II SAB/Bd 161/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Inne we [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Inne we [...] do załatwienia wniosku skarżącego z [...] października 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej, 2) stwierdza, że Inne we [...] dopuścił się bezczynności w sprawie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] października 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej, 3) stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4) zasądza od Inne we [...] na rzecz skarżącego R. S. 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. R. S. pismem z [...] listopada 2021 r., działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 w z. z art. 50 § 1, 52 § 2 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm., zwanej w skrócie "p.p.s.a.") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność S. P. Z. P. S. w załatwieniu jego wniosku z [...] października 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej W skardze zarzucono organowi naruszenie: 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek, 2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176, zwanej w skrócie "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniania na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku - poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że pismem z [...] października 2021 r. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej następującej treści: 1) czy czynności zlecone Pani M. Z. przez Sąd pozostawały w związku z działalnością poradni oraz zatrudnieniem Pani M. Z. w poradni? 2) Czy Pani M. Z. miała obowiązek świadczenia pracy dla poradni w ww. czasie? 3) Czy Pani M. Z. posiadała umowę najmu lokalu nr [...] obejmującego ww. czas? Jeśli tak, to proszę o przesłanie kserokopii tej umowy? 4) Czy Pani M. Z. posiada wiedzę specjalistyczną w zakresie wykrywania alienacji rodzicielskiej? 5) Czy Pani M. Z. w ramach pracy w poradni zajmuje się wykrywaniem alienacji rodzicielskiej? 6) Czy Pani M. Z. posiada wiedzę specjalistyczną w zakresie wykrywania psychomanipulacji? 7) Czy Pani M. Z. w ramach pracy w poradni zajmuje się wykrywaniem psychomanipulacji? Skarżący podniósł, że pomimo upływu 14-dniowego terminu na udzielenie odpowiedzi, odpowiedzi tej nie otrzymał. W odpowiedzi na skargę Inne wniósł o umorzenie postępowania oraz orzeczenie, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego. Organ podniósł, że udzielił Skarżącemu odpowiedzi znajdującym się w aktach pismem z [...] listopada 2021 r. Opóźnienie w udzieleniu odpowiedzi wynikało z tego, że odnośnie pkt 4 – 7 zapytania Skarżącego organ musiał zwrócić się o informacje do M. Z. i dopiero po ich uzyskaniu mógł odpowiedzieć Skarżącemu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Bezczynność w prowadzeniu postępowania przez organ administracji publicznej, w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego ma miejsce wtedy, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. W sprawie niniejszej, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Ustawa definiuje informację publiczną w art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1 i 2, podmioty zobowiązane do jej udzielenia w art. 4 ust. 1 - 3 oraz tryb jej udostępniania i ograniczenia w tym zakresie. I tak zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: organy władzy publicznej, organy samorządów gospodarczych i zawodowych, podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego ma pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie natomiast do art. 2 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 711 z późn. zm.), samodzielne zakłady opieki zdrowotnej, jako podmioty lecznicze niebędące przedsiębiorcą, wykonują działalność leczniczą w rozumieniu art. 3 ust. 1 tej ustawy, rozumianą jako udzielanie świadczeń zdrowotnych. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 czerwca 2000 r., sygn. akt K 20/99 (opubl. OTK 2000 r. Nr 5, poz. 140) stwierdził, że poprzez określenie zakładów opieki zdrowotnej mianem "publiczny" ustawodawca uznał, że ich znaczenie jest doniosłe z punktu widzenia interesu publicznego. Na tyle ważne, aby uznać konieczność ich podporządkowania rządowym lub samorządowym organom państwa, chociaż przez nadanie im osobowości prawnej uzyskały one duży stopień samodzielności oraz niezależną od Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego podmiotowość prawną (w sferze stosunków majątkowych). Okoliczność, iż w odniesieniu do publicznych, samodzielnych zakładów opieki zdrowotnej organami tworzącymi są organy administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego, stwarza gwarancję i zabezpieczenie, że zakłady te będą mogły realizować cele, dla których je utworzono. Wiąże się z tym - w określonych ustawowo sytuacjach - zobowiązanie do ponoszenia konsekwencji majątkowych związanych z ich działalnością. Ani organ administracji rządowej, ani jednostka samorządu terytorialnego