. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r. sygn. akt I OSK 601/05, LEX nr 236545, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2012 r. IV SAB/Po 87/12 www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasadniczym problemem, który należy rozwiązać w przedmiotowej sprawie jest ustalenie czy Spółka A Oddział w T. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w myśl ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz czy żądane przez stronę dokumenty są informacją publiczną. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, informacją taką jest każda informacja o sprawach publicznych, która podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonym w ustawie. Szczegółowy krąg informacji, które ustawa uznaje za informację publiczną zawarty został w art. 6 cytowanej wyżej ustawy. Wedle przepisu art. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej prawo do jej udostępnienia ma charakter powszechny i nie wymaga od osoby korzystającej z tego prawa wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Prawo to podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy (art. 5 ust. 2). Jednak ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (art. 5 ust. 3). W art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o dostępie do informacji publicznej do szerokiego katalogu form informacji publicznej ustawodawca zaliczył informację publiczną o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności teść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy (art. 6 ust. 2). Wedle powyższego uznać należy, że informacje stanowiące podstawę lokalizacji i budowy linii elektroenergetycznych, o których udostępnienie wystąpili skarżący, stanowią informację publiczną w myśl przepisów omawianej ustawy. Ustalając zakres podmiotów zobowiązanych od udostępnienia informacji publicznej wskazać należy na treść art. 4 ust 1. ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z jego treścią podmiotami takimi są organy władzy publicznej (pkt 1), organy samorządów gospodarczych i zawodowych (pkt 2), podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa (pkt 3), podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego (pkt 4), podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów (pkt 5). Zaznaczyć należy, że zobowiązane do udzielenia informacji publicznej zostały nie tylko władze publiczne lecz również podmioty wykonujące zadania publiczne, nie będąc organami władzy publicznej. Przy ustalaniu czy przedsiębiorstwo energetyczne można zaliczyć do kręgu wyżej wymienionych podmiotów wskazać należy na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2006 r. sygn. akt P 24/05, w którym wskazał on, iż dostęp do zasobów energetycznych ma podstawowe znaczenie z punktu widzenia istnienia społeczeństwa i poszczególnych jednostek, suwerenności i niepodległości państwa – a zatem zapewnienia wolności i praw człowieka i obywatela. Dysponowanie zasobami energetycznymi warunkuje możliwość urzeczywistnienia dobra wspólnego o którym mowa w art. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ale również ma związek z zapewnieniem bezpieczeństwa obywateli i zasadą zrównoważonego rozwoju o której mowa w art. 5 Konstytucji. Obowiązkiem władzy publicznej jest zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju, a więc dążenie do zaspokojenia istniejących, jak i przewidywanych potrzeb energetycznych. W związku z powyższym uznać należy, że przedsiębiorstwa energetyczne są przedsiębiorstwami użyteczności publicznej i wykonują zadania publiczne w rozumieniu art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej (wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 851/10, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2012 r. sygn. akt IV SAB/Bd 87/12). Argumentacje tą potwierdzają przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U. z 2012 r. poz. 1059). Spółka A Oddział w T. jest operatorem systemu dystrybucyjnego, czyli przedsiębiorstwem energetycznym zajmującym się dystrybucją paliw gazowych lub energii elektrycznej, odpowiedzialnym za ruch sieciowy w systemie dystrybucyjnym gazowym albo systemie dystrybucyjnym elektroenergetycznym, bieżące i długookresowe bezpieczeństwo funkcjonowania tego systemu, eksploatację, konserwację, remonty oraz niezbędną rozbudowę sieci dystrybucyjnej, w tym połączeń z innymi systemami gazowymi albo innymi systemami elektroenergetycznymi (art. 3 pkt 25 wskazanej powyżej ustawy). W art. 9c ust. 3 tej ustawy zawarto obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego i z pewnością działalność przedsiębiorstwa energetycznego w tym zakresie dotyczy spraw publicznych w rozumieniu art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jednocześnie dystrybucja energii elektrycznej i inne zadania wykonywane przez przedsiębiorstwo energetyczne ze względu na znaczenie energii dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli, a tym samym urzeczywistnienia konstytucyjnej zasady dobra wspólnego są zadaniami publicznymi. Skoro ustalono, że przedsiębiorstwo energetyczne jakim jest Spółka A Oddział w T. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w myśl przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz, że żądane przez skarżących dokumenty stanowią informacje publiczną, ustalić należy czy działania podjęte przez podmiot zobowiązany nastąpiły w formie adekwatnej do wskazanej przez skarżących. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną, a żaden przepis nie nakłada na dysponenta takiej informacji nadawania tej czynności jakiejś szczególnej formy. W związku z tym uznać należy, że formę w jakiej informacja ta zostanie udostępniona determinuje żądanie zawarte we wniosku. Skoro więc wnioskodawcy wystąpili o przesłanie im "kserokopii wszelkich ewentualnych decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznej" położonych w S. (działka o nr [...]) oraz w B. (działki o nr [...],[...],[...],[...]), to udostępnienie informacji publicznej powinno nastąpić w tej właśnie formie (o ile podmiot zobowiązany do udzielenia tej informacji jest w jej posiadaniu). W przedmiotowej sprawie Spółka nie udostępniła żadnej informacji pomimo, że z pisma z dnia [...] stycznia 2013 r. wynika, iż jest w ich posiadaniu. Nie poinformowała również o odmowie udzielenia takiej informacji. W związku z posiadaniem przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej stosownych dokumentów stanowiących informację publiczną (vide pismo z dnia [...].01.2013 r.) oraz braku udzielenia żądanej informacji w formie żądanej przez skarżących, uznać należy, że Spółka A Oddział w T. pozostaje w bezczynności w załatwieniu wniosku złożonego przez skarżących. Jednocześnie wskazać należy, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, gdyż wynikała raczej w błędnej wykładni przepisów prawa przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej i w ten sytuacji nie sposób dopatrzyć się ze strony organu lekceważenia wnioskodawców, czy też celowego wprowadzania ich w błąd. Zaznaczyć również należy, iż w przedmiotowej sprawie Sąd rozpoznawał jedynie kwestie bezczynności Spółki A Oddział w T.. Zakwalifikowanie określonych danych do informacji publicznej oraz zobowiązanie w takich przypadkach do rozpoznania wniosku w sposób przewidziany prawem nie jest równoważne z nakazem ich udostępnienia. Rozpoznając taki wniosek, jego adresat może udostępnić informację, odmówić jej udostępnienia ze względu na ograniczenia wskazane w art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej lub umorzyć postępowanie na podstawi art. 14 ust. 2 ww. ustawy. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 §2 tejże ustawy oraz przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2002 r. Nr 163 poz. 1349).