nie może uwolnić się od tego rodzaju obowiązków bez stosownego ustawowego przyzwolenia. W ten sposób zabezpiecza się możliwość realizowania celów publicznych związanych z ochroną zdrowia, o których mowa w art. 68 Konstytucji. Na podstawie powyższej argumentacji Trybunału w piśmiennictwie wyrażono trafny pogląd, że SPZOZ-y są nadal jednostkami sektora finansów publicznych i jednocześnie jednostkami organizacyjnymi działających jako organy tworzące organów władzy publicznej. Ze względu na takie właśnie usytuowanie w systemie administracji publicznej, mają one obowiązek realizowania przekazanych im do wykonania zadań publicznych (por. wyrok WSA w Opolu z 27 czerwca 2019 r., sygn. II SAB/Op 37/19). W świetle powyższych rozważań należy stwierdzić, że S. we [...] będący samodzielnym publicznym zakładem opieki zdrowotnej (nr [...]) wykonuje zadania publiczne w zakresie ochrony zdrowia, Dyrektor tego Zakładu jest organem go reprezentującym, a zatem jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji stanowiących informację publiczną. Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 31 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. oraz następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób w formie określonych we wniosku ( u.d.i.p.). Jeśli informacja publiczna, której domaga się zainteresowany podmiot, została upubliczniona organ do którego skierowano odpowiedni wniosek winien jedynie odesłać wnioskodawcę do publikatora. Jeżeli zaś informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia, wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). Zgodnie natomiast z art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w następuje w drodze decyzji administracyjnej. Organ może też poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy, gdy nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p., gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją albo wnioskowane dane są dostępne w publikatorze oraz gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu (por. wyroki NSA z 27 stycznia 2016 r., I OSK 127/15 i z 18 stycznia 2017 r., I OSK 1789/16). W kontekście powyższego przyjąć należy, że organ nie odpowiadając na wniosek Skarżącego w terminie 14 dni (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) pozostawał w bezczynności (pkt 2 wyroku). Bezczynność organu w rozpatrzeniu wniosku Skarżącego z [...] października 2021 r. ustała z momentem doręczenia Skarżącemu odpowiedzi z [...] listopada 2021 r., czyli po wniesieniu skargi z [...] listopada 2021 r., lecz przed wydaniem przez Sąd orzeczenia. W sytuacji ustania bezczynności Sąd orzeka biorąc za podstawę stan faktyczny sprawy w czasie wydania orzeczenia sądowego. Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów oznacza to, że organ nie pozostaje w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi na tzw. milczenie władzy. Nie może bowiem zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte. W takiej sytuacji zachodzi podstawa do umorzenia postępowania w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania czynności (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Postępowanie w zakresie bezczynności (zobowiązania do udzielenia informacji publicznej) podlegało zatem umorzeniu, o czym sąd orzekł w punkcie 1 wyroku, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Podjęcie przez organ stosownego działania w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi na bezczynność, nie zwalania jednak sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia - czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W ocenie Sądu bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w punkcie 3) wyroku. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Z rażącym charakterem bezczynności mamy więc do czynienia, gdy okres zaniechania jest długotrwały, zaniechanie jest celowe lub zamierzone przez organ, ewentualnie wynika z innych niepodlegających akceptacji przyczyn. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi przypadek oczywistego lekceważenia wniosku strony skarżącej i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Jak wynika z odpowiedzi na skargę organ nie uchylał się od odpowiedzi, popełnił jedynie błąd polegający na braku poinformowania Skarżącego (jak tego wymaga art. 13 ust. 2 u.d.i.p.) o tym jaka jest przyczyna braku udzielenia informacji publicznej w terminie 14-dniowym oraz terminie, w którym informacja zostanie udzielona. Należy jednakże zauważyć, że informacja została udzielona w terminie nie przekraczającym 2 miesięcy, tak jak tego wymaga art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Nie można więc zarzucić, że organ celowo uchylał się od udzielenia informacji publicznej. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi przypadek oczywistego lekceważenia wniosku strony skarżącej i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi Sąd orzekł w punkcie 4) wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